Onderwijs

Basisscholen laten het geld weer rollen

‘Onderwijsgeld moet worden ingezet voor leerlingen en studenten.’ Beeld ANP

Basisscholen lieten vorig jaar veel minder op de plank liggen, blijkt uit nieuwe cijfers van Duo. ‘De sector vaart financieel scherper aan de wind.’

Basisschoolbesturen potten veel minder geld op. Ze hielden vorig jaar 5,9 miljoen euro over op een begroting van een kleine 11 miljard, blijkt uit financiële data die deze week door de Dienst Uitvoering Onderwijs (Duo) zijn gepubliceerd. In 2017 was het overschot met ruim 106 miljoen op ruim 10 miljard vele malen groter.

Hoewel het natuurlijk wenselijk is enige reserve achter de hand te houden, heeft de PO-Raad schoolbesturen de afgelopen tijd aangesproken op al te zuinig gedrag. De felle acties voor meer onderwijsgeld en betere salarissen verhouden zich immers moeizaam tot een huishoudboekje waar onderaan de streep meer dan 100 miljoen overblijft. “We hebben opgeroepen om minder voorzichtig te begroten”, zegt Rinda den Besten, voorzitter van de vereniging voor basisschoolbesturen. “Dat lijkt zijn vruchten af te werpen. De sector vaart financieel steeds scherper aan de wind.”

Tik op de vingers

Scholen met veel geld op de plank kregen een paar maanden geleden ook een tik op de vingers van onderwijsministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven, die niet te spreken waren over de grote reserves van scholen die tegelijkertijd hun hand ophouden bij de overheid. ‘Onderwijsgeld mag niet onnodig op de plank blijven liggen, maar moet worden ingezet voor leerlingen en studenten’, schreven de ministers in juni in een Kamerbrief. ‘Sparen mag nooit een doel op zich zijn en al helemaal niet doelloos gebeuren.’

Die oproep lijkt niet aan dovemansoren gericht. Dat scholen afgelopen jaar veel meer geld hebben uitgegeven, komt volgens de PO-Raad grotendeels doordat de sector 70 miljoen heeft geïnvesteerd in de cao die vorig jaar is afgesloten. De overige uitgaven verschillen uiteraard per bestuur. Die kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met het lerarentekort, zoals hoge kosten door gebruik van uitzendbureaus of extra investeringen in lesmateriaal.

Modellen

Hoe groot de totale reserve van het basisonderwijs is (dus over meerdere jaren opgebouwd), kan de PO-Raad niet zeggen. “Er zijn veel verschillende modellen om dat te berekenen en er is dus geen eenduidig antwoord op”, zegt een woordvoerder. “Volgend jaar is hier meer over te zeggen, omdat de inspectie dan met een nieuwe indicator voor reserves komt.”

Een belangrijke oorzaak dat scholen eerder meer dan 100 miljoen overhielden, is volgens de PO-Raad dat ze pas na afloop van een schooljaar horen hoeveel geld ze precies ontvangen. Omdat ze vaak voorzichtig begroten, hebben ze in oktober dan extra geld. De sectorraad pleit al langer voor een eenvoudiger en voorspelbaarder systeem voor de bekostiging, omdat scholen nu te maken hebben met schooljaren, kalenderjaren én een peildatum van 1 oktober waarop alle leerlingen worden geteld.

Grote reserves

Hoogleraar onderwijsarbeidsmarkt Frank Cörvers beaamt dat ‘onzekere en onduidelijke bekostigingsregels’ een belangrijke reden voor grote reserves zijn. Dat bij scholen met grote overschotten het geld tegen de plinten klotst, is dus niet altijd een terechte conclusie.

Wat de ideale reserve voor een bestuur is, is volgens Cörvers overigens moeilijk te zeggen. “Het is een ingewikkelde problematiek. Hoe hoog de reserves mogen zijn, moet beoordeeld worden aan de hand van heel veel factoren. En dan nog kunnen er specifieke of incidentele si­tuaties zijn die hoge reserves rechtvaardigen, zoals geplande nieuwbouw, een reorganisatie of fusie­kosten.”

Lees ook:

‘Overtollige reserves in het onderwijs moeten worden uitgegeven’

Een op de zes basisschoolbesturen heeft meer reserves dan nodig, stelde de PO-Raad eerder dit jaar. De raad vindt dat overtollige reserves uitgegeven moeten worden aan onderwijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden