Geweld bij kerkbezoek

Burgemeester zijn op het dwarse Urk blijkt ook nu een onmogelijke opgave

Burgemeester Cees van den Bos van Urk.  Beeld ANP
Burgemeester Cees van den Bos van Urk.Beeld ANP

Waar de burgemeester van Krimpen aan den IJssel een aanval van een kerkganger op een journalist direct veroordeelde, blijft het op Urk stil. Urkse burgervaders worstelen vaker met het opkomen voor, versus het corrigeren van hun inwoners, leert het verleden.

Cees van den Bos was koud twee maanden burgervader van Urk, toen hij op Facebook een welkomstbericht kreeg van een 19-jarige inwoner, met de hartverwarmende woorden: ‘Ik maak je af’. Toen de SGP-bestuurder solliciteerde, werd hij vooraf van alle kanten gewaarschuwd: wist hij wel waar hij aan begon? De geboren Zeeuw zei daarover bij zijn aantreden eufemistisch tegen PZC: “Op Urk gebeuren dingen, daar hoeven we niet omheen te draaien”.

Maar dat hij zo’n koude douche zou krijgen, had hij zelf ook niet verwacht. In het half jaar dat hij burgemeester is op Urk, waren er vuurwerkrellen, werd een teststraat in brand gestoken, een medewerker van de NOS belaagd met pepperspray en kwam Thierry Baudet illegaal handen schudden. Als klap op de vuurpijl was er afgelopen week de Sionskerk, die de coronaregels deels wilde loslaten. Een journalist van Powned die zondag op de dienst van de reformatorische kerk afkwam, werd aangereden.

Persvrijheid en vrijheid van godsdienst

Het is een ongeschreven regel dat burgemeesters incidenten veroorzaakt door inwoners publiekelijk veroordelen – een statement naar de rest van de inwoners en naar de buitenwereld toe, om het moreel hoog te houden. In Krimpen aan den IJssel, waar ook een journalist bij een kerk belaagd werd, was de burgemeester er als de kippen bij met een excuus en een veroordeling van het gebeurde.

Een politieagent bij de Sionkerk in Urk die heeft besloten de beperkende landelijke coronamaatregelen op te heffen zodat het gebouw weer volledig is opengesteld voor kerkgangers. Beeld ANP
Een politieagent bij de Sionkerk in Urk die heeft besloten de beperkende landelijke coronamaatregelen op te heffen zodat het gebouw weer volledig is opengesteld voor kerkgangers.Beeld ANP

Maar in Urk bleef het maandag stil, tot verontwaardiging van sommigen. Het bleef bij een verklaring vanuit de driehoek die de incidenten bij de kerk zegt af te keuren. ‘Wij staan voor zowel persvrijheid als vrijheid van godsdienst. En iedereen heeft het recht om wel of niet in gesprek te gaan met journalisten. We respecteren elkaar daarbij. Geweld hoort daar niet bij’, aldus de tekst op de gemeentewebsite.

Vaccineren

Het kan dat de zondagsrust de reden is voor het uitblijven van reactie van de burgemeester, maar tegenover de lokale krant De Stentor liet de burgemeester eerder wel weten te zullen reageren zondag. Van den Bos uitte vorige week in gesprekken met de kerkenraad van de Sionkerk wel zijn bezorgdheid. In diezelfde week gooide een inwoner een steen tegen zijn ruit, waarvan hij aangifte deed.

In de kwestie die nu op tafel ligt, speelt een grondrecht dat voor Urkers heilig is: de vrijheid van godsdienst, waar hij moeilijk aan kan tornen. Eerder liet Van den Bos al merken dat hij de religieuze vrijheid van de inwoners belangrijk vindt, door zich niet direct uit te spreken voor vaccineren. In een interview met Binnenlands Bestuur liet hij merken dat hij zelf nog aan het nadenken was over een coronavaccin. “Zoiets beslis je niet op een achternamiddag.”

Het vissersdorp Urk. Beeld Patrick Post
Het vissersdorp Urk.Beeld Patrick Post

Terugkerende worsteling

Het spreekwoord ‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard’ gaat zeker op voor burgemeesters op Urk. Het verleden laat zien dat het burgemeestersambt aldaar altijd gepaard gaat met een worsteling: de spanning tussen het corrigeren van, en het opkomen voor de hechte gemeenschap. De burgemeesters balanceren tussen het oplossen van zaken in eigen kring en het naar buiten toe stelling nemen.

Dat een burgemeester op Urk heel snel zijn draagvlak kan verliezen, bleek in 2011, toen 150 jongeren het huis van burgemeester Jaap Kroon bestormden. Zij wilden wraak nadat de gemeente tijdens toen nog koninginnenacht optrad tegen opgevoerde scooters – het is traditie om daar tijdens de feestnacht de Urker rotondes mee onveilig te maken. Het jaar erop bond de burgemeester in: de jongeren mochten weer rond jakkeren, mits ze zich aan regels hielden.

Vuile Urkse was

De spanning tussen corrigeren van en opkomen voor het eigen dorp, werd ook zichtbaar in hoe Kroons opvolger Pieter van Maaren in 2019 omging met de bestorming van een huis van een Marokkaans-Nederlands gezin, door jongeren. Hij veroordeelde dat direct, maar kwam ook op voor Urk. Want terwijl een verslaggever van Omroep Flevoland belaagd was met een rookbom, vroeg Van Maaren het OM om te onderzoeken of de column van Elfie Tromp strafbaar was. Zij zei dat wat haar betreft de dijken doorgeprikt mochten op Urk. Niet helemaal de juiste prioriteiten, klonk de kritiek van buiten.

Politiecontroles op Urk tijdens de onrust in 2019. Beeld ANP
Politiecontroles op Urk tijdens de onrust in 2019.Beeld ANP

De meest recente ophef omtrent een Urker burgemeester stamt van halverwege vorig jaar, toen plaatsvervangend burgemeester Ineke Bakker de vuile Urkse was niet in de haven wilde laten wapperen. Dat ze zweeg nadat de zoon van wethouder Geert Post met honderden kilo’s drugs werd opgepakt, kwam haar op kritiek te staan. Want de zoon deed dat niet zomaar, hij deed het tijdens een transport van een Urks bedrijf waarbij Post een nevenfunctie had die hij niet had vermeld, zoals wel had gemoeten. Moest zij als burgemeester zich niet uitspreken tegen het drugsprobleem in de plaats? Het college loste de zaak intern op en Post stapte op.

Goodwill opbouwen

Of burgemeester Cees van den Bos gaat reageren op wat er zondagmorgen gebeurde of niet, duidelijk is dat hij als burgemeester wat te verliezen heeft. In dat halve jaar dat hij zijn ambt beoefend heeft, moest hij de Urkers – op een bemoedigende kersttoespraak na – vooral standjes gegeven. Hij heeft, zoals hij het in een interview met Binnenlands Bestuur verwoordde ‘nog geen wortel kunnen schieten’. Goodwill moet hij nog opbouwen.

Bij zijn aantreden liet Van den Bos aan de PZC wel weten de juiste man te zijn voor een burgemeesterspost in Urk. “Er is iemand nodig die verbindt. Ik zal het van mezelf niet zeggen, maar ik hoor altijd dat ik dat goed kan. Ik praat net zo gemakkelijk met iemand van het ministerie als iemand met het syndroom van Down. Maar ook met mensen die iets hebben gedaan wat niet kan.”

Lees ook:

Kerk op Urk overtreedt de wet: afstand houden moet ook in gebedshuizen

Met het besluit van de Sionkerk op Urk om de coronaregels goeddeels los te laten, overtreedt de kerk de wet. Kerken, moskeeën en andere gebedshuizen zijn van een aantal coronaregels uitgezonderd, maar níét van de regel dat er onderling anderhalve meter afstand moet worden gehouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden