Geneesmiddelen

Bedrijfjes kapen de succesvolste pillen weg uit de ziekenhuisapotheek en verhogen de prijs fors. Hoe kan dat?

null Beeld Fadi Nadrous
Beeld Fadi Nadrous

Medicijnen die vaak al jarenlang door ziekenhuisapothekers worden gemaakt, worden steeds vaker ineens door de bedrijfjes weggekaapt. Wat is er tegen te doen?

Ziekenhuisapotheken gaan zelf medicijnen registreren, om te voorkomen dat bedrijfjes ermee aan de haal gaan en forse prijsverhogingen doorvoeren. Dat maakten twee grote ziekenhuisapotheken woensdag bekend. Zes vragen.

1. Wat is dat, ‘medicijnkapen’?

Medicijnkapers zijn vaak kleine farmaceutische bedrijfjes. Voor geneesmiddelen die apotheken vaak al jaren zelf maken, dienen deze bedrijfjes bij het College ter Bescherming van Geneesmiddelen (CBG) een aanvraag in voor toelating op de Nederlandse markt. Als die aanvraag wordt gehonoreerd, en het geneesmiddel dus wordt geregistreerd, zijn apotheken voortaan verplicht dit middel te verstrekken, en niet meer de variant die zij zelf maakten. De kapers vragen voor hun geregistreerde middel vervolgens een fors hogere prijs. Vaak worden middelen rond de vier keer zo duur. Een extreem voorbeeld zijn de oogdruppels Cystadrops. De apotheken maakten dat middel voor 18 euro per flesje, nu is het op de markt voor meer dan 1000 euro per flesje. “En dan zit er nog minder in ook”, zegt Reinout Schellekens, directeur van A15, de apotheek van de academische ziekenhuizen in Groningen, Nijmegen en Rotterdam.

2. Hoe werkt dat registreren?

Voor een registratie moet de medicijnfabrikant onderzoek insturen naar het CBG, dat aantoont dat het geneesmiddel werkt en veilig is. Het indienen van een aanvraag voor registratie kost vaak duizenden tot tienduizenden euro’s. Daar komt het geld nog bij dat de voorbereiding van de aanvraag en het onderzoek kosten.

Zo’n 95 procent van de medicijnen op de markt is geregistreerd, zegt ziekenhuisapotheker Ralph van Wezel van het Eindhovense Catharina Ziekenhuis. Een kleine groep is dat niet. Dan gaat het vaak om weesgeneesmiddelen: medicijnen met een kleine patiëntengroep, of middelen die op maat worden gemaakt. Daarvoor was registratie niet rendabel.

Ziekenhuisapotheken maken die middelen zelf. Nederland telt volgens Van Wezel ongeveer tien ziekenhuisapotheken, waaronder vijf grote, die aan meerdere ziekenhuizen leveren. Zij maken 100 tot 150 verschillende middelen.

3. Waarom zou de industrie die middelen kapen?

Soms bereikt een middel het punt dat het alsnog interessant wordt. Bijvoorbeeld omdat er één standaard sterkte wordt afgesproken, zoals bij het bloeddrukmiddel Noradrenaline gebeurde. Daardoor ontstond er één product dat de ziekenhuisapothekers op grotere schaal maakten.

Een fabrikant registreerde het middel en verviervoudigde de prijs, vertelt Van Wezel. Volgens Van Wezel gebeurde dat de afgelopen drie jaar zestien keer.

4. Wat is het gevolg?

Een geregistreerd middel gaat volgens de wet dus altijd voor. Is er eenmaal een geregistreerde versie, dan mogen de apothekers het middel niet meer verkopen aan andere ziekenhuizen, tenzij ze het middel zelf registreren.

Van Wezel en zijn collega’s berekenden de extra zorgkosten in Nederland door de prijsverhogingen bij acht van die zestien gekaapte middelen. Zij komen op 50 tot 100 miljoen per jaar.

5. Wat gaan de apothekers eraan doen?

Van Wezel en Schellekens gaan in samenwerking met hun ziekenhuizen zélf medicijnen registreren. De eerste aanvraag moet rond de jaarwisseling naar de CBG gaan. In totaal willen ze, stap voor stap, tien tot twintig van hun meest geproduceerde middelen registreren, zodat ze die kunnen blijven maken.

De kosten van de registratie willen ze terugverdienen door een hogere prijs te vragen. De middelen worden twee keer zo duur. Veel minder prijzig dan wanneer ze gekaapt zouden worden, stelt Van Wezel.

6. Er is meer gedoe rond medicijnprijzen, toch?

Zeker. Vaak gaat de discussie over middelen die gepatenteerd zijn: een fabrikant heeft dan het alleenrecht om ze te maken. Dat leidt tot hoge prijzen. Fabrikanten rekken de levensduur van hun patent soms, door bijvoorbeeld iets kleins aan een middel te veranderen.

De discussie over ‘medicijnkapers’ laat zien dat ook medicijnen zonder patent soms onnodig duur worden. Maar dan via de simpelere weg van registratie.

Lees ook:

Deze kluis bij de patiënt thuis moet verspilling van dure (kanker)medicijnen tegengaan

Een medicijnkluisje bij patiënten thuis moet verspilling van peperdure (kanker)medicatie tegengaan. Patiënten van twee ziekenhuizen testen die oplossing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden