InterviewRianne Donders

Burgemeester van Roermond stopt ermee: ‘Door de zaak-Van Rey ontstond een politiek mijnenveld’

Burgemeester Rianne Donders (CDA) van Roermond maakte vorige week bekend dat ze vertrekt. Beeld Roger Dohmen
Burgemeester Rianne Donders (CDA) van Roermond maakte vorige week bekend dat ze vertrekt.Beeld Roger Dohmen

Roerig Roermond krijgt een nieuwe burgemeester. Rianne Donders stapt 1 november op. Het werd haar onmogelijk gemaakt om de moeizame bestuurscultuur te doorbreken, zo zegt ze.

Orkun Akinci

“Ik heb mezelf duizend keer de vraag gesteld wat ik anders had kunnen doen. Alleen zwijgen, maar als je dingen niet benoemt, verandert de cultuur nooit. Er zijn hier raadsleden die zich gedragen als ombudsman. Ze bijten zich vast in individuele kwesties, terwijl een raadslid in de gemeenteraad zich niet druk moet maken om een lantaarnpaal die niet brandt. Je moet doorverwijzen naar andere onderdelen in de organisatie, die daar wel voor zijn.

“We hebben 60.000 inwoners. De ambities zijn hoog, de samenleving is levendig. Maar tegenover de grootstedelijke opgaven staat een politiek met dorpse trekjes. Iedereen kent elkaar in Roermond. Als je iets snel kunt regelen, is het goed, dat is de heersende cultuur. Misschien komt dat door de geschiedenis. Roermond is in relatief korte tijd Frans, Spaans, Duits, Oostenrijks, Belgisch en van de Staat der Nederlanden geweest. Er is onafhankelijkheid ten opzichte van het gezag ontstaan, zo is mijn interpretatie. Dat maakt het bestuur kwetsbaar.”

Verruwing van democratie

“Om de snelheid erin te houden zijn bestemmingsplannen in Roermond bijvoorbeeld heel ruim geformuleerd. Er zijn geen instrumenten om bij te sturen als iemand zich wil vestigen. Huisjesmelkers hebben hierdoor vrij spel gehad. Nog iets: er werd hier nooit gehandhaafd op naleving van de vergunning. Pas als iemand begon te piepen, kwam er actie. Ik wist niet dat dat bestond! Solar is hier een groot jaarlijks festival. De omwonenden waren het helemaal zat, omdat alles was toegestaan. Dat past toch niet bij een stad besturen?

“Ik heb hier echt leuke en boeiende jaren gehad. Daarom wilde ik in 2021 worden herbenoemd. Maar had het burgemeesterschap zich enkel in de raadszaal afgespeeld, dan had ik het geen acht jaar volgehouden. De verruwing van de democratie doet zich ook in Roermond voor. Dat volksvertegenwoordigers denken dat ze alles mogen roepen, vind ik heel moeilijk. Een gemeenteraad kenmerkt zich door politieke verschillen, maar er moet ook verbinding zijn. Wat voegt het toe om een ander te schofferen?

“Om die reden schreef ik vorig jaar een open brief naar de raad. Die had het effect van een enorme steen in een stille vijver. Ik móest de bestuurscultuur op tafel leggen, zodat iedereen na de gemeenteraadsverkiezingen van maart vrijer zou kunnen spreken. Een moeilijke brief? Voor sommige partijen was het een geweldige brief. Er waren er maar een paar die hem moeilijk vonden.”

In de clinch

“Na de verkiezingen kwam er een werkgroep die een heisessie voorbereidde. Die zou anderhalve week geleden plaatsvinden en drie blokken bevatten: kennismaking met de nieuwe raadsleden, koersbepaling, en een bespreking wat we als gemeentebestuur willen uitstralen. De conclusies zouden we publiekelijk delen. In een tijd waarin het vertrouwen in de politiek is aangetast, vind ik dat nog steeds een goed idee.

“We hebben in Roermond negen fracties, waarvan één heel grote: de LVR, de partij van Jos van Rey. Die speelde samen met GroenLinks de machtskaart en was tegen de opzet van de sessie. Wat is de legitimatie om in het belang van de stad niet met elkaar te willen praten over samenwerking? Omdat het ongemakkelijk is? Het is dezelfde partij die eerder twijfels uitte over mijn functioneren. Bijvoorbeeld met honderden suggestieve vragen over mijn verhuiskosten. Die aanslag op mijn integriteit heb ik hard gevoeld. Het werd de norm: je was voor of tegen mij. Na de laatste verkiezingen kwam de LVR in de coalitie, Van Rey werd wethouder. Nee, dat vond ik geen onwerkbare situatie. Ik vroeg me alleen af of ik een open houding zou ontmoeten.”

Geen botte bijl

“Toen ik hier begon, liep de rechtszaak tegen Van Rey nog. Ongeacht de uitkomst zorgde dat voor een politiek mijnenveld. Na zijn veroordeling heeft er nooit verzoening plaatsgevonden. De bereidheid om er lessen uit te trekken, was gering. Nu zijn straf erop zit, is hij weer terug. De politiek heeft zich nooit afgevraagd of dat moreel kan. Zulke dingen hollen het vertrouwen in de politiek uit.

“Ik heb nooit de botte bijl gehanteerd. Maar ook met geduld is het me niet gelukt om mensen te laten inzien waar het in deze mooie stad bestuurlijk aan schort. Individueel soms, collectief niet. Roermond is niet onwerkbaar. Veranderbaar? Ik zeg niet dat het onmogelijk is, maar ik ga het niet meer voor elkaar krijgen. Ik kan niet sneller dansen dan de muziek aangeeft. En die heeft in Roermond zijn eigen tempo.”

Lees ook:

In Roermond geen kwaad woord over de teruggekeerde ‘verloren zoon’ Jos van Rey

Jos van Rey is terug als bestuurder. De in 2017 veroordeelde politicus wordt woensdag geïnstalleerd als wethouder in ‘zijn’ Roermond. Corruptie of niet, hij blijft er onverminderd geliefd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden