Norm overschreden

Bij recycling van asfalt komt veel te veel kankerverwekkend benzeen vrij

Het wegdek op de A12 krijgt een nieuwe laag asfalt. Bij de asfaltproductie wordt de norm voor benzeen soms fors overschreden. Beeld ANP
Het wegdek op de A12 krijgt een nieuwe laag asfalt. Bij de asfaltproductie wordt de norm voor benzeen soms fors overschreden.Beeld ANP

Asfaltfabrieken overschrijden de norm van de kankerverwekkende stof benzeen bij de productie van ‘duurzaam asfalt’, soms in zorgwekkende hoeveelheden. Maatregelen blijven uit.

Een deel van de 35 asfaltcentrales in Nederland stoot al jaren structureel te veel van de kankerverwekkende stof benzeen uit. Hoewel de (forse) overschrijdingen van de norm voor benzeen al sinds begin 2017 bekend zijn bij de industrie en overheden, zijn er nog altijd geen maatregelen genomen om de uitstoot terug te dringen.

De norm voor deze ‘zeer zorgwekkende stof’ is in 2016 ingevoerd, maar lokale overheden handhaven nauwelijks. Sterker nog: het ministerie van infrastructuur en waterstaat denkt erover na om de regelgeving aan te passen, wanneer een oplossing uitblijft. Nu nog geldt een algemene grenswaarde (1 mg/nm3) voor het vrijkomen van benzeen. Als uit onafhankelijk onderzoek komt vast te staan dat de asfaltcentrales deze algemene norm onmogelijk kunnen halen, kan het ministerie voor hen “in het uiterste geval” een specifieke soepelere normering instellen, meldt het ministerie.

Recyclen van oud asfalt

De benzeen-overschrijdingen ontstaan bij het recyclen van oud asfalt. Dit asfaltgranulaat zit verwerkt in 35 tot 40 procent van de 8 miljoen ton asfalt die jaarlijks wordt geproduceerd in Nederland. De asfaltindustrie zegt nog niet te begrijpen hoe het komt dat het benzeen bij de recycling vrijkomt, waardoor het te voorbarig is om nu maatregelen te nemen.

Hein te Riele, hoogleraar moleculaire biologie aan de VU en onderzoeksleider bij het Nederland Kanker Instituut, benadrukt het belang dat de industrie zich houdt aan de norm. “Die normen zijn er niets voor niets. Benzeen is een stof die je niet wilt hebben. Bij overschrijding is er een verhoogd risico op - in dit geval - leukemie.” Hoe groot het risico precies is, is volgens Te Riele moeilijk te zeggen. “Dat verschilt per situatie en is afhankelijk is van veel factoren.”

De Vakgroep Bitumineuze Werken (VBW, de belangenclub van asfaltcentrales) doet sinds 2017 onderzoek naar de benzeen-overschrijdingen. Daarbij krijgt ze hulp van lokale overheden, Rijkswaterstaat en het ministerie die de uitstoot een nationaal probleem noemen. Uit een landelijke inventarisatie van de VBW bij tien asfaltcentrales verspreid over het land blijkt dat 14 van de 22 metingen boven de norm uitkomen. Soms wordt er tot tien keer meer benzeen gemeten dan is toegestaan, blijkt uit een niet-openbaar rapport dat in handen is van Trouw. Daaropvolgend onderzoek bevestigt dat beeld.

Norm is vijf jaar geleden ingevoerd

De norm is vijf jaar geleden ingevoerd, waarna asfaltcentrales tot 1 januari 2019 kregen om eraan te voldoen. Dat is nog altijd niet gelukt, erkent de brancheclub VBW. “We hadden dit allang opgelost willen hebben”, zegt Ron Wesseling, manager van de VBW, onderdeel van Bouwend Nederland. “Door de complexiteit is het niet haalbaar gebleken om het sneller te doen. Een grote frustratie van ons allemaal.”

Tot nu toe leveren de onderzoeken geen oplossing op. Tijdelijk stoppen met het hergebruik van asfalt willen betrokken partijen niet. Oud asfalt is namelijk een cruciaal onderdeel van de asfaltproductie en belangrijk voor een circulaire economie. Daarnaast zegt de VBW dat berekeningen van een ingenieursbureau aantonen dat het omgevingsrisico verwaarloosbaar is.

Ministerie op de hoogte van het probleem

Het ministerie van infrastructuur en waterstaat, verantwoordelijk voor de norm, is sinds begin 2018 op de hoogte van het probleem en betrokken bij het lopende onderzoek van de industrie naar de uitstoot. “Benzeen is schadelijk voor mens en milieu. Het is van belang om op de hoogte te zijn van structurele overschrijdingen en de achtergrond daarvan”, schrijft het ministerie in een reactie.

Voor de handhaving wijst het naar lokale overheden. Enkele gemeenten, waaronder Harderwijk en Doetinchem, gaven in afwachting van het onderzoek een ontheffing, zodat asfaltbedrijven tot 1 januari tot vijf keer meer benzeen mogen uitstoten. Andere gemeenten gaan daar niet mee akkoord. In Bergen op Zoom is een handhavingstraject gestart tegen een asfaltcentrale wegens overschrijdingen tot 140 procent. Daarop stapte het bedrijf vorig jaar tevergeefs naar de rechter.

Het onderzoek naar maatregelen is naar verwachting medio dit jaar afgerond.

Lees ook:
De giftige bijsmaak van 'duurzaam asfalt’

Een uitgebreidere journalistieke van dit onderzoek naar ‘duurzaam asfalt’ leest u hier. “Toen ik het las, wist ik niet wat ik zag”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden