Vier vragen Instorten stadiondak

‘Bouwfoutje’ ligt voor de hand bij dakdrama stadion AZ

Beeld ANP

Dertien jaar lang waren er geen problemen met het dak van het Afas-stadion. Tot zaterdag. Wat weten we nu?

In de omgeving van Alkmaar stond zaterdagmiddag windkracht zeven, hooguit acht. Maximale windsnelheden die werden gemeten lagen tegen de honderd kilometer per uur. Dat is een forse wind, maar het Afas-stadion van AZ heeft de afgelopen jaren veel zwaardere stormen te verduren gekregen. Toch stortte zaterdag een groot stuk dak naar beneden, bovenop duizenden stoeltjes die ook bezet hadden kunnen zijn. Maandag begon de Onderzoeksraad voor Veiligheid met verkennend onderzoek in het stadion. Vier vragen over de bijna-ramp.

Valt er al iets te zeggen over de oorzaak van het instorten?

Het dak bestaat uit 48 stalen spanten met alle verschillende lengtes. Volgens Rob Nijsse, hoogleraar constructieleer aan de TU Delft, is zo’n stalen dak een logische keuze. “Staal is heel sterk. En het voordeel van staal is dat het onder druk vervormt in plaats van afbreekt. Als de constructie verkeerd was, dan was het dak al als een dweil gaan hangen.”

Daarom verwacht Nijsse dat een ‘bouwfoutje’ de oorzaak is. “We hebben vaker gezien dat een fout ervoor zorgt dat een gebouw instort.” Nijsse doelt op ingestorte parkeergarages in Eindhoven en Wormerveer, waar achteraf bleek dat er bij de bouw fouten waren gemaakt. In 2011 stortte een deel van het dak van de Grolsch Veste (FC Twente) in tijdens de uitbreiding van het stadion. Ook toen maakten bouwvakkers cruciale fouten.

Ingenieur Andries Broersma was in 2006 als hoofdconstructeur verantwoordelijk voor het doorrekenen van de staalconstructie. Hij sluit zich aan bij de lezing van Nijsse. “Als een dak dertien jaar functioneert dan is er niets mis met de constructie. Het stuk dak is in één keer naar beneden gekomen, dat kan doordat bijvoorbeeld slecht bevestigde bouten door een rukwind zijn afgebroken.”

Op het dak van het stadion liggen 1725 zonnepanelen, deels op het stuk dat is ingestort. Is dat van invloed geweest?

Om een vergunning te krijgen voor het plaatsen van de zonnepanelen is de constructie van het dak opnieuw doorberekend. Daarna is de vergunning verleend door de gemeente Alkmaar, zegt een woordvoerder van AZ. De gemeente kan nog niet reageren op die uitspraak. 

Constructeur Broersma heeft zijn bedenkingen bij de zonnepanelen. “Als ze mij hadden gevraagd wat ik daarvan vond, dan had ik geadviseerd geen zonnepanelen op het dak te leggen. Simpelweg omdat de constructie er niet op ontworpen is, dan moet je het later ook niet doen”, zegt hij. 

Hoogleraar Nijsse verwijst de discussie over de zonnepanelen naar de prullenmand. “Die panelen vormen een extra belasting ja, maar zo klein dat ze nooit aanleiding kunnen zijn voor deze instorting.”

Zijn andere voetbalstadions veilig?

Voetbalclub NAC Breda liet weten dat het voor de zekerheid onderzoek laat doen naar de constructie van het dak van het Rat Verlegh Stadion. Net als bij AZ liggen er bij NAC Breda zonnepanelen op het dak boven de tribune. 

De check in Breda is op eigen initiatief, andere clubs hoeven zo’n controle niet te doen. Terecht, vindt hoogleraar Nijsse. “Alle constructies van onze stadions zijn volgens Nederlandse bouwnormen berekend en vervolgens gebouwd. Dan hoef je niet te twijfelen aan de veiligheid. In Nederland houden we fikse veiligheidsmarges aan bij het beoordelen van bijvoorbeeld een staalconstructie. Het weer kan namelijk gekke dingen doen, een onderdeel kan gaan roesten en gebouwen moeten in de winter kunnen krimpen en in de zomer kunnen uitzetten.”

Broersma: “Dit ongeluk is volstrekt uniek, het is onzin om naar andere stadions te kijken. Het enige wat we kunnen doen is het risico van fouten bij een bouwwerk zo klein mogelijk maken.”

Hoe nu verder?

Binnen twee weken besluit de Onderzoeksraad voor Veiligheid of er een volledig onderzoek komt in Alkmaar. Zo lang het verkennend onderzoek loopt kan het dak niet worden opgeruimd en is het terrein van het stadion niet toegankelijk.

Ondertussen kan AZ niet thuis spelen. De club wijkt daarom de komende twee thuiswedstrijden tegen FC Mariupol (donderdag) en FC Groningen (zondag) uit naar het Cars Jeans Stadion van Ado Den Haag. Saillant detail: dat stadion werd net als het Afas-stadion door architect Zwarts & Jansma, ontworpen. Een oplossing voor de lange termijn is er nog niet.

Lees ook:

En weer kraakt een Nederlandse parkeergarage in z’n voegen

De tweede verdieping hangt als een uitgezakte taart op de oprit. Na een ‘hevig gegrom’, zoals winkelend publiek in de Deka-markt in Wormerveer het omschreef, stortte vorig jaar een deel van de tweede verdieping van de vier lagen tellende parkeergarage in. Er vielen geen gewonden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden