Handhaving coronaregels

Boa’s komen in opstand: ‘Zonder pepperspray staan we erbij als gekke henkie’

Boa's van de gemeente surveilleren in het centrum van Den Haag.Beeld Phil Nijhuis

De buitengewoon opsporingsambtenaren, oftewel boa's, protesteren vandaag tegen het geweld tegen hen. De handhavers willen wapens. 

Vanmiddag voeren buitengewoon opsporingsambtenaren actie. Met steun van gemeenten als Leeuwarden, Den Haag en Amsterdam, de werkgevers van de boa’s, plaatsen zij om twaalf uur de vuist op hun hart als verzetssymbool tegen geweld tegen hen. Aanleiding is de mishandeling van collega’s afgelopen donderdag in IJmuiden, waarbij jongeren een boa het ziekenhuis in sloegen.

“Boa’s moeten worden bewapend”, zegt Richard Gerrits, voorzitter van de vakbond Boa-ACP. “Landelijk geregistreerd wordt het niet, maar ik merk dat agressie tegen boa’s toeneemt sinds corona. Met name verveelde jongeren dagen handhavers uit, wetende dat zij zich niet kunnen verdedigen. Nu is de maat vol.”

“Het is moeilijk werk”, erkent Hans Boutellier, emeritus hoogleraar veiligheid & veerkracht  en wetenschappelijk adviseur van het Verwey-Jonker Instituut. “Al helemaal nu. De boa moet de noodverordening handhaven, die best wel wat gekke en tegenstrijdige regels kent. Daardoor stuiten ze op onbegrip en soms zelfs geweld. Beroerd voor de boa natuurlijk, die daar toch een beetje als een gekke henkie staat zonder pepperspray of iets. Toch ben ik faliekant tegen de bewapening van deze handhavers.

Ook voor de pandemie al punt van discussie

Boutellier vindt dat zorgvuldig moet worden omgegaan met het geweldsmonopolie, dat bij de politie ligt. “Misschien worden boa’s serieuzer genomen met een stok of dienstwapen en kan het hun reputatie als bekeurende dienstkloppers verbeteren. Maar het lijkt me slimmer als de politie zich weer meer gaat bezighouden met openbare ordeproblematiek. Want sinds de Nationale Politie in 2013 is opgetuigd, is de politie lichtjes de justitiële kant opgegaan, waardoor het takenpakket van de boa is gegroeid. Misschien kunnen we dat iets terugdraaien. Wapens zijn niet de oplossing.”

Over de bewapening van boa’s werd ook al voor de pandemie gediscussieerd. Nederland telt bijna 24.000 boa’s. Hieronder vallen leerplichtambtenaren, boswachters en milieu-inspecteurs, maar ook 3900 gemeentelijke ambtenaren. Zij zijn niet in dienst van de politie, maar hebben wel een aantal van dezelfde basisbevoegdheden, zoals het mogen aanhouden van personen. Die laatste groep komt vandaag in actie.

“Ooit waren het Melkert-banen, konden werklozen binnen acht dagen beëdigd worden als boa”, stelt John Brewster, die als docent orde en veiligheid lesgeeft aan boa’s. “Nu niet meer. De parkeerbeheerders, ‘basisboa’s’, hoeven geen opleiding te volgen. Maar de handhavers, die meer doen dan parkeerboetes uitschrijven, moeten eerst een mbo-diploma halen. Het veelgehoorde tegenargument dat boa’s ongeschoold zijn, klopt dus niet.”

Recente incidenten tegen boa’s

Begin april krijgt een boa in Roosendaal een bak friet en een vuist tegen zijn hoofd nadat hij een groep waarschuwde afstand te houden. Een paar dagen later wordt een boa in Tilburg geschopt. In Baarn rijdt een mountainbiker een boa opzettelijk aan.

Op Eerste Paasdag worden twaalf boa’s geslagen en geschopt door een groep twintigers in Rotterdam, die lak hebben aan de coronamaatregelen. Vijf handhavers raken gewond, twee moeten naar het ziekenhuis. Ook in Amsterdam worden die dag drie boa’s belaagd.

Donderdag belandt een boa met hoofdletsel in het ziekenhuis, nadat hij jongens in IJmuiden aansprak omdat zij van een pier probeerden te springen.

Toch is de docent tegen bewapening van zijn leerlingen. “Al jarenlang hoor ik over ‘meer geweld tegen boa’s’. Maar zijn het incidenten of is er een structureel probleem? Boa’s worden uitgescholden, het is ondankbaar werk. Maar extra trainingen om situaties te deëscaleren zijn nuttiger dan wapens. Een wapenstok schrikt misschien af, maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het dragen van wapens juist meer agressie uitlokt. Ze zullen het aantal incidenten niet reduceren.”

Integendeel, gaat hij verder. “Jongeren vanaf vijftien jaar komen bij ons binnen. Zij romantiseren het werk, willen boeven vangen en hard optreden. Het lijkt me niet slim hun een wapen in de hand te drukken. Ik voel meer voor een betere samenwerking met de politie.”

De boa’s voeren vandaag ook actie om zich aan te mogen sluiten bij het C2000-communicatiesysteem van de politie. Daarnaast willen ze een noodknop in de meldkamer van de politie, zodat die sneller uit kan rukken. Nu moeten gemelde incidenten eerst via de meldkamer van de handhavingsorganisatie, voordat ze bij de politie terechtkomen.

Lees ook:

‘Geef de boa tijdens coronacrisis pepperspray of een wapenstok’

Sinds het uitbreken van de pandemie neemt de agressie tegen buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) toe. Volgens de vakbonden worden de handhavers van de gedragsregels rondom corona uitgedaagd, bespuugd en geschopt. 

‘Corona heeft dit vrijgevochten volkje getemd, iedereen houdt braaf afstand’

Het is de taak van de boa om het verbod op samenklonteren zonder anderhalve meter afstand te handhaven. Enkel bij excessen zullen ze boetes uitdelen, stellen Mounier en Soeris. Maar vooralsnog hebben de twee Haagse boa’s nog bar weinig te handhaven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden