Vluchtelingen

Burgemeesters willen graag meer druk vanuit het Rijk voor de vluchtelingenopvang

Werkzaamheden in het voormalige pand van Holland Casino in Utrecht waar tijdelijk tweehonderd extra crisisopvangplekken gerealiseerd worden voor asielzoekers uit Ter Apel. Beeld ANP
Werkzaamheden in het voormalige pand van Holland Casino in Utrecht waar tijdelijk tweehonderd extra crisisopvangplekken gerealiseerd worden voor asielzoekers uit Ter Apel.Beeld ANP

Burgemeesters kunnen geen overeenstemming vinden over de opvang van meer vluchtelingen. Het Rijk moet daarom inspringen en onwillige gemeenten gaan dwingen, vinden ze.

Robin Goudsmit

Nederlandse gemeenten hebben de afgelopen tijd hun beste beentje voorgezet om opvangplekken voor vluchtelingen te creëren. Maar vanwege de oorlog in Oekraïne en de woningnood zijn de inspanningen nog niet genoeg. Het azc in Ter Apel komt bijvoorbeeld honderden plekken tekort.

De 25 burgemeesters van het Veiligheidsberaad willen daarom dat de landelijke overheid gemeenten die minder vluchtelingen op willen nemen gaat dwingen om meer te doen. Zelf hebben ze al een voorzet gegeven: de veiligheidsregio’s nemen tweeduizend extra vluchtelingen op.

Koen Schuiling, burgemeester van Groningen, die voorzitter is van de veiligheidsregio waarin Ter Apel zich bevindt, hekelde op de radio de houding van sommige gemeenten. “Als je wel ruimte hebt en je stelt die níet beschikbaar, dan stel je je niet solidair op.”

Over welke gemeenten Schuiling het had, wilde hij niet zeggen. In het verleden hebben grote steden met een progressief bestuur vaak aangeboden om vluchtelingen op te vangen. Onder andere de gemeente Tilburg, Fryske Marren en Waalwijk hebben met succes het benodigde aantal statushouders gehuisvest. Dat verlicht ook de druk op de opvang.

De vrijwillige gezamenlijke verantwoordelijkheid is kennelijk bereikt

Hoogleraar decentrale overheden Geerten Boogaard van de Universiteit Leiden denkt dat de burgemeesters dit voorstel doen omdat ze er onderling niet meer uitkomen. “Deze vraag aan het Rijk zegt dat de spankracht van vrijwillige gezamenlijke verantwoordelijkheid kennelijk bereikt is. In het kader van de bestrijding van de coronacrisis hebben burgemeesters veel met elkaar samengewerkt, in het Veiligheidsberaad en in de individuele veiligheidsregio’s. Die hebben elkaars nieren inmiddels wel goed geproefd als het om ieders mogelijkheden in de eigen gemeente gaat. Er ontstaat een gevoel van: ik heb al zes keer mijn vinger opgestoken voor een sporthal, en jij?”

Burgemeesters zitten vaak met het maatschappelijke draagvlak voor vluchtelingenopvang in hun maag, weet Boogaard. “En dit is een typisch tragedy of the commons-probleem. Het kan ook bij de buren worden opgelost, er is geen reden waarom het in jouw gemeente moet plaatsvinden. Het is een kwetsbaar proces om eruit te komen samen.”

Vorig jaar droeg toenmalig staatssecretaris Ankie Broekers-Knol gemeenten nog op om meer te doen voor vluchtelingen. Maar daar was geen juridische basis voor, bleek later. Dat heeft de relatie tussen gemeenten en overheid verder doen bekoelen, zegt de hoogleraar. “Toen zijn steden als Rotterdam en Enschede behoorlijk voor het blok gezet.”

Voor de middellange termijn is nog geen oplossing

Nu willen de burgemeesters dus dat er wél vanuit de overheid een manier komt om gemeenten te laten meewerken. “Het punt is dat er nu alleen iets kan worden gedaan vanuit een zogenoemde crisisstructuur. Het Rijk kan tegen burgemeesters zeggen: er is nú een crisis, die moet je gaan oplossen. Maar de opvang van vluchtelingen gaat over de middellange termijn, van ongeveer een half jaar. Daar is nog geen oplossing voor.”

Er zou een spoedwet kunnen komen die ervoor zorgt dat het Rijk gemeenten taken kan opdragen voor de opvang. “Het Rijk zou dan kunnen zeggen: deze gebouwen in je gemeente, daar vindt nu opvang plaats.” Zo’n aanpak betekent echter ook dat sommige problemen worden doorgeschoven. “Neem het voormalige belastingkantoor in Gorinchem. Daar is besloten dat er noodopvang van vluchtelingen zou komen. Het kan zijn dat het Rijk dan nu gaat zeggen: dat moet permanent het geval zijn. Dan moet de gemeente het verder maar met omwonenden oplossen.”

Lees ook:

De gemeente Utrecht stapt naar voren om het aanmeld- en opvangcentrum in Ter Apel te helpen. En dat is niet voor het eerst.

De gemeente Utrecht stapt naar voren om het aanmeld- en opvangcentrum in Ter Apel te helpen. En dat is niet voor het eerst.

Aanmeldcentrum zit overvol met asielzoekers: ‘De koek is op’
Bij het aanmeldcentrum voor asielzoekers in Ter Apel is het veel te vol. De situatie is zo nijpend dat de Veiligheidsregio overweegt het centrum tijdelijk te sluiten. ‘Dit is ver onder de norm die wij willen hanteren.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden