Nieuws Fipronilcrisis

Boeren waren zelf verantwoordelijk voor gifei, zegt de rechter

Erik Hubers (M), voorzitter Pluimveehouderij bij LTO Nederland, komt aan bij de rechtbank waar de rechter uitspraak doet in de zaak die LTO Nederland heeft aangespannen tegen de NVWA over de fipronilcrisis in 2017. Beeld ANP

Voedselwaakhond NVWA treft geen blaam voor de fipronilaffaire, oordeelt de rechter.

Voor Mark en Liset Grootentraast uit Schalkhaar in Overijssel was 4 augustus 2017 een zwarte dag. Bijna dertigduizend van hun witte kippen werden die dag vergast. Ze bleken te zijn besmet met fipronil, een pesticide waarmee bloedluis bij kippen wordt bestreden. In Nederland is het middel verboden, maar het werd stiekem gebruikt door het bedrijf Chickfriend dat kippenboeren een oplossing beloofde voor het hardnekkige probleem van bloedluis.

In de wandelgangen van de rechtbank in Den Haag, woensdagochtend, voegen Mark en Liset zich bij Hennie de Haan van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders. Thuis hebben ze oppas en bedrijfshulp geregeld, zodat ze de uitspraak van de rechter kunnen bijwonen. Eenmaal in de zaal schuiven ze nerveus op hun stoelen heen en weer.

Met een groep van ruim 120 collega-kippenboeren hebben Mark en Liset Grootentraast de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit voor de rechter gedaagd. Ze vinden dat de voedselwaakhond veel te laat actie heeft ondernomen op signalen, eind 2016, dat Chickfriend sjoemelde met fipronil. En toen de NVWA iets deed, was dat in de zomer van 2017 in een uitzending van ‘Nieuwsuur’, waar een nerveuze functionaris de kijkers adviseerde om voorlopig geen eieren te eten. Daarop stortte de markt in. De schade beloopt tegen de 75 miljoen euro. Tienduizenden kippen werden noodgedwongen geruimd, miljoenen eieren vernietigd.

Dat televisieoptreden was ‘ongelukkig’, volgens de rechter. Maar onrechtmatig was het niet. De verwijten van de kippenboeren, stelt de rechter, houden geen stand. Ja, met de wijsheid van achteraf had de NVWA misschien sneller en anders kunnen optreden tegen Chickfriend. Maar de voedselwaakhond heeft niet gefaald in haar toezicht. Zo werd een strafrechtelijk onderzoek gestart naar het mogelijke gebruik van fipronil. Omdat er op dat moment geen reden was te denken dat de volksgezondheid acuut in gevaar was, hoefde de NVWA geen waarschuwing af te geven aan het publiek of de boeren. 

Controle

Bovendien is ook de pluimveesector zélf verantwoordelijk voor de voedselveiligheid en voor het tegengaan van fraude. “Van de sector mag worden verwacht dat pluimveehouders controleren of de middelen die zij gebruiken zijn toegelaten in Nederland”, aldus de rechter.

Liset Grootentraast weet niet wat ze hoort. “Als je een hoestsnoepje neemt, controleer je dan ook eerst wat daarin zit?”

Ze herhaalt wat de kippenboeren steeds hebben aangevoerd: het bedrijf Chickfriend presenteerde zich met keurmerken en certificaten van de pluimveesector. Dat die vals waren, had niemand in de gaten. Mark Grootentraast: “Als je met je auto naar een Bovag-garage gaat, moet je dan ook zelf nagaan of die Bovag-erkenning wel echt is?”

De rechter wijst alle verwijten van de boeren aan de NVWA af. Met een gezicht op onweer verlaat Hennie de Haan de rechtszaal. In een kringetje overlegt ze hoofdschuddend met collega’s en advocaten. De pluimveehouders zullen het vonnis bestuderen, zegt een woordvoerder van boerenbelangenorganisatie LTO Nederland, en zich dan beraden op een hoger beroep.

Mark Grootentraast had vooraf al een slecht gevoel, zegt hij. “Wij vechten tegen de staat. Dan ben je altijd kansloos.”

Lees ook:
De fipronil-eieren zijn de eigen schuld van de boer, zegt voedselwaakhond NVWA.
De Nederlandse voedselwaakhond vindt niet dat ze kippenboeren heeft gedupeerd in de fipronilaffaire. De boeren vinden van wel en proberen de NVWA voor de rechter aansprakelijk te stellen voor geleden schade.

Over de portofoon klinkt: ‘De gassing is gestart’
Bij de Total Culling Company in Amsterdam draait alles om het respectvol en efficiënt doden van dieren. “Het is niet mijn hobby”, zegt directeur Ruud Laarman, “maar het moet soms wel gebeuren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden