Valwind

Beschadigd krabbelt Leersum op na het natuurgeweld

Opruimwerkzaamheden in Leersum, een week nadat de plaats getroffen werd door een valstorm. Beeld Jörgen Caris
Opruimwerkzaamheden in Leersum, een week nadat de plaats getroffen werd door een valstorm.Beeld Jörgen Caris

Leersum krabbelt op na ongekende windstoten die bijna twee weken geleden een ravage aanrichtten. ‘Over een jaar moet je niet kunnen zien dat er iets is gebeurd.’

Onafgebroken klinkt het geluid van kettingzagen door het noorden van Leersum, in de provincie Utrecht. Een machine vermaalt boomstammen tot houtsnippers. Een vrachtwagen rijdt vervolgens met een volle lading aan snippers de wijk uit. Passeert de talloze omgewaaide bomen, woningen met kapotte daken, afgedekt met zeil, en het huis van Kees van den Berg, dat onbewoonbaar is verklaard.

Op de twintig meter hoge Uilentoren, aan het eind van de Lomboklaan, is te zien hoe noodweer op 18 juni de buurt heeft veranderd en hoe Leersum nu weer opkrabbelt. Vanaf de toren zie je een spoor van vernieling: beschadigde woningen, vernielde bomen en gehalveerde lantaarnpalen, veroorzaakt door windsnelheden van ver boven de honderd kilometer per uur. “Er is veel meer licht in de wijk”, vertelt Leersummer Jos Rams (59) op de toren. “Je ziet nu opeens de huizen. Tot de valwind zag je alleen maar bomen.”

Schade geschat op 37 miljoen euro

De schade van het noodweer op 18 juni wordt geschat op 37 miljoen euro. Dat is de uitkomst van een eerste schatting van het Data Analytics Centre van het Verbond van Verzekeraars. Het noodweer hield vooral huis in Leersum, Bergen en Alkmaar.

Stichting Salvage, die namens verzekeraars eerste hulp verleent na calamiteiten zoals brand en extreem weer, rukte 114 keer uit. De meeste schades werden geclaimd op particuliere woonverzekeringen (25 miljoen euro). Daarna volgde particuliere motor- en autoverzekeringen (9 miljoen euro). Zakelijke gebouwverzekeringen staan op een derde plek met claims ter waarde van 2 miljoen euro. (ANP)

Het was de hel die vrijdag, volgens Rams. Een ravage. Chaos. Oorlogsgebied, stellen andere bewoners. Binnen twee minuten veranderde alles, zegt Kees van den Berg (55) buiten in zijn tuin onder een afdak. Hij vertelt over de wind, de regen en hagelstenen die horizontaal voorbijkwamen. Opeens kwam er een klap. Zijn zoon had een boom zien vallen op het huis en zei meteen dat ze de woning moesten verlaten.

Twee minuten later was de storm voorbij. Op straat constateerde Van den Berg dat de bovenverdieping van zijn huis eraf lag, het dak aan gruzelementen. Door een boom van zeven ton, zegt hij. De kamer van zijn 23-jarige dochter Anna heeft een gat dat vandaag de grijze hemel inkijkt, waaruit voortdurend regen valt. Alles lekt. Een bouwval, noemt Van den Berg zijn huis.

Een beschadigde woning in Leersum. Beeld Jörgen Caris
Een beschadigde woning in Leersum.Beeld Jörgen Caris

Vermoeidheid en emotie

De zondag erna zat hij er vanwege de vermoeidheid en emotie doorheen. “Ik ben alles kwijt”, schoot er door zijn hoofd.

Hulp kregen ze al snel. Hij slaapt met zijn gezin in het huis van zijn ouders in Leersum, die op hun beurt in een gehuurd appartement verblijven. Dorpelingen haalden de woning leeg, omdat Van den Berg dat niet zelf kon. Hij loopt op krukken vanwege een afgescheurde achillespees. Typisch Leersum, noemt hij de saamhorigheid in het dorp. Rams – vol energie – vertelt over de 130 liter soep die hij samen met andere dorpelingen klaarmaakte voor de getroffen bewoners.

Zogeheten valwind teisterde die avond een deel van Leersum. Zo’n wind ontstaat doordat de lucht door zeer zware regenval in een bui sterk afkoelt, schrijft het KNMI op zijn site. Deze koude lucht valt vervolgens op het onderliggende aardoppervlak en zorgt voor zeer zware windstoten. De Lomboklaan van Van den Berg behoort tot de zwaarst getroffen plekken. “Mijn schoonzusje woont aan de andere kant van het dorp. Zij had één kapotte bloempot.”

Blik op de toekomst

Inmiddels is het gezin redelijk van de schrik bekomen en is de blik op de toekomst gericht, zoals het regelen van een noodwoning, een sloopbedrijf en een aannemer voor het herstel van het beschadigde huis. Van den Berg zit er ontspannen bij. Het is de aard van de familie om vooruit te kijken, zeggen hij en zijn dochter Anna, die naast hem zit. Kees: “We proberen zoveel mogelijk te relativeren. We hebben het overleefd. Dat had ook anders gekund.”

Voor de wederopbouw gaan de bovenverdieping, de zolder en het dak eraf. Alleen de benedenverdieping blijft staan. Het huis wil hij terugbrengen in de staat van voor de valwind. “Over een jaar moet je niet kunnen zien dat er iets is gebeurd.” Van den Berg vermoedt dat er voor 3,5 ton moet worden verbouwd.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

In het gemeentehuis in Doorn, samen met Leersum onderdeel van de gemeente Utrechtse Heuvelrug, somt burgemeester Frits Naafs de schade op. Honderd huizen zijn geïnspecteerd, vier daarvan onbewoonbaar verklaard. Er vielen acht gewonden. “Dat had anders kunnen aflopen.” Duizenden bomen raakten beschadigd.

Herstelplan

De gemeente komt met een herstelplan voor de woningen, openbare ruimte, natuur en psychische hulp, zegt Naafs in zijn werkkamer. “Mensen gingen in de kelder zitten. Alleen daar voelden ze zich beschermd.”

De gemeente kan het geld voor de herstelwerkzaamheden niet alleen ophoesten. “We hebben geen crisispot valwind.” Samen met de provincie wordt er een brief gestuurd naar het kabinet met de vraag om financiële steun, vertelt Naafs, die het nog te vroeg vindt om een concreet bedrag te kunnen noemen.

“Ik hoop dat we over een jaar in de tuin kunnen zitten”, zegt Van den Berg onder zijn afdak, “en denken: hebben we dit ook eens een keer meegemaakt.” Lachend: “Anders wordt het leven zo saai.”

Lees ook:

Noodweer teistert Nederland: 10 gewonden en 7 gaslekken

In alle provincies, met uitzondering van Zeeland, Brabant en Limburg, gold op 18 juni code oranje. Het noodweer zorgde voor gewonden en overlast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden