Boerenprotest

Boer Freek van Leeuwen walgt van polarisatie: ‘Demonstreer op een beschaafde manier’

Freek van Leeuwen tussen zijn koeien: ‘Als ik als boer de onderhandelingen zou voeren, zou ik best begrijpen dat we moeten saneren’. Beeld Phil Nijhuis
Freek van Leeuwen tussen zijn koeien: ‘Als ik als boer de onderhandelingen zou voeren, zou ik best begrijpen dat we moeten saneren’.Beeld Phil Nijhuis

Melkveehouder Freek van Leeuwen begrijpt niets van de polarisatie tussen overheid en de grote groep ontevreden boeren. ‘Ik begrijp dat de veestapel moet inkrimpen.’ Maar nuance levert hem de nodige agressie op.

Het lijkt wel alsof je tegenwoordig óf links moet zijn, óf rechts, merkt Freek van Leeuwen halverwege het gesprek op. Alsof een mening in het midden niet meer bestaat. Neem het huidige stikstofdebat. Op de vraag welke kant hij zelf kiest, moet de melkveehouder lachen. “Laat ik het zo zeggen: soms ben ik het meer eens met links en soms meer met rechts, dat bekijk ik per geval. Maar ik ben wel lid van een partij. Welke zeg ik niet.”

Eigenlijk gaat het hem niet om politiek. Van Leeuwen (42) is een man van feiten, een boer die wars is van sentimenten en zijn eigen standpunten durft in te nemen. Soms is hij het eens met zijn collega’s, soms met het ministerie in Den Haag. En soms met geen van beide. In elk geval houdt Van Leeuwen oog voor de nuance, zegt hij, iets wat hij vaak mist in het gepolariseerde landschap. Boeren en overheid staan al maandenlang lijnrecht tegenover elkaar, maar waarom eigenlijk?

‘Laat zo’n man zijn verhaal doen’

Van Leeuwen: “Hoe Tjeerd de Groot van D66 vorig jaar werd bejegend op het Malieveld, dat vind ik echt niet kunnen. Laat zo’n man zijn verhaal doen en kaffer hem niet uit. Dat helpt niet.” De Groot stelde voor de veestapel te halveren. Dat bleek genoeg vuurwerk voor verschillende massale boerendemonstraties in Den Haag, tot onbegrip van Van Leeuwen.

“Ik vind dat geen reden om te demonstreren. De uitspraak van De Groot, ja, die was nogal cru. Maar ik begrijp hem wel. Als ik als boer de onderhandelingen zou voeren, zou ik best begrijpen dat we moeten saneren. Maar misschien wel geleidelijker en niet zo immens.”

Zijn melkveehouderij middenin het vlakke uitgestrekte landschap van het Groene Hart, precies tussen Leiden en Zoetermeer, poogt Van Leeuwen al een tijdje toekomstbestendig te maken. Zo heeft hij in zijn stal een innovatieve vloer aangelegd waarop de mest blijft liggen, en de urine doorheen druppelt, om door scheiding de uitstoot van ammoniak te reduceren. Ook al een heet hangijzer onder boeren.

Het systeem bevindt zich nog in de testfase en wordt pas op twee veehouderijen in het land toegepast, zegt Van Leeuwen. “Wat het aan reductie oplevert weet ik niet exact, dat moet je aan de deskundigen in Wageningen vragen. Maar ik heb wel begrepen dat dit een van de meest veelbelovende technieken is.”

Toegegeven, het gaat hem niet alleen om stikstof. Van Leeuwen verkoopt biologische kaas en melk, onder meer in zijn eigen winkeltje om de hoek, en streeft daarom naar de beste mestkwaliteit. “Eigenlijk gaat het mij vooral om goede mest, toevallig reduceert stikstof mee. Misschien gaat verduurzaming wel hand in hand met voordelen voor de boer.”

Boze collega’s

Het is onvermijdelijk, stelt Van Leeuwen, dat boeren moeten toewerken naar emissie-arme stallen. Toch blijft dat vooral in Brabant een discussiepunt. Het mag dapper heten dat hij zijn visie publiekelijk deelt. Want een genuanceerde mening hebben, valt slecht onder het geradicaliseerde deel van het boerenlandschap. Dat merkte Van Leeuwen eerder tijdens een interview met een digitaal boerenplatform. Hij brak een lans voor verduurzaming van de landbouwsector, zonder draconische maatregelen. Daarna werd hij bestookt door boze collega’s aan de telefoon en zelfs op zijn erf.

Maar dat betekent niet dat Van Leeuwen liever de kant van Den Haag kiest. Integendeel, ook op de reductieplannen van minister Schouten heeft hij genoeg aan te merken. Bijvoorbeeld op de voermaatregel, die eiwitinname van dieren moet minimaliseren, en die deze week opnieuw woedende reacties onder boeren opleverde. Zij vrezen voor de gezondheid van hun vee.

Van Leeuwen: “Dit is symptoombestrijding, het zoveelste voorbeeld van een lapmiddel. Ik denk niet dat het zin heeft om op detailniveau te sturen. Er ontstaat zo een onduidelijke brij aan regels. Bovendien rept de minister steeds over kringlooplandbouw, maar effectieve maatregelen zie ik niet. Demonstreren is weer het andere uiterste.”

Liever sluit hij zich aan bij de plannen van de commissie-Remkes die in haar rapport 'Niet alles kan’ een stoffenbalans per veebedrijf voorstaat. “Dan heb je het over een ommezwaai van de hele sector, die eerlijk is voor alle boeren.”

Van Leeuwen sluit niet uit ooit zelf te gaan demonstreren, maar dan moet er wel een goede reden zijn. En het moet op een beschaafde manier. “Zo’n groep als Farmers Defence Force, daar wil ik niet mee geassocieerd worden. Vooral dat toontje. Voorman Mark den Oever zegt dat er 75 jaar geleden ook een groep werd gedecimeerd. Die vergelijking kun je echt niet maken. Ik begrijp dat je in het heetst van de strijd uit de bocht kunt vliegen, maar bied dan wel je excuses aan.”

Lees ook:

Ondanks het protest weet Schouten van geen wijken

Het boerenprotest vlamt weer op. Wat is de reden daarvan? En gaat het protest helpen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden