Koningsdag

Bijna dezelfde ic-bezetting, maar wát een contrast met ‘Woningsdag’

Het Vondelpark werd gisteren afgesloten wegens grote drukte. Iedereen moest het park verlaten en vervolgens greep de ME in.  Beeld ANP
Het Vondelpark werd gisteren afgesloten wegens grote drukte. Iedereen moest het park verlaten en vervolgens greep de ME in.Beeld ANP

Wie de sfeer rond Koningsdag vorig jaar met nu vergelijkt, kijkt in de spiegel: van de voorzichtigheid van toen is weinig meer over, terwijl de ic-bezetting bijna hetzelfde is.

Het is een zin die menig lezer nu absurd voorkomt: in het verslag van Koningsdag 2020 (‘Alternatieve Koningsdag gepast gevierd’) schreef Trouw dat de meeste mensen zich goed aan de coronamaatregelen hielden, maar dat het bij de verkeerslichten soms dringen was. Opstoppingen zorgden ervoor dat ‘de anderhalve meter tussenruimte niet in acht genomen werd’. Oei.

Opstopping bij stoplichten was dinsdag wel het láátste waar de politie zich druk over maakte, laat staan dat ze – zoals vorig jaar in Utrecht het geval was – boetes uitdeelden aan studenten omdat die op het gras voor hun woning in groepjes waren neergestreken. Nee, de politie kon her en der zelfs niet zonder de ME om feestgangers in toom te houden.

Het centrum van Amsterdam op Koningsdag vorig jaar.  Beeld Getty Images
Het centrum van Amsterdam op Koningsdag vorig jaar.Beeld Getty Images

Sfeer van ‘Woningsdag’

Wie de sfeer van ‘Woningsdag’ vorig jaar – de koninklijke familie thuis in het paleis met hun mooie kleren, samen het Wilhelmus zingen op de stoep – vergelijkt Koningsdag dit jaar – vol kleine feestjes, barbecues en drukte op straat – ziet een behoorlijk ander plaatje.

Ja, de tompouce drive-in is een blijvertje gebleken en grootschalige vlooienmarkten waren wederom nergens te bekennen, maar daar is het meeste mee gezegd. Terwijl de ic-cijfers van vorig jaar en dit jaar een opvallende gelijkenis vertonen. Toen de Koning in 2020 verjaarde, lagen er 861 coronapatiënten op de ic, nu zijn dat er slechts veertig minder.

Vorig jaar zat de schrik voor het coronavirus er nog goed in. Het was pas anderhalve maand geleden dat de eerste Nederlander overleed aan Covid-19. Daarna liep het snel uit de hand met de besmettingen. De ziekenhuizen kwamen vol te liggen, Nederland ging in maart voor het eerst in lockdown.

Met Pasen braaf thuis

Pasen werd door de meeste Nederlanders braaf thuis gevierd, erop uitgaan ging tegen het ‘blijf thuis’ gebod in dat als een denderend refrein herhaald werd bij iedere persconferentie. Op Koningsdag zat Nederland dik een maand in wat Mark Rutte de ‘intelligente lockdown’ noemde. De sfeer werd voorzichtig optimistischer: het ging beter met de besmettingscijfers, maar grote versoepelingen zaten er niet in.

Een week voor Koningsdag kondigde Mark Rutte aan dat de scholen en kinderopvanglocaties wel weer open mochten. De regels omtrent bezoek (maximaal drie personen) en groepsvorming buiten (boven de drie mensen of zonder afstand verboden) bleven van kracht. De ‘voorzichtigheid nu, is beter dan spijt achteraf’-uitspraak van Mark Rutte tekende de virusaanpak van dat moment.

Niet alleen de toon in de persconferenties was anders, ook de voorbereiding op Koningsdag verschilt behoorlijk. Vorig jaar tuimelden de waarschuwende burgemeesters over elkaar: blijf thuis, blijf thuis! De voorzitter van het Veiligheidsberaad, Hubert Bruls, zei dat er hard zou worden opgetreden tegen groepsvorming. De boete die daarop stond was maar liefst 390 euro.

Koningsdag 2020: een vrijwel leeg centrum van Amsterdam.  Beeld ANP
Koningsdag 2020: een vrijwel leeg centrum van Amsterdam.Beeld ANP
Koningsdag 2021: de grachten zitten vol met feestende inwoners.  Beeld ANP
Koningsdag 2021: de grachten zitten vol met feestende inwoners.Beeld ANP

Ook premier Rutte herhaalde het boete-dreigement een paar dagen voor Koningsdag nogmaals, om de burgers in het gelid te houden toen er geruchten rondgingen over illegale feestjes. “Geen feestjes op Koningsdag. Dat kan helaas niet.” Ook benadrukte hij dat áls je naar buiten gaat, je dat zo veel mogelijk in je eigen buurt moet doen.

Spierballentaal nu ver te zoeken

Nu was die spierballentaal ver te zoeken, en dat had een verklaring. Burgemeesters, met name die van de grote steden, worstelden de laatste tijd enorm met handhaving van de coronamaatregelen. Voor er vorige week versoepelingen werden aangekondigd, waarschuwden prominente burgemeesters nog dat ze zónder versoepelingen hun inwoners niet meer in de hand konden houden.

Dat de versoepelingen daags na Koningsdag zouden ingaan, maakte de handhaving van de ‘oude’ maatregelen tot een lachertje. Femke Halsema, als burgemeester van Amsterdam, gaf al aan op Koningsdag alleen op excessen te handhaven. Ook andere burgemeesters hielden die lijn aan, wat volgens critici feestvierders een vrijbrief gaf.

Mark Rutte deed dinsdagochtend nog zijn best. Hij wenste Nederland een ‘ingetogen’ Koningsdag. Maar zijn collega Mona Keijzer, demissionair staatssecretaris voor economische zaken, sloeg ‘s morgens in de uitzending van Goedemorgen Nederland, een wat andere toon aan. Over straatfeestjes zij zei: “Eigenlijk mag het niet, maar tegelijkertijd moeten we ook een beetje met elkaar een momentum pakken. Dus doe voorzichtig, let een beetje op elkaar, ga niet op een kluitje zitten, hou afstand. Maar weet je, we moeten het leven ook een beetje vieren af en toe.” En dat deed Nederland.

Lees ook:

Thuisblijven bleek moeilijker dan vorig jaar: zo verliep de tweede coronakoningsdag

Het Vondelpark ontruimd, feestende Nederlanders overal en nergens. Koningsdag, ditmaal aan de vooravond van nieuwe versoepelingen, verliep een stuk minder rustig dan vorig jaar. Op verschillende plaatsen in Nederland moest de politie optreden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden