Verkiezingen

Burgemeester Gouda: ‘Vanwege de coronacrisis moeten verkiezingen juist doorgaan’

Kiezers in de rij voor een stemlokaal op het Binnenhof in 2017.Beeld ANP

Minister Ollongren hield deze week heel voorzichtig rekening met het uitstellen van de parlementsverkiezingen volgend jaar. Pieter Verhoeve, burgemeester van Gouda, vindt dit schadelijk voor de democratie en ziet corona juist als een kans. ‘Dit is toch precies het moment om achterstallig onderhoud te plegen?’

Uitstellen van de parlementsverkiezingen die voor maart 2021 gepland staan als coronacrisis aanhoudt? Minister Kajsa Ollongren (D66, binnenlandse zaken) noemde het heel voorzichtig in een brief die ze deze week aan de Tweede Kamer stuurde. Pieter Verhoeve, burgemeester van Gouda en namens de Vereniging Nederlandse Gemeenten gesprekspartner van de overheid over de verkiezingen, protesteert direct. “Juíst in corona-tijd moet het mogelijk gemaakt om de inwoners te laten stemmen.”

Minister Ollongren schrijft aan de Tweede Kamer dat er op dit moment geen enkele aanleiding is om te veronderstellen dat het organiseren van verkiezingen niet mogelijk is. Maar omdat de anderhalve meter afstand bij verkiezingen misschien moeilijkheden zou kunnen opleveren, noemt ze uitstel als eventueel ultiem middel. Is dat niet best verstandig?

Pieter Verhoeve: “Dat vind ik niet. Stel de coronacrisis houdt nog aan, dan wil je toch juist inwoners de kans geven hun stem uit te brengen en, zo nodig, de regering weg te stemmen? Daar gaat het toch om in onze democratie? Een vleugellam, demissionair kabinet aanhouden vanwege dit virus lijkt me geen goed idee.”

Burgemeester Pieter Verhoeve: ‘Stel de coronacrisis houdt aan, dan wil je toch juist inwoners de kans geven, zo nodig, de regering weg te stemmen?’Beeld Gemeente Gouda/Sandra Zeilstra

Maar stel nu dat het echt niet mogelijk is stemhokjes in te richten en het hele stemproces coronaproof te laten verlopen. Dan moet ze toch kijken hoe het zit, bijvoorbeeld juridisch, met uitstel? Om voorbereid te zijn op het geval dat dit toch nodig blijkt?

“Zij gaat in haar brief uit van de klassieke stemwijze, met papier en een rood potlood. U kent de beelden wel. Een grote kliko met papieren wordt na sluiting van het stemlokaal omgekukeld en ambtenaren, vaak met behulp van studenten, gaan op hun knieën de biljetten verzamelen en slaan aan het tellen. Dat moet toch beter kunnen? Dit kost heel veel tijd en energie van gemeenteambtenaren. Nu stelt de minister voor: of we doen het weer zo, maar dan met anderhalve meter afstand. En ze gaat gemeenten vragen hoe en of dat kan. Of we gaan per brief stemmen, zo meldt de minister als andere optie. En als die twee scenario’s niet mogelijk blijken, moeten we misschien uitstellen. Ik mis in haar brief innovatieve scenario’s.”

Welke bedoelt u?

“Dat zijn er twee. Allereerst het gemixte systeem, zoals in België. Een combinatie van computer en papier werkt daar goed. En het tweede zie je in Estland. Daar wordt volledig digitaal gestemd. Ik snap wel dat het niet lukt om dat binnen een jaar voor elkaar te krijgen, maar ik zeg tegen de minister: gebruik dit moment om door te pakken. Want al jaren spreken we over nieuwe stemsystemen, maar altijd op langere termijn. Dit is toch precies het moment om achterstallig onderhoud te plegen?”

U wilt dus dat er geld wordt vrijgemaakt om de stemwijze te innoveren en te digitaliseren?

“Precies. Voor veel andere zaken komt er nu geld. Kijk eens naar hoeveel euro’s er naar andere sectoren gaat. Goed dat er steun wordt geboden hoor, daar zeg ik niks over. Maar de verkiezingen komen er bekaaid af, blijkt uit die brief aan de Kamer. Voor de komst van een app om het virus te bestrijden is een appathon georganiseerd. Waarom niet rond verkiezingen ook een uitnodiging plaatsen voor dat soort innovatieve ideeën?

“Het is nog geen maart 2021, er is nog tijd. Tegelijk kan dan ook geregeld dat ook mensen met een beperking kunnen stemmen. Die blijven nu vaak nog weg omdat ze niet naar een stemlokaal kunnen komen. Daar is een actieplan voor, genaamd ‘Toegankelijke verkiezingen’, dat zou de minister ook moeten omarmen en financieren. Zo maken we in een keer een grote stap voorwaarts in onze democratie.

Komend najaar zijn er verschillende gemeenten waar gestemd moet over herindelingen, dus zo veel tijd is er toch niet?

“Maar dat is toch een uitgelezen moment om nieuwe systemen uit te proberen? Gebruik die verkiezingen dan deels als een proef. Probeer dat gemixte systeem eens uit, met deels digitaal stemmen. Ik weet wel dat mensen in Den Haag dan al snel roepen: dat is niet veilig, dat is gevaarlijk, dat kan worden gehackt, dat hebben we in het verleden al eens geprobeerd en werkte toen niet. Maar innovatie biedt altijd een kans. Dus trek de beurs open, zou ik zeggen. En maak modernisering van de verkiezingen eindelijk goed mogelijk. Zorg dat er gestemd kan worden in coronatijd.”

Lees ook: 

Kabinet: uitstel verkiezingen of briefstemmen niet uitgesloten

Het kabinet gaat onderzoeken of de verkiezingen van komend najaar en voorjaar kunnen doorgaan als het coronavirus dan nog niet is bedwongen. Minister Ollongren vraagt bij gemeenten na of stemlokalen wel ruim genoeg zijn om onderling 1,5 meter afstand te kunnen bewaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden