Demonstratie op de Dam

Burgemeester Halsema ligt onder vuur, maar komt niet in de gevarenzone

Beeld ANP

In het raadsdebat over de omstreden demonstratie op de Dam is de Amsterdamse burgemeester niet in grote politieke problemen gekomen. Er volgt een onderzoek.

De woorden die velen zo misten op Tweede Pinksterdag, rolden woensdagmiddag wél over haar lippen. “Houd ten minste anderhalve meter afstand”, spoorde de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema haar raadsleden aan. Zomaar opstaan uit het pluche mocht het handjevol politici niet, legde ze glimlachend uit, interrupties waren enkel toegestaan vanuit de eigen stoel.

Ondanks dat soort restricties was het spoeddebat pittig en soms snoeihard in de Amsterdamse ‘Stopera’. Toch kan Halsema burgemeester van de hoofdstad blijven.  Met name oppositiepartijen VVD, CDA, Forum voor Democratie en Partij van de Ouderen voelden Halsema stevig aan de tand over haar handelen tijdens het Damprotest. Op die demonstratie tegen racisme en politiegeweld kwamen vorige week onverwachts duizenden mensen af, wat vanwege corona leidde tot heftige kritiek in de samenleving.

Achter het doel van de demonstratie staan ze vierkant, benadrukten de oppositiepartijen steeds. Maar dat de burgemeester naliet in te grijpen toen het zó druk werd op het plein dat de demonstranten niet langer voldoende afstand konden houden, is volgens die fracties onvergeeflijk. Wil van Soest van de Partij voor de Ouderen noemde het protest ‘een dikke middelvinger’ richting iedereen die heeft geleden door de pandemie.

In het belang van de stad, stap op

Ook hekelden de vier partijen dat Halsema zelf op de Dam rondliep, en daarbij geen mondkapje op had. “In belang van uzelf en van de stad, stap op”, stelde FvD-fractievoorzitter Annabel Nanninga. Ook de lokale VVD riep meermaals op tot het vertrek van Halsema.

Hoewel de oppositiepartijen al vóór het spoeddebat hadden aangekondigd een motie van wantrouwen te zullen indienen, kwam de burgemeester woensdagavond niet al te hevig in de problemen. De links-progressieve coalitie van GroenLinks, D66, PvdA en SP was ook kritisch over haar in de aanloop  en de afloop van de demonstratie, maar bleef achter de GroenLinks-burgemeester staan.

Zelf gaf Halsema ruiterlijk toe dat zij op Tweede Pinksterdag fouten heeft gemaakt. “Het spijt mij”, zei ze over het gebrek aan daadkracht bij de gemeente en de politie om het aantal mensen op de Dam te beperken. “We hadden meer moeten doen om mensen op andere gedachten te brengen.” Halsema baalt dat de gemeente geen eigen communicatiemiddelen heeft ingezet. “Dat is overduidelijk een les voor de toekomst.”

Ook anders moet de voorbereiding van de driehoek van burgemeester, politie en justitie op demonstraties, ging de burgemeester verder. Amsterdam heeft de signalen over het Damprotest verkeerd ingeschat. “De demonstratie is overgeslagen van traditionele activisten op grote groepen zelfbewuste jongeren, via Snapchat en Instagram”, legde Halsema uit. “En daartoe heeft de politie slechte toegang.” Hoe dat kon worden onderschat is een van de onderwerpen waarover ze onderzoek heeft aangekondigd.

Toch reageerde de burgemeester lang niet op alle aanvallen met ‘ja en amen’. Ze hád niet anders kunnen handelen toen het eenmaal hutjemutje was op de Dam. En met het dragen van een actiebutton met daarop het jaartal 1873, een verwijzing naar de afschaffing van de slavernij, is volgens haar niks mis.

Te snelle VVD

Noch wilde Halsema haar excuses aanbieden voor haar houding ten opzichte van de oppositie. “U zwaaide al met een motie van wantrouwen voordat u mij had gehoord”, kaatste de burgemeester terug naar VVD-fractievoorzitter Marianne Poot. “Voordat de feiten op tafel lagen en gewogen konden worden, kwam u anderhalve week geleden al tot dat oordeel.” Ook andere raadsleden zetten tijdens het debat vraagtekens bij de opstelling van de VVD.

Niet alleen door de coalitie, ook uit onverwachte hoek werd Halsema te hulp geschoten. Terwijl in de raadszaal het debat over haar positie wordt gevoerd, stonden buiten zo’n tachtig man te ‘klappen voor Femke’. Het gejoel en getrommel was zo luid, dat Poot zelfs haar stoel moest verlaten omdat ze Halsema niet kon verstaan. Ook elders in Amsterdam vond tijdens het spoeddebat een demonstratie plaats. In het Nelson Mandelapark in de Bijlmer kwamen pakweg 11.500 deelnemers bijeen.

Lees ook:

Hoe kon Amsterdam de signalen over de Dam-demonstratie zo verkeerd inschatten?

Plots stond de Dam vol met mensen. En dat terwijl de animo online niet bijzonder groot leek. Waar ging die oproep tot demonstreren dan viraal?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden