Dierenextremisten

Boeren vrezen voor dierenextremisten, maar geweld komt vooralsnog weinig voor

De politie maakt een einde aan de bezetting van de varkensboerderij in Boxtel. Dierenrechtenactivisten van 'Meat the Victims' hielden de varkensfokkerij vorig jaar bezet. Een deel van hen had zich binnen verschanst. Beeld ANP

De vee-industrie ziet met lede ogen aan hoe dierenactivisten verharden in hun acties. Boeren vragen om hulp van het kabinet. Volgens hoogleraar Kees van den Bos gaat het vooralsnog om extremistische uitzonderingen.

De onrust groeit, en dan met name onder boeren, schreef minister Ferd Grapperhaus van justitie in mei 2019 in een Kamerbrief. Dierenactivisme, zo stelde hij, neemt niet zozeer toe in Nederland, maar krijgt wel een ‘intimiderend karakter.’

Ruim een jaar later mag je gerust concluderen dat dat een understatement was, zegt Gert-Jan Oplaat, voorzitter van de Vereniging van de Nederlandse Pluimveeverwerkende Industrie. Om aan te tonen dat de vee-industrie dierenleed is, verharden activisten meer en meer in hun acties bij dierenbedrijven door het land, constateerde hij het voorbije jaar.

Zo kan de brandstichting eind vorige maand op het terrein van een eendenslachterij in Ermelo al lang geen intimideren meer worden genoemd, maar is dat ronduit grof geweld. Vijf vrachtwagens gingen in vlammen op nadat een persoon ze eerst met een jerrycan had bespoten.

Nertsenfokkerijen in Sint Anthonis op basis van een lijst die circuleert onder dierenactivisten.Beeld DG

Het geweld laait flink op

De poging om ook de fabriek te laten ontploffen mislukte. In de buurt werd een auto gesignaleerd met een Belgisch kenteken, het zou gaan om een bekende Vlaamse dierenactivist. “Wij hebben vaker te maken met vormen van dierenactivisme, maar zo extreem als dit kennen we eigenlijk niet”, zegt Oplaat.

Daar sluit Hennie de Haan, woordvoerster van de Nederlandse Vakbond van Pluimveehouders, zich bij aan. “Het was lang rustig, maar de laatste tijd laait het geweld weer flink op. Activisten intimideren boeren, of ze breken in bij stallen en laten dieren zelfs vrij.”

Om die reden surveilleren politieagenten al weken geregeld rondom nertsenfokkerijen in Gelderland en Noord-Brabant, meldt een woordvoerder. Vooral op social media krijgt de politie waarschuwingen over bevrijdingsacties van de nertsen, nu ze door de corona-uitbraak afgemaakt dreigen te worden.

Iedereen moet zich voegen naar de democratische rechtsstaat

“Het duurt niet lang meer voor er echt slachtoffers vallen”, vreest Oplaat. Onlangs stuurde hij een brandbrief naar het kabinet: een schreeuw om hulp. “We willen gewoon dat Rutte zich een keer uitspreekt en voor ons opkomt. Ik begrijp dat sommige mensen vinden dat de vleesindustrie niet zou mogen bestaan, maar dat mag nooit een vrijbrief zijn voor geweld. Dit kan zo niet langer.”

Het is inderdaad een goed signaal als politici in Den Haag zich eens hardop uitspreken, zegt ook Kees van den Bos, hoogleraar sociale psychologie aan de Universiteit Utrecht. “Juist politici moeten laten zien dat iedereen zich moet voegen naar de democratische rechtstaat. Ik vind het heel dom om deze geweldsincidenten niet af te keuren. Het is ook signaalpolitiek, om te voorkomen dat de geweldplegers niet nog meer sympathisanten krijgen.”

Belangstellende boeren kwamen vorig jaar naar de varkensfokkerij in Boxtel die bezet werd door dierenrechtenactivisten van 'Meat the Victims’. Een aantal boeren blokkeerde met hun tractor de toegangsweg. Beeld ANP

Activisten zijn anders dan extremisten

Maar eigenlijk, zegt Van de Bos, die onderzoek doet naar radicalisering onder dierenactivisten, valt de toename van geweldsincidenten bij dierenbedrijven over de hele linie genomen vooralsnog mee. 

Voor zijn onderzoek onderscheidt hij de activisten van de extremisten: mensen die bereid zijn de wet te overtreden om hun standpunt te maken. “Extremisten verzamelen talloze rapporten, onderzoeken en voorbeelden van dierenleed en kunnen er met hun pet niet bij dat het maatschappelijk zo weinig aandacht genereert. Ze worden verblind door een enorme woede en opgekropte frustratie. Dat je zie je nu ook op een ander terrein gebeuren met mensen die 5G-zendmasten in brand steken.”

De vrees is dat het legale activisme, bijvoorbeeld demonstraties tegen dierenleed, meer en meer overslaat in extremisme, zoals de recente brandstichting in Ermelo, waarschuwt ook de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in verschillende rapporten. Maar vooralsnog gaat het bij dergelijke geweldplegingen om uitzonderingen, zegt Van den Bos.

Handvol geweldsincidenten per jaar

“Ik doe er niet lichtzinnig over. Van oudsher zie je al dat activisten bereid zijn heel ver te gaan, zoals huisvredebreuk. Ze intimideren boeren op vervelende wijze, dat zie je ook nu gebeuren. Maar nogmaals: het valt nog mee, zegt ook de NCTV. Er is nu een handvol geweldsincidenten per jaar.”

Dat boeren zich ernstig bedreigd voelen, en vrezen voor een toename van het geweld, is terecht, stelt Van den Bos. De verschuiving naar het extremisme zag je vorig jaar opborrelen, zegt hij, toen een varkenshouder in Boxtel werd opgeschrikt door onverwachts bezoek van zo’n tweehonderd, louter jonge, activisten uit binnen- en buitenland onder de naam ‘Meat the Victims.’

Om een statement te maken zaten ze een dag lang tussen de varkens, tot de politie een einde maakte aan de bezetting. Afgelopen najaar werd ieder van hen veroordeeld: twee weken onvoorwaardelijke celstraf en een boete van driehonderd euro.

De NCTV vreest sindsdien voor imitatiegedrag, en vooral voor buitenlandse dierenextremisten. Grapperhaus meldde eerder al de politie intensiever te gaan laten samenwerken met dierenbedrijven. “Deze beroepsactivisten stoppen niet bij een landsgrens“, zegt Van den Bos. “Grapperhaus probeert er bovenop te zitten, maar het gaat om hele gesloten internationale netwerken. Daar kom je als wijkagent niet zomaar tussen.“

Lees ook:

Boerenorganisaties: Pak dierenactivisten nou eens serieus aan

Boerenorganisaties grijpen de bezettingsactie van Meat the Victims, maandag, aan om minister Ferd Grapperhaus (justitie en veiligheid) te vragen strenger te zijn voor actievoerders. Veroordeel ze vaker via snelrecht, bepleiten de boeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden