De boerderij in Ruinerwold waar het geïsoleerde gezin woonde.

Reportage Geïsoleerd gezin

Buren Ruinerwold: ‘Noaberschap is ook: andermans levensstijl respecteren’

De boerderij in Ruinerwold waar het geïsoleerde gezin woonde. Beeld EPA

Hoe kan een gezin negen jaar volledig ondergedoken leven op het Drentse platteland zonder dat een van de buren dat in de gaten heeft? ‘Noaberschap is ook leven en laten leven.’

Naar goed gebruik in de buurt fietst Jans Keizer in 2010 samen met zijn vrouw door de regen naar de boerderij van Josef B., met een bos bloemen en een fles wijn om hem als nieuwkomer welkom te heten aan de Buitenhuizerweg in Ruinerwold.

“Die hebben wij afgegeven bij het hek, verder kwamen we niet. Hij nodigde ons niet uit om binnen te komen”, zegt Keizer (75), een joviale hobbyboer met een volle grijze baard. In de keuken ligt de krant op tafel met een klein borreltje ernaast. De karige ontvangst verbaasde het stel toen wel. “Ik vond het geen onaangename man, maar ja, hij komt hier niet uit de buurt en andermans levensstijl moet je respecteren.”

De ontdekking van het geïsoleerde gezin heeft het doorgaans rustige Ruinerwold letterlijk op de kaart gezet. De afgelopen week is het zo’n vierduizend inwoners tellende dorp overspoeld door nationale en internationale media. Nooit eerder was het zo druk langs de Buitenhuizerweg, een lange klinkerweg die tussen de weilanden doorslingert. Hier en daar staan plukjes bomen met een boerderij ertussen. Hij is nu “wel kloar met die drukte”, zegt Keizer.

Langsgaan op verjaardagen

‘Noaberschap’ is een groot goed op het platteland in het noorden en oosten van Nederland. Je buren bijstaan, materieel en immaterieel, is belangrijk voor de onderlinge band, zeker in meer afgelegen gebieden. Bij elkaar langsgaan op verjaardagen, de buren helpen bij een verbouwing of de zorg voor elkaar als iemand overlijdt, lief en leed samen delen, het hoort er allemaal bij. 

“Iedereen staat hier voor iedereen klaar, ook de import hier. Toen onze zoon bijna vijf jaar geleden overleed, hebben we zo veel steun gehad van de buren”, zegt Keizer. De herinnering maakt weer emoties los en hij is even stil. Dan: “Wat ik aan noaberschap hier heb meegemaakt dat gun ik iedereen, dat was magnifiek.”

De boerderij van het geïsoleerde gezin even verderop ziet er behoorlijk onderhouden uit. Afgelopen jaar heeft huurder en klusjesman Josef B. er nog een nieuw dak op gemaakt. Maar er staat ook een paal met een camera op het erf en hekken op de toegangsweg die altijd stevig op slot gingen.

Josef de Oostenrijker

Niemand kende ‘Josef de Oostenrijker’ zoals hij bekendstond, goed. Overbuurman Vincent de Gooijer zag hem jarenlang overdag komen aanrijden in zijn Volvo, en voor donker weer vertrekken. “Hij sliep er nooit. Hij reed door het eerste hek, deed het achter zich weer op slot, net als het tweede hek. We zagen hem dan klussen aan de boerderij of in de moestuin werken. Als ik hem tegenkwam was het ‘hoi’ en ‘tot ziens’, maar echt gesproken heb ik hem nooit.”

Vincent de Gooijer, overbuurman van de boerderij waar het geïsoleerde gezin woonde. ‘Als ik Josef B. tegenkwam was het ‘hoi’ en ‘tot ziens’, maar echt gesproken heb ik hem nooit.’ Beeld Herman Engbers

De Gooijer woont er nu vijftien jaar en is voorzitter van de Buurtvereniging Oosteinde. Die organiseert allerlei activiteiten rond de dorpen Oosteinde en Ruinerwold. De buurtvereniging heeft 560 leden van de ongeveer 700 mensen die in de buurt wonen. Nieuwe bewoners worden actief benaderd om lid te worden.

“Onze indruk is altijd geweest dat de boerderij nooit bewoond is geweest, dus dan denk je ook niet: ik ga er even langs of er potentiële leden zitten”, vertelt De Gooijer. “We krijgen nu eigenlijk een beetje een soort schuldgevoel aangepraat van mensen die zeggen: hoe heb je dat nou als buren niet in de gaten kunnen hebben? Maar ik ben altijd in de veronderstelling geweest dat daar niemand woonde, omdat de man die er kwam elke dag weer wegging.”

De geheimzinnige boerderij bleef in de buurt niet onbesproken. Ook de wijkagent is een keer gaan kijken, in 2013. “Dan denk je daarna, de politie is er geweest dus het zal wel goed zitten. Wie zijn wij dan om zelf op onderzoek uit te gaan?, zegt De Gooijer. “Noaberschap is ook: andermans levensstijl respecteren. Als iemand zich eraan onttrekt dan is dat ook prima. Het is wel leven en laten leven.”

Langzaam wordt meer duidelijk over het geïsoleerde gezin en de rol van Josef B., die is opgepakt. De politie verdenkt de timmerman van het plegen van wederrechtelijke vrijheidsberoving, mishandeling in de zin van het benadelen van de gezondheid van anderen en van witwassen. Dirk Jansen, eigenaar van een stoffeerderij in Meppel, kent hem al zo’n tien jaar. “Als Josef een stoeltje maakte dan stoffeerde ik dat. Hij kon van hout alles maken.”

Stoffeerder Dirk Jansen heeft gewerkt met Josef B. de timmerman. ‘Ik kan nog steeds niet geloven dat hij een sekteleider is geweest.’ Beeld Herman Engbers

“Hij was wel een apart figuur”, vindt Jansen. “Hij had lang haar en een baard, was belezen en intelligent. In gesprekken was hij aan het woord. Hij had een hele aparte kijk op de wereld, hield van de natuur, had een hekel aan Amerikanen en arbeiders werden maar uitgeknepen. Ik noemde hem weleens een kleine communist, dat kon hij wel hebben.”

Over zijn persoonlijke leven vertelde Josef B. nooit wat aan Jansen. “Als ik ernaar vroeg, draaide hij het gesprek altijd handig een andere kant op”, zegt de stoffeerder. “Toch kan ik nog steeds niet geloven dat hij een sekteleider is geweest, en dat hij het gezin daar heeft opgesloten. Als het toch waar blijkt te zijn dan heb ik me heel erg in hem vergist.”

Donderdag werd bekend dat de politie ook de 67-jarige vader van de kinderen heeft opgepakt. De politie verdenkt hem van dezelfde zaken als B. en zegt redenen te hebben om aan te nemen dat de kinderen tegen hun wil zijn vastgehouden. 

Kortstondig lid van de MOON-beweging

De vader van het gezin in Ruinerwold was in de jaren tachtig kortstondig lid van de Moon-beweging, bevestigen familie en de beweging. De Moon-beweging of Verenigingskerk werd in 1954 opgericht door de Koreaan Sun Myung Moon (1920-2012). Moon zou als 15-jarige contact hebben gehad met Jezus, die hem vertelde God en de mensen te verenigen. Die leer schreef hij op in de ‘Goddelijke beginselen’, naast de Bijbel de heilige tekst van de beweging.

Na zijn huwelijk riep Moon zichzelf en zijn vrouw uit tot messias en ‘ware ouders’ van de mensheid. Bekend zijn de massale groepshuwelijken die de kerk organiseert.

In 1965 kwam de beweging naar Nederland, waar deze volgens de Nederlandse woordvoerder Wim Koetsier nu ongeveer 150 leden telt. Internationaal zouden dat er zo’n 8 miljoen zijn. Volgens Koetsier is het binnen de beweging niet normaal je af te zonderen van de buitenwereld, zoals het gezin in Ruinerwold deed.

Lees ook: 

Politie houdt ook vader van gezin Ruinerwold aan, familie komt met verklaring

De 67-jarige vader van de zes meerderjarige kinderen tussen de 18 en 25 jaar oud die dinsdag werden aangetroffen in een boerderij in Ruinerwold, is donderdag aangehouden.

Jongen uit kluizenaarsgezin zei tegen politie: ‘Ik besta niet in jullie wereld’

In een afgelegen boerderij bij het Drentse plaatsje Ruinerwold is een gezin ontdekt dat al negen jaar volledig afgesloten leefde van de buitenwereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden