GoedemorgenOude brieven

Brieven geven een inkijkje in de zeventiende eeuw

Wie een kist met 2600 brieven uit de zeventiende eeuw vindt, zal snel de aanvechting voelen om ze te openen en te lezen. Toch liet de Nijmeegse universitair docent vroegmoderne geschiedenis David van der Linden 600 brieven ongeopend.

“In die tijd waren er nog geen enveloppen”, legt hij uit na een presentatie van de brieven in Beeld & Geluid Den Haag. “Ze vouwden de brief zo dat die op een enveloppe leek en met de post mee kon. Dat kan op honderdduizend manieren.” Dat maakt de brieven bijzondere objecten, en op zichzelf het bestuderen waard. “Als je ze opent, vernietig je het object.”

Röntgenstraling

Van der Linden probeert ze te lezen met röntgenstraling. “Door het ijzer in de inkt kan je ze lezen met röntgen.” Nadeel: de brieven zijn zo vaak gevouwen dat het veel gekriebel door elkaar is. En vaak zijn ze afgesloten met een loden zegel, wat de röntgenfoto verpest.

De kist komt van een postmeester, die brieven tussen Frankrijk en Nederland bezorgde. De post waarvan hij de ontvanger niet kon vinden, bewaarde hij in de kist. Als hij de brief later kon bezorgen, zou hij alsnog geld verdienen. Er waren nog geen postzegels, de postmeester kreeg betaald bij bezorging.

De kist met 17e-eeuwse brieven is internationaal bekend als de Briennekist of Kist van Brienne.Beeld Beeld en Geluid Den Haag

Stevig censuurbeleid

De eerder geopende brieven bieden genoeg interessants. Lodewijk XIV voerde een stevig censuurbeleid. In Nederland werden gerust verboden boeken, pamfletten en pornografie gedrukt. “Op veel brieven aan drukkerijen staan lijstjes met verboden boeken. Die werden vervolgens naar Frankrijk gesmokkeld.”

Van der Linden: “Het mooie is dat dit brieven van gewone mensen zijn. We lezen nu de onbekende stem.” Bijvoorbeeld van krijgsgevangenen, die per brief losgeld van familie vroegen.” Het stemt Van der Linden soms weemoedig. “Soms besef je: o, jammer dat die brief nooit is aangekomen.”

Lees ook:

De slechterik vergeven? Nee, wraak is veel leuker, vindt de gemiddelde filmkijker

ls de slechteriken worden verslagen, is het leuker om te zien dat ze flink worden gestraft dan dat ze vergeving krijgen. Tenminste, in films, boeken of computerspellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden