Beeld anp

klein verslag

Bij de suggestie van kou schieten in dit land verwachtingen omhoog

Zo licht is het buiten dat je met je ogen moet knipperen en ineens dacht ik aan Hannelore Kohl, de echtgenote van Helmut. Ze leed zoals bekend aan een lichtallergie, en kwijnde in haar bungalow in Ludwigshafen weg achter gesloten gordijnen, totdat ze op een avond in 2001 - haar man was in Berlijn - een eind aan haar leven maakte door een overdosis aan slaapmiddelen en pijnstillers te slikken.

Ze schreef nog een briefje met een verontschuldiging aan degene die haar in haar slaapkamer zou vinden. Dat was haar werkster, de volgende ochtend.

De bungalow was toen al een bunker geworden, door de permanente verduistering ontdaan van planten, en omdat Hannelore Kohl ook nog een warmteallergie had opgedaan, blies de airconditioning almaar koele lucht door het huis. Voor Helmut was het thuis daarom nauwelijks uit te houden geweest.

Ik weet ook niet waarom ik hieraan moet denken nu het winterlicht van de straten spat. Helderder dan in de zomer - in die prikkelend koude atmosfeer.

Ontijsde fietszadels

's Ochtends gaan de auto's geparkeerd aan de schaduwzijde van de straat nog gehuld in een grijze ijslaag, van waaronder ze nog tot leven moeten worden gewekt, terwijl aan de zonzijde alles al is ontwaakt, de planten, de auto's, de ontijsde fietszadels.

Het is met opluchting dat je van de schaduw in het licht kan stappen, simpel door een straat over te steken en ik vervolgde mijn weg uitsluitend via zonzijdes; het was bijna alsof de straat een ravijn was tussen twee werelden.

Ik weet het, bij de geringste suggestie van naderende kou schieten in dit land verwachtingen omhoog, gaat de schaatsenfabriek draaien, worden weilanden onder water gezet en vaardigt men in Friesland vaarverboden uit voor sloten en vaarten. Dit land biedt zich aan, het wil in bezit genomen worden.

En gisteren werd alweer de herinnering gedeeld aan de winter van 1963, toen de politie in Utrecht de burgers opriep om met oud brood naar het bureau te komen, zodat de politie kon toezien op de distributie voor de vogels, die zo leden onder het pak sneeuw (niet letterlijk 'onder', maar u begrijpt).

In januari 1963 was de gemiddelde dagtemperatuur 5,3 graden onder nul en er lagen ijsbergen in de Waddenzee. In die maand werd ook de meest beruchte Elfstedentocht gereden. Op het IJsselmeer - het ijs was tachtig centimeter dik - hield men tussen Workum in Friesland en Oude Zeug in Noord-Holland een autorally. In Rotterdam kwam zout water uit de kranen omdat de Maas niet voldoende zoet meer leverde.

Het land is nog mijlen verwijderd van zulke omstandigheden, maar onmiskenbaar is de zucht naar het barre, het ijzige, het heroïsche. Of gewoon naar het zwieren over glanzend donkere vlaktes, onder een open hemel, over knappend en krakend ijs. Die strenge winter van '63 was ook een heel zonnige geweest, het licht was verblindend.

Ik heb gisteren de gordijnen gesloten, nog voor ik aan Hannelore Kohl dacht. Ik sloot de gordijnen om het schaatsen te kunnen zien, het schaatsen niet op een open meer, maar op een binnenbaan in Zuid-Korea, waar mannen en vrouwen in treintjes reden en er ééntje een veer verloor uit zijn klapschaats, een veer waarover nog lang werd nagepraat.

Dat is het winterdrama van 2018. Morgen spat het licht weer in het rond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden