NaschriftBirgit van der Burg

Birgit van der Burg (1967-2020): Eigenzinnige dame in toga met hart voor het politiewerk

Birgit van der Burg met haar zoons Justus (l) en Tijn.

Ze klom op uit een milieu waarin studeren niet gewoon was en werd uiteindelijk officier van justitie bij het Openbaar Ministerie in Assen. De gedreven Birgit van der Burg nam in haar leven en werk altijd de regie. 

Birgit van der Burg hield van het echte politiewerk. Als officier van justitie die het opsporingsonderzoek leidde, bleef ze niet buiten staan wachten wanneer de politie een inval deed. Ze vond niets leuker dan als one of the guys mee naar binnen te gaan en het pand te doorzoeken. Het betere speurwerk kon je gerust aan haar overlaten; altijd ontdekte ze wel wat, zoals die keer dat ze 280.000 euro in een matras vond.

Niet alleen daarom liep het korps met haar weg, ook haar humor werd gewaardeerd. Met een rake opmerking kon ze de spanning doorbreken als de sfeer ongemakkelijk was. Politiemensen voelden zich door haar gezien en gehoord, zowel in hun vak als wanneer Birgit, met haar ijzeren geheugen voor details, informeerde naar kinderen of een zieke moeder. Maar het mooiste was misschien wel de uitnodiging om bij haar thuis in de keuken gezamenlijk, met bitterballen erbij, naar ‘The Voice of Holland’ te kijken. Dat ze altijd de regie voerde sprak vanzelf, dat hoorde bij haar taak. En zo was haar karakter. Veelzeggend is hoe ze in haar laatste levensfase alle regelzaken rond haar afscheid en de periode daarna ter hand nam. Ze bedacht de overlijdenskaarten, de crematiebijeenkomst en maakte twee namenlijsten: een korte voor in coronatijd en een uitgebreide als honderd mensen waren toegestaan.

Draaiboek vol instructies

Voor haar zoons Justus en Tijn liet ze vijf mappen achter, met onder meer een draaiboek vol instructies over wat na haar dood snel gedaan moest worden. Van het opzeggen van verzekeringen en lidmaatschappen tot het inleveren van haar gehandicaptenparkeerplaats, die ze tijdens de laatste maanden van haar ziekte nodig had. Immers, op misbruik maken van zo’n plek staat een hoge boete.

Op dezelfde manier ging ze altijd te werk als officier van justitie. Dankzij haar expertise en natuurlijke gezag gebeurden de dingen zoals zij voor ogen had. Tegelijkertijd was het niet haar stijl om, zoals collega’s vroeger soms deden, in een ochtendbriefing over een grote zaak de dames en heren van de politie eens even te vertellen hoe ze de boel moesten aanpakken. Ze toonde betrokken distantie: goed luisteren, overzicht en controle houden en mee op pad gaan als het mogelijk was.

Birgit van der Burg thuis.

Het werk was haar passie en na Justus en Tijn het belangrijkste in haar leven. Er kwamen hechte vriendschappen uit voort, zoals met collega Eva Kwakman met wie ze een reis naar New York maakte. Birgit, opgeklommen uit een milieu waarin studeren niet gewoon was en een carrière in de rechterlijke macht buiten de horizon leek, was trots op wat ze had bereikt. Ze bouwde grotendeels op eigen kracht haar bestaan op en woonde in een met zorg ingericht huis in het Groningse Haren.

Haar wieg stond in Leiden, zusje Lianne werd anderhalf jaar na haar geboren. Birgit was zes maanden toen het gezin naar Assen verhuisde waar vader Piet van der Burg, automonteur van beroep, aan de slag kon als chef van de werkplaats in een pas geopende Ford-garage. Moeder Truus werkte als kassière bij de Hema, dertig jaar lang. Ook Birgit heeft daar nog gewerkt, ze begon er als zestienjarige met soft­ijs tappen.

Een buitenbeentje

Birgit voelde zich in haar jeugd een beetje een buitenbeentje, altijd de kleinste in de klas, slim en met een intellectuele ambitie die weinig weerklank vond binnen de familie, bij schoolgenoten en in Assen. Ze keek ernaar uit op eigen benen te staan, had ook al jong geleerd dat je je eigen broek moet ophouden. Na de havo zag ze haar kans schoon en betrok een studentenkamer in Groningen. Voortvarend solliciteerde ze als achttienjarige op een baan als secretaresse van de hoogleraar neurologie in het UMCG. Ze werd aangenomen en maakte op een dag kennis met een promovendus neurologie die bij haar een potlood kwam lenen. Niet lang daarna nam hij haar mee uit eten, ze kregen een relatie, trouwden en kregen twee kinderen. Haar werk in het ziekenhuis combineerde ze met een tolkenopleiding Frans, die ze weliswaar afmaakte maar waar ze nooit iets mee deed. Rechten interesseerde haar veel meer. In Maastricht, waar ze naartoe waren verhuisd, begon ze in 1999 aan de vijfjarige avondstudie. Ook nu werkte ze ernaast, ditmaal op de afdeling cardiologie van het Maastricht UMC, het ziekenhuis waar haar echtgenoot als neuroloog lange dagen maakte. De zorg voor hun inmiddels geboren zoons kwam vooral op Birgit neer. Maar ze vond praktische oplossingen: zo nam ze Justus eens mee naar de universiteit en zette de slapende baby in zijn Maxi-Cosi op de gang terwijl zij een tentamen maakte.

Eenmaal terug in het noorden van het land deed ze in Groningen een vervolgopleiding tot officier van justitie, waarna ze op haar eenenveertigste benoemd werd bij het openbaar ministerie in Assen. Ze voelde zich er op haar plek. Ze snapte de Drentenaren en kende de Drentse cultuur. Feilloos verstond ze de taal van het korps. Met grote gedrevenheid deed ze haar werk en ontpopte zich meer als een generalistische officier van justitie dan als een juridische specialist. Haar kwaliteit lag duidelijk bij het aansturen van middelgrote onderzoeken op provinciaal niveau, stelt Eva Kwakman.

Zedenzaak

Nauw betrokken was Birgit onder meer bij de zedenzaak tegen Frank R. uit Cuijk, die in 2014 landelijk aandacht trok. Niet lang daarna, begin 2015, werd borstkanker bij haar geconstateerd. Het bleek een hardnekkige vorm van kanker die een langdurig ziekteproces inluidde. Goede en slechte periodes wisselden elkaar bijna volgens een vast patroon af: vaak werden in de winter nieuwe uitzaaiingen ontdekt die, na operaties en behandelingen, in de zomer verdwenen leken, maar later toch weer opdoken.

Birgit en haar man waren een paar jaar eerder uit elkaar gegaan, zonder ernstige conflicten. De kinderen woonden sindsdien beurtelings een week bij hun moeder en bij hun vader. Toen ze ziek werd, hield ze zich groot tegenover hen en bleef ze de beschermende ‘moederbeer’ die ze volgens zoon Justus altijd is geweest. Maar als ze niet thuis waren, zakte ze in. Twee jaar geleden was ze fit genoeg om Justus, net negentien, te helpen verhuizen naar een studentenkamer. Ze maakte ook nog grote reizen met de jongens naar Mauritius, Kaapverdië en Curaçao. Maar geleidelijk aan werd haar wereld kleiner.

Birgit van der Burg als peuter.

Ze verloor de regie die ze altijd had gehad en die ooit tot botsingen leidde met Justus, die in zijn puberteit juist aan haar controle wilde ontsnappen. Later werd dit altijd weer bijgelegd. Dat ze op een gegeven moment haar werk moest loslaten, viel haar heel zwaar. Het afscheid van haar collega’s in haar zonnige tuin was emotioneel. Birgit had toegestemd in het feestje – mits haar collega’s het zouden organiseren, omdat zij in de laatste weken van haar leven daar zelf niet meer toe in staat was.

Haar energie en scherpe geest gingen steeds meer achteruit, al bleef ze tot vlak voor haar dood opmerkzaam en ontging het haar niet dat Justus zich niet had geschoren. Ze hechtte belang aan uiterlijke verzorging. Haar wekelijkse uitje was steevast een bezoek aan de kapper waar ze haar haar liet wassen en föhnen. De kapster werd een vriendin en hielp haar met het uitzoeken van een pruik. Door de chemotherapie werd ze kaal, iets wat ze erger vond dan de operaties. Twee dagen voor haar overlijden kwam de kapster nog een laatste maal naar haar ziekbed om haar haren te verzorgen.

Eigenzinnig

De achttienjarige Tijn was in de eindfase mantelzorger van zijn moeder. Hij wilde per se niet dat ze naar een hospice ging, maar zolang mogelijk thuisbleef en in haar tuin kon zitten. Thuiszorg bood ondersteuning, maar het viel hem al gauw op dat lang niet alle medewerkers even goed waren en zijn moeder weleens alleen lieten met haar eten toen ze niet meer zelfstandig was. Hij schopte stennis bij de organisatie – in het zorgdossier las hij later: ‘meneer was echt boos’.

Mede dankzij Tijn kon Birgit thuis sterven. Wat hij met haar deelt, is de koppigheid om alles zelf te willen regelen. Want koppig was ze, daar zijn haar zoons het over eens. Of noem het eigenzinnig, geen woord typeerde haar beter.

Birgitta Desirée van der Burg werd geboren op 23 februari 1967 in Leiden en overleed op 7 juni 2020 in Haren.

Lees ook: Sterke Piet (1941-2020) liep niet te koop met zijn succes

Meervoudig Nederlands kampioen gewichtheffen Piet van der Kruk vertelde amper over zijn topprestaties. Zijn kinderen ontdekten pas later hoe bekend hun vader in zijn tijd eigenlijk was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden