Virustechnisch

Buiten verspreidt corona zich nauwelijks. Is het openen van de terrassen dan überhaupt een risico?

Terras op de Ginnekenmarkt in Breda waar horecaondernemers uit protest hun terrassen opengooiden. Beeld Arie Kievit
Terras op de Ginnekenmarkt in Breda waar horecaondernemers uit protest hun terrassen opengooiden.Beeld Arie Kievit

De kans op besmetting is buiten zo klein, dat terrassen virustechnisch prima open kunnen. Maar de vrees is dat mensen na zo’n versoepeling andere maatregelen ook minder goed gaan naleven.

Ongeveer een op de duizend. Dat is het aantal coronabesmettingen dat in Ierland aantoonbaar in de buitenlucht plaatsvond, volgens een recent megaonderzoek, waarvoor ruim 200.000 besmettingen onder de loep werden genomen. Met andere woorden, zegt ook de Nederlandse viroloog Louis Kroes (LUMC): coronabesmettingen buiten zijn ‘zeldzaam’ en vanuit epidemiologisch oogpunt zelfs ‘irrelevant’.

Toch stelt het kabinet het openen van de terrassen met (minstens) een week uit, van 21 naar 28 april. Dit tot opluchting van ziekenhuizen, maar tot woede van horecaondernemers en de burgemeesters van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht. Zij pleiten juist voor eerdere openingen, omdat de drukte in de parken niet te handhaven zou zijn. Leidt het openen van de terrassen überhaupt tot meer besmettingen?

Besmet op een bierfestival

Eerst even over die besmettingen in de buitenlucht. Die Ierse cijfers zijn namelijk gebaseerd op besmettingen in de winter en tijdens lockdowns, wanneer er sowieso weinig mensen buiten zijn. Maar ook een metastudie in The Journal of Infection Diseases liet recent zien dat de kans op besmetting buiten vele malen kleiner is, waarschijnlijk zo’n twintig keer. “Virusoverdracht gebeurt door ragfijne druppeltjes”, legt Kroes uit. “Die zijn een tiende van een millimeter groot en heel kwetsbaar voor de meest geringe luchtstroming, zoals wind.” Met vochtige lucht buiten vallen ze ook sneller naar beneden. “Als mensen dan ook nog anderhalve meter afstand houden, is het eigenlijk godsonmogelijk om het virus buiten te verspreiden.”

Incidenteel vinden besmettingen buiten wel plaats. De Ierse studie beschrijft een familie die besmet raakt na een klus in de buitenlucht, en in Nederland raakte vorig jaar een hele vriendengroep besmet op een bierfestival in Nijmegen.

Toch is het de vraag in hoeverre het openen van terrassen dit gevaar wezenlijk zou vergroten, aangezien parken nu bij mooi weer ook stampvol zitten. Zelfs Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, zinspeelde er vorige week in een radiointerview op dat het openen van terrassen mogelijk juist een positief effect kan hebben op de besmettingscijfers. Cafébazen kunnen dan tenminste toezien op het naleven van de coronamaatregelen.

Indirecte gevolgen van volle terrassen

Waarom benadrukt minister van justitie Ferd Grapperhaus dan ook vandaag dat terrassen nog niet verantwoord open kunnen? Hoogleraar gezondheidscommunicatie Bas van den Putte (UvA) denkt vooral vanwege de indirecte gevolgen. Als iedereen weer naar buiten mag voor een glas wijn en een pizza, kan dat er ook voor zorgen dat andere maatregelen losser nageleefd gaan worden. “De overheid heeft altijd gezegd: we versoepelen pas als het beter gaat. Als ze nu versoepelen, denken mensen dus vanzelf dat het ook beter gaat. Terwijl de risico-ervaring van het virus nu al laag is.”

Van den Putte vreest dat mensen al snel ook ander gedrag gaan goedpraten. “Dat we denken: als ik met een paar mensen op een vol terras kan zitten, kunnen we toch ook bij mij op het balkon afspreken?”, stelt hij. “Terwijl de bezoekersregel nog steeds op één staat.”

Ook vraagt Van den Putte zich af of het openen van de terrassen bij mooi weer wel echt gaat leiden tot minder drukke parken. “Ik woon in Amsterdam, je bent hier al snel een klein fortuin kwijt op het terras. Jongeren blijven misschien wel lekker in het park drinken, dat is goedkoper.” Daar komt bij dat opgetogen terrasgangers kunnen leiden tot meer verplaatsing: vollere trams, bussen en treinen.

‘Correctie van het beleid’

Viroloog Kroes is optimistischer en blijft benadrukken dat we in de buitenlucht relatief veilig af zijn. “Puur kijkend naar de wetenschappelijke data over besmettingen kunnen de terrassen prima open.”

De overheid hoeft daarnaast niet als een mak lammetje toe te kijken hoe burgers andere maatregelen laten varen, denkt hoogleraar communicatie en gedragsverandering Moniek Buijzen (Erasmus Universiteit). “Hoe mensen met een maatregel omgaan, hangt af van hoe je het brengt.” Buijzen vermoedt dat mensen de teugels inderdaad laten vieren als Mark Rutte en Hugo de Jonge dit ‘versoepelingen’ noemen. Daarom adviseert ze: “Breng het als een ‘correctie’ van het beleid, die ervoor zorgt dat we ons buiten juist beter aan de maatregelen houden dan nu in parken. En blijf daarbij benadrukken dat we nog steeds in een gevarenzone zitten.”

Voor meer drukte in het ov is Buijzen niet bang. “Zeg ook hier: ga naar het café om de hoek.” Het valt haar op dat ze niemand meer hoort over de ‘intelligente lockdown’. “Volgens mij kunnen we nog steeds een beroep doen op de intelligentie van Nederlanders.”

Lees ook:

Teleurstelling over nieuw uitstel versoepelingen is groot, ondanks ‘zicht op haven’

Versoepeling van de coronabeperkingen is pas vanaf 28 april mogelijk, vinden kabinet en experts. Tot teleurstelling van velen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden