AnalyseRidouan T.

Carrièrecrimineel word je niet zomaar

Beeld Gemma Pauwels

Een crimineel moet altijd leven met het idee dat morgen alles afgelopen kan zijn. Dat hem een leven in de cel, of zelfs de dood wacht. Toch blijft een criminele loopbaan voor sommigen een lonkend perspectief. ‘Jij en ik vinden risico misschien een nachtmerrie, maar dat geldt niet voor iedereen.’

Ridouan T. verbleef in een vrijwel geheel geblindeerde villa toen hij vorige week in Dubai werd gearresteerd. Gordijnen die altijd dicht zijn – je kon nooit naar binnen kijken, zei de lokale politiechef in ‘Nieuwsuur’ – vertellen mogelijk het ándere verhaal van een criminele carrière.

Dat van het telkens over je schouder moeten kijken, uit angst voor de politie en voor vijanden uit het circuit. Van moeten leven met het besef dat alles van de een op de andere dag over kan zijn en je een flinke tijd achter de tralies verdwijnt.

Toch blijven er jongens en mannen (het zijn veel minder vaak vrouwen) die zich aangetrokken voelen tot die criminele wereld. Waarom is dat?

Wie oppervlakkig kijkt, kan wel redenen bedenken. Geld dat binnenstroomt. In dikke auto’s rijden, telkens het nieuwste model. Dure merkkleding dragen en horloges met een prijs waar je ook een auto van kunt kopen. En niet te vergeten: het aanzien dat al die rijkdom met zich meebrengt.

Leven in luxe hotels

Ook over Ridouan T. (42), die justitie ervan verdenkt de topman te zijn van een criminele groep die zich bezighoudt met internationale cocaïnehandel en opdrachtgever van liquidaties, verschenen verhalen over een leven in luxe hotels in verre buitenlanden. Wat ervan klopt, moet nog blijken.

Volgens Vere van Koppen, die aan de Vrije Universiteit in Amsterdam onderzoek doet naar de carrières van criminelen, zijn geld en rijkdom inderdaad belangrijke drijfveren. “Samen met de spanning. Jij en ik vinden het misschien een nachtmerrie om het risico te lopen in de gevangenis terecht te komen, maar dat geldt niet voor iedereen. Ik sprak voor mijn onderzoek iemand die de helft van zijn leven in de cel heeft doorgebracht. Toch ging hij telkens als hij vrijkwam door in de criminaliteit. In de cel belanden is een ingecalculeerd ­risico.”

Daar komt bij dat lang niet iedereen het verwerpelijk vindt wat ze doen. Van Koppen: “Een oud vrouwtje beroven, dat is verwerpelijk. Maar het verkopen van drugs? Daarover hoorde ik: anderen krijgen drugs, die zijn blij. Ik krijg geld, dus ik ben blij. Iedereen blij.”

Een stapje verder

Het gangbare beeld van de topcrimineel in de drugshandel is dat die er vanzelf ingroeit. Jongens uit kansarme wijken hangen rond op straat en beginnen daar met kleine delicten. Vernielingen, misschien een auto-inbraak. En zo steeds een stapje verder, opkijkend naar de ­oudere jongens in de buurt die in dure auto’s rondrijden. Een gewapende overval, drugshandel en al het geweld dat daarbij komt kijken.

Er zijn zeker jongens die dit pad volgen. Niet toevallig wordt er veel onderzoek gedaan naar de achtergronden van jonge daders, in de hoop dat patroon te doorbreken. Zo bekeek de GGD in Amsterdam in 2014 de voorgeschiedenis van een deel van de leden van de Top-600. Dat is een lijst met jonge, gewelddadige veelplegers in de hoofdstad. Gemiddeld bleken zij al op zeer jonge leeftijd te beginnen met het plegen van delicten: dertien jaar. Het eerste geweldsdelict pleegden ze gemiddeld op hun veertiende.

Ook constateerde de GGD bij de groep forse problemen. Bij 99 procent was er sprake van een gebrekkige ontwikkeling van het geweten en had 89 procent weinig empathie. De groep werd aangeduid als beïnvloedbaar (89 procent), impulsief en agressief (86 procent).

Wat zegt dat? Vooral iets over de jonge, gewelddadige veelpleger. Maar niet iedereen begint zo jong.

Sterker nog: het grootste deel van de mensen die zich met de georganiseerde misdaad bezighoudt, van drugshandel tot fraude en mensenhandel, begon als volwassenen, blijkt uit onderzoek van Van Koppen.

Ze voegt eraan toe dat zij zich baseert op geregistreerde gegevens. Dat wil zeggen: delicten waar de politie weet van heeft. Volledig is het dus zeker niet.

“Sommigen hadden eerst een gewone baan, in de financiële wereld of als vrachtwagenchauffeur. Vaak worden ze via een kennis benaderd om eens een keer een klusje te doen, een keer een pakketje vervoeren. Op de vraag waarom ze daarop ingingen, hoor je toch weer het snelle geld en de spanning als argument.”

Al blijft het volgens de VU-onderzoeker altijd moeilijk om achteraf uit te leggen waarom je een bepaalde keuze hebt gemaakt. Dat geldt niet alleen voor criminelen, maar ook voor mensen met een gewone baan. Het is het resultaat van hoe het leven loopt, of van een reeks eerdere keuzes die je hebt gemaakt.

Niet iedereen geschikt

Wat niet wil zeggen dat iedereen voor een criminele carrière geschikt is. Zeker degenen die naar de top groeien, die zelf een drugslijn opzetten, moeten wel over enige vaardigheden beschikken. Zo heb je contacten nodig. Hier, maar ook in Zuid-Amerika, als de drugs daarvandaan komt. Je moet die drugs veilig Nederland binnenkrijgen en de afzetmarkt kennen.

Kenmerk van de georganiseerde misdaad is ook dat de criminelen het samen doen. Dat betekent dat ze anderen moeten kunnen vertrouwen. Regelmatig bestaan er familiebanden in criminele groepen, of kennen leden elkaar al van jongs af aan en zijn ze samen opgegroeid. Een vertrouwensband bestaat dan al. Toch is de kans groot dat ze er ook relatieve buitenstaanders bij moeten betrekken om alles logistiek voor elkaar te krijgen.

Al kunnen ze ook op een andere manier afdwingen dat mensen hen niet verraden. Volgens het Openbaar Ministerie deed Ridouan T. dat met geweld. Iedereen die zijn mond voorbij praatte, kwam op de dodenlijst terecht. Het OM ziet in al dat geweld een trendbreuk met het verleden. De drempel om liquidaties te plegen ligt lager dan voorheen.

Het is goed om onderscheid te maken tussen de uitvoerders van dit soort liquidaties en de opdrachtgevers. De opdrachtgevers plegen zelf geen moord, ze leggen geld neer om iemand dat te laten doen. Die huurmoordenaars hoeven geen deel uit te maken van de criminele groep zelf. Soms worden ze daarbuiten gerekruteerd.

Volgens justitie gaat het vaak om jonge mannen. Het is niet uitzonderlijk dat die volautomatische vuurwapens en zware munitie krijgen, waar ze weinig of geen ervaring mee hebben. Typerend zijn de door justitie onderschepte berichten van de groep rond T. over een liquidatie in Nieuwegein. Een van de verdachten vond de bazooka (‘baz’) die hij moest gebruiken er maar eng en roestig uitzien. Hij begreep de gebruiksaanwijzingen niet. Liever gebruikte hij ‘appeltjes’, oftewel handgranaten.

Regelmatig gepakt

In tegenstelling tot de opdrachtgevers, worden de uitvoerders van liquidaties met enige regelmaat gepakt. Neem Shurandy S., die vorige week in hoger beroep 28 jaar cel kreeg voor het doodschieten van de broer van de kroongetuige. Die kroongetuige heeft belastende verklaringen afgelegd, onder anderen over Ridouan T.

S., die niet wil zeggen wie zijn opdrachtgever was, is gefilmd door een camera bij het bedrijfspand in Amsterdam-Noord waar de liquidatie plaatsvond en zijn DNA werd gevonden op een achtergelaten handschoen. Dat hij de schutter was, stond voor de rechters snel vast.

Waarom hij besloot het geld (100.000 euro) aan te nemen en de moord te plegen, is tijdens het proces niet duidelijk geworden. Zelf zei hij dat hij in een emotionele crisis zat en psychisch in de war was. Iets waarmee hij de rechters niet wist te overtuigen.

“Het hof wil nog wel aannemen dat het leven de verdachte destijds niet in alle opzichten meezat, maar het hof gelooft in het geheel niet dat hij door een zwakkere psychische gesteldheid belemmerd was in het maken van rationele keuzes”, luidt het vonnis.

De daad van S. wordt beschreven als buitengewoon kil, berekenend en genadeloos. Of die typeringen ook op de opdrachtgevers van dit soort liquidaties worden geplakt, zal nog blijken. Ridouan T. is (op dit moment) geen verdachte in de zaak van de moord op de broer van de kroongetuige, maar justitie heeft hem wel aangewezen als opdrachtgever van een reeks andere liquidaties, of pogingen daartoe.

Feitelijk is er nog maar weinig over hem bekend, afgezien van zijn bijzonder gewelddadige reputatie. Daar kan verandering in komen nu hij opgespoord is. Justitie heeft tijdens het strafproces de kans – in ieder geval een poging te doen – om meer over zijn persoon en psyche te weten te komen.

Lees ook: 

Wie is Ridouan T.? 

Zijn reputatie nam soms mythische vormen aan, maar wie is die veronderstelde topcrimineel eigenlijk? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden