Slavernij

‘Boekhouding’ van Surinaamse slaven staat nu geheel online

Het nationaal monument slavernijverleden in Amsterdam. Beeld ANP

Iedereen die een of meerdere voorouders heeft die tot slaaf gemaakt waren op een Surinaamse plantage na 1830, kan sinds donderdag online informatie vinden over die familieleden. De Surinaamse slavenregisters zijn te raadplegen via de nationale archieven van Nederland en Suriname.

Met het digitaliseren van de Surinaamse slavenregisters is een groot vrijwilligersproject afgerond. Circa 700 mensen hebben 2,5 jaar lang het monnikenwerk verricht om 17.000 vellen papier met 162.000 namen te ontsluiten voor gebruik via internet. Wie nu een simpele zoekterm invult – een naam of een plantage bijvoorbeeld – krijgt gewoon thuis de informatie op de computer te zien.

Het eerste deel van de registers, over de periode 1851 tot de afschaffing van de slavernij in 1863, stond al sinds juli 2018 online. Vanaf vandaag zijn ook de documenten van 1830 tot 1851 in te zien, vertelt historicus Coen van Galen van de Nijmeegse Radboud Universiteit. Samen met Maurits Hassankhan van de Anton de Kom Universiteit van Suriname organiseerde hij de digitalisering.

Het project startte met geld inzamelen voor dit onderzoek, vertelt Van Galen. Via crowdfunding hoopte hij 25.000 euro binnen te slepen. Tot zijn verbazing werd het 40.000 euro. “Het meeste geld kwam binnen met bedragen van 5 of 10 euro. Er waren ook wel een paar grotere donaties bij, maar kleine schenkingen van echt honderden donateurs hebben dit mogelijk gemaakt.”

Als voorwerpen opgeschreven

Nadat vorig jaar de eerste helft van het register al beschikbaar kwam, bleek hoe groot de belangstelling daarvoor was. Binnen een half jaar was er al een half miljoen keer in gekeken.

Van Galen denkt dat de slavenregisters niet alleen interessant zijn voor mensen die zelf wortels hebben in Suriname en hun eigen familiegeschiedenis willen achterhalen. “Ik hoop dat veel meer mensen dit inzien, ook zij die geen voorouders hebben in de slavernij. Zodat juist die groep beter kan begrijpen wat slavernij inhoudt.”

De informatie is daarom voor iedereen toegankelijk en kan dus bijvoorbeeld ook voor projecten op scholen gebruikt worden, stelt hij. “Er is zelfs een speciaal lesprogramma over de registers voor de havo en vmbo ontwikkeld”.

Het register oogt heel neutraal, een soort boekhouding van mensen, vindt Van Galen. De tot slaaf gemaakten hadden alleen een voornaam, ze werden als voorwerpen opgeschreven waar een eigenaar bij hoort. De eigenaar bedacht hun namen en liet zijn fantasie de vrije loop. “Mevrouw Afrika of Chagrijn of Rotzak, maar ook Baviaan of Monkey kom je tegen.” Vrouwen kregen ook geregeld namen als Charmantje of Venus.”

De registers tonen duidelijk dat zij niet als volwaardige mensen werden gezien. “Wat dit laat zien is dat de slavenhandel een bepaalde ‘mindset’ vereiste, een diepe overtuiging dat de eigenaren zichzelf superieur vonden aan degenen die ze verhandelden. De slaven zelf is ook ingeprent dat ze zich inferieur moesten opstellen. Die ‘mindset’ werkt mijns inziens door ook lang na afschaffing van de slavernij in 1863.”

Lees ook:

Vrijwilligers helpen met het digitaliseren van de slavernij-archieven

Zevenhonderd vrijwilligers zijn begonnen met het uittypen van de Surinaamse slaven-registers. De negentiende-eeuwse hanenpoten ontcijferen is ‘monnikenwerk’ en roept veel emotie op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden