Subsidieregels

Bond en krant voor gedetineerden staan op de tocht

Paul Grijpma ( in het zwart) en Jaap Brandligt van Bonjo, de spreekbuis voor gedetineerden. Beeld Maartje Geels
Paul Grijpma ( in het zwart) en Jaap Brandligt van Bonjo, de spreekbuis voor gedetineerden.Beeld Maartje Geels
Lucca de Ruiter

Bonjo, de bond met krant voor gevangenen, dreigt te verdwijnen door nieuwe subsidieregels. ‘Het is alsof ze het nooit leren in de politiek.’

“We hebben één heel trouwe beller, die zit een levenslange straf uit en wil soms wel uren lullen”, vertelt hoofdredacteur van De Bonjokrant Paul Grijpma. “Die is gewoon eenzaam en heeft behoefte aan gezelschap. Gedetineerden: het zijn net mensen, zeg ik dan altijd.”

Als ‘vakbond voor gevangenen’ biedt Bonjo sinds 1984 een onafhankelijk luisterend oor. De koepel heeft 67 vrijwilligersorganisaties onder zijn hoede en behartigt de belangen van gedetineerden en ex-gedetineerden. Maar dit baken in de gevangeniswereld dreigt te verdwijnen, nu het door wijzigingen in het subsidiebeleid van het ministerie geen aanspraak meer kan maken op financiële ondersteuning.

“Als er iets mis is met het voedsel, worden wij gebeld met ‘die zwarte troep is niet te vreten’. Dan gaan we eropaf. Maar we regelen ook opvang van huisdieren, we hebben een huisbewaringsprogramma, we houden ons bezig met bezoekregelingen. Noem een probleem dat een gedetineerde kan tegenkomen en wij houden ons ermee bezig”, zegt Bonjo-directeur Jaap Brandligt. “En iedere beller zit natuurlijk onterecht vast”, zegt Paul Grijpma met een knipoog.

‘Ik vecht wél voor jou’

Elke twee maanden brengt Bonjo ’s lands enige gevangeniskrant uit. De Bonjokrant biedt informatieve achtergrondstukken en interviews over onderwerpen die gevangenen aangaan. Advocatenfirma’s adverteren in de krant en proberen met prikkelende slogans zoals ‘Wil jij naar huis?’ en ‘Ik vecht wél voor jou’ nieuwe cliënten binnen te halen.

Elke editie heeft contactadvertenties, ook van vrouwen van buiten. Zo schrijven ‘Nadia en Nada’ dat ze op zoek zijn naar ‘een mannelijke penvriend met misschien een happy end. Het maakt niet uit hoe lang je nog moet zitten. PS: als je niet sportief bent of beweegt dan mag je weg blijven, dikzak.’

Door een wijziging in het subsidiesysteem dreigen de organisatie en daarmee de krant per 2023 te verdwijnen. Toenmalig minister van rechtsbescherming Sander Dekker besloot vorig jaar dat vrijwilligersorganisaties in het gevangeniswezen niet langer 4 miljoen euro onder elkaar mogen verdelen, maar per vrijwilliger betaald krijgen. Die vrijwilligers moeten hun werk per kwartier gaan administreren, zoals dat ook in de thuiszorg gebeurt.

Geen aanspraak op subsidiegeld

Bonjo heeft zelf geen vrijwilligers. De wijziging in de subsidiesystematiek betekent dus dat de koepelorganisatie geen aanspraak kan maken op geld. Het is niet onwaarschijnlijk dat Bonjo daardoor per 2023 ophoudt te bestaan.

Een woordvoerder van minister van rechtsbescherming Franc Weerwind (D66) ging desgevraagd tegenover NRC niet in op het feit dat Bonjo niet aan de nieuwe subsidievereisten kan voldoen. Het ministerie benadrukt wel dat er ook buiten de Bonjo om manieren zijn voor gevangenen om misstanden aan te kaarten, ze kunnen bijvoorbeeld zelf naar de rechter stappen.

“Maar iemand die in de gevangenis zit, is net bij de rechter gewéést!”, verzucht Brandligt hoofdschuddend. De Bonjo-directeur maakt zich zorgen. “Als elk kwartiertje van iedere vrijwilliger gedeclareerd moet worden, zal een gigantische papiermolen op gang komen. Ik weet zeker dat dat de gedetineerden niet ten goede komt. Het is alsof ze nooit leren in de politiek.”

Nederland rond de tienduizend veroordeelde gevangenen. Bonjo behartigt hun belangen, maar is ook kenniscentrum over die groep voor de buitenwereld. Zo coacht Bojo rechtenstudenten in de omgang met gedetineerden en leggen ze contacten tussen wetenschappers en gevangenen voor onderzoek.

‘Dé manier om te weten wat er buiten speelt’

De Bonjokrant heeft bovendien een cruciale functie binnen de gevangenis, zegt Bonjobestuurslid Toine Bakermans. “Die krant lezen is dé manier om als gedetineerde te weten wat er buiten speelt. Het is de brug tussen de gesloten inrichting en de maatschappij.” Bakermans werkt dagelijks met (ex-)gedetineerden en heeft zelf vastgezeten wegens het plegen van 62 bankovervallen. Volgens hem maakt het ministerie een grote fout door de kraan dicht te draaien. “Gebrekkige re-integratie wordt vaak aangewezen als een probleem, maar als je alles afsluit van de buitenwereld, werk je dat alleen maar in de hand.”

Dat beaamt oud-gevangenisdirecteur Frans Douw. “Het zou een groot gemis zijn. De Bonjo is een onafhankelijk en kritisch blad, uniek in het gevangeniswezen. Ik zie zoiets niet snel opnieuw ontstaan. Maar dat zou betekenen dat het vrije woord de gevangenis niet meer binnenkomt.”

En dat is volgens Douw een slechte ontwikkeling. “In zo’n gesloten wereld, met grote machtsverschillen, heb je een controlerende partij nodig. Dat die er straks niet meer zou zijn, vind ik een eng idee.”

Lees ook:

Oud-gevangenisdirecteur Frans Douw: ‘Eigenlijk staat de gevangenis voor alles wat ik haat’

Wil je de spiraal van geweld doorbreken dan moet je daders niet wegzetten als monsters, stelt oud-gevangenisdirecteur Frans Douw.

Jaarlijks gaan bijna honderd gevangenen in hongerstaking, waarom?

Een kleine honderd gevangenen gaan jaarlijks in honger- of dorststaking. Meer dan tot nu toe werd aangenomen. Wat beweegt hen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden