Stikstofcrisis

Boeren gaan nu zelf aan de slag met cijferbrij RIVM

Boeren verzamelen in de omgeving van het gebouw van de Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Zij demonstreren onder meer tegen de stikstofaanpak van de overheid, waarvan zij de dupe zeggen te zijn. Beeld ANP

Het RIVM verschafte dinsdag de data achter stikstofsommen, die wantrouwende boeren afdwongen. Zij slaan nu zelf aan het rekenen.

Een digitale brij, waslijsten aan cijfers en codes, is gisteren vrijgegeven door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het betreft ‘brondata’, die ten grondslag liggen aan statistische feiten over de uitstoot van stikstof in diverse Nederlandse sectoren. “Het is onderliggend materiaal bij ons rekenwerk”, verklaart RIVM-woordvoerder Coen Berends.

De RIVM-publicatie volgde op aandringen van de rechter. Die besliste eind 2019 in kort geding dat het rekeninstituut zo gehoor moest geven aan de eis van twee boerenorganisaties. De stichtingen Mesdag Zuivelfonds en Stikstofclaim, die overheidsingrijpen in de boerensector willen tegenhouden, wonnen de zaak. Zij wantrouwen de statistiek van het RIVM over de hoge stikstofuitstoot van boeren (bevestigd door TNO), die de overheid noopt tot ingrijpen. Ze eisten openheid. 

Het feit dat het RIVM, met tussenkomst van de rechter, de onderliggende data vrijgaf ziet het Mesdag Zuivelfonds als mogelijke aanwijzing voor fouten. “Het RIVM beweerde volledig transparant te zijn. Dat ze nu toch nieuwe data vrijgeven over stikstof bewijst dat het niet waar was”, stelt voorzitter Jan Cees Vogelaar. “Als je zegt dat alles openbaar is maar dat blijkt niet zo te zijn, dan heb je zitten jokken.” 

Onzin, volgens het RIVM, dat de nu vrijgegeven brondata slechts de onderliggende cijfers van verder openbare stikstofsommen noemt. 

De boeren willen niet zeggen welke externe rekenmeesters zij hebben ingeschakeld

De boerenorganisaties gaan die sommen nu laten narekenen. Ze geven externe rekenmeesters daartoe naar eigen zeggen opdracht. Wie dat zijn willen ze niet zeggen. Het RIVM twijfelt er niet aan dat de sceptische boeren hun missie serieus nemen.

“Dit zijn geen amateurs. Ze gaan met die getallen aan de slag, natuurlijk”, zegt de woordvoerder. “Als ze dat goed doen, komen ze tot precies dezelfde conclusies over stikstof als wij.” Tot welke eigen bevindingen de boerenorganisaties kunnen en zullen komen moet blijken. Ze zijn direct in de data gedoken en hopen snel een eerste impressie te geven. “Het volledige natrekken kan even duren”, zegt Vogelaar. 

Hij sprak afgelopen oktober een massa boeren toe, tijdens een protest bij het RIVM in De Bilt. Daar werd directeur Hans Brug van het rijksinstituut voor leugenaar uitgemaakt door organisator Farmers Defence Force, dat nu ook op de RIVM-data duikt. Brug verdedigde zijn organisatie van “integere deskundigen, die het beste meetwerk verrichten”, die bovendien gecontroleerd worden door buitenlandse experts.

Vogelaar zette dat laatste argument in De Bilt weg als vriendjespolitiek. Het wantrouwen bij de boeren zit diep. Toch is het niet onmogelijk dat het narekenen van RIVM-cijfers wantrouwen wegneemt, meent Vogelaar.

Zure Melk Trofee voor RIVM

Woensdagochtend om half tien gaat een delegatie van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond op bezoek bij het RIVM om de Zure Melk Trofee 2020 uit te reiken. Met overgrote meerderheid hebben leden van de NMV het instituut in Bilthoven genomineerd als de instantie die het de afgelopen jaren het slechtste met hen voor had.

Het feit dat het RIVM gisteren al zijn stikstofdata vrijgaf, doet daar niets aan af, zegt NMV-secretaris Bertus Doppenberg. “De stemming is gehouden op twee landbouwbeurzen, dit najaar. Het is vooral de onvrede over hoe er in het verleden met ons is omgegaan.”

De melkveehouders zijn jarenlang op kosten gejaagd, zegt hij. Ze moeten voortdurend aan nieuwe milieueisen voldoen. “Het RIVM weet dat, het beschikt over al onze stikstofcijfers. Het weet precies hoeveel wij lozen. Dat is niet 46 procent van het totaal, zoals ze eerst zeiden, maar 10 procent. Andere sectoren, zoals de industrie, hebben hun zaken lang niet zo goed voor elkaar als de melkveehouderij.”

De Trofee, een vrolijk beschilderde melkbus, is niet ‘zuur’ bedoeld, benadrukt hij. “Wij willen een dialoog met het RIVM, we willen laten blijken wat ons dwarszit. Namelijk dat er beleid moet komen waar wij boeren mee uit de voeten kunnen.”

Vorig jaar ging de Trofee naar het Planbureau voor de Leefomgeving vanwege ‘het strooien met suggestieve cijfers’.

Lees ook:

Boeren vertrouwen de cijfers van het RIVM voor geen cent

Niemand weet precies hoeveel stikstof er in Nederland wordt uitgestoten, stelt de boerenstichting Mesdag Zuivelfonds. Die daagde het RIVM, dat zorgt voor de metingen, daarom voor de rechter.

Lees ook:

Directeur RIVM: Dat boeren ons leugenaars noemen, doet pijn

Dat boze boeren het RIVM uitmaken voor leugenaar doet pijn, zei directeur Brug tegen Trouw. Alleen transparantie kan wantrouwen wegnemen, zegt hij. Bij het boerenprotest in Bilthoven deed hij een poging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden