Migranten

Asielzoekers verdienen betere voorzieningen, vindt de Nationale Ombudsman

Nationale Ombudsman Reinier van ZutphenBeeld ANP

De Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman spreken zich uit over de lange wachttijden voor asielzoekers. De locaties waar zij verblijven schieten tekort. 

De Nationale Ombudsman en de Kinderombudsman willen betere voorzieningen voor asielzoekers die moeten wachten op de start van hun procedure. Ook vragen ze de verantwoordelijk staatssecretaris Ankie Broekers-Knol om de wachttijden voor asielzoekers zo snel mogelijk terug te dringen. 

Wat is het probleem?

Asielzoekers moeten op dit moment tot twee jaar wachten op het begin van de asielprocedure. Dat wachten doen ze niet in reguliere asielzoekerscentra (azc) maar in zogeheten ‘pre-procesopvanglocaties’ (pre-pol). Dat zijn afzonderlijke centra, en soms delen van een regulier asielzoekerscentrum. Deze pre-pols zijn soberder dan azc’s. Dat is op zichzelf niet zo erg, zeggen de ombudsman en kinderombudsman, als mensen er korte tijd zouden verblijven. Door de oplopende wachttijden kunnen volwassenen en kinderen maanden, tot wel twee jaar in een pre-pol zitten. 

De locaties zijn een noodgreep. In principe zit het systeem als volgt in elkaar: asielzoekers melden zich bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst in Ter Apel en mogen vervolgens minimaal zes dagen uitrusten in een centrale ontvangstlocatie. Die zijn gevestigd in Ter Apel en Budel-Cranendonck. Na deze rustdagen gaan asielzoekers naar een procesopvanglocatie voor de algemene asielprocedure. Die duurt in principe acht dagen, waarna hun asielverzoek wordt ingewilligd, afgewezen of ze naar de verlengde procedure moeten. Dat is het moment dat mensen naar een azc verhuizen. Omdat de procesopvanglocaties volliepen, zijn de pre-procesopvanglocaties geopend.

Beeld Sander Soewargana

Wat zijn de verschillen tussen een azc en de locaties waar mensen hun procedure afwachten?

In de pre-pols krijgen asielzoekers bijvoorbeeld geen leefgeld, maar alleen een minimale vergoeding voor eten. Er is geen aanbod van activiteiten en mensen hebben enkel recht op noodzakelijke medische zorg. Asielzoekers in de pre-pol hebben vaak nog geen burgerservicenummer en een verlopen identiteitsbewijs voor vreemdelingen. Omdat deze centra steeds meer mensen moeten opvangen, is er weinig privacy. Gezinnen die elkaar niet kunnen verstaan, moeten een kamer delen. Kamers of gangen voor lhbti’ers of alleenstaande vrouwen zijn er niet. 

Wat betekent dat voor het dagelijkse leven van asielzoekers?

Hoewel het kabinet graag wil dat asielzoekers vanaf dag één de taal leren en meedoen in de samenleving, is dat in een pre-pol erg moeilijk. Activiteiten als taallessen zijn er mondjesmaat en omdat mensen geen leefgeld krijgen, kunnen ze de kosten van vervoer naar taallessen buiten de pre-pol niet betalen. Bij gebrek aan een bsn is vrijwilligerswerk nagenoeg onmogelijk. 

Volgens Vluchtelingenwerk voelen vooral op grote locaties veel mensen zich onveilig. Daar komt bij dat asielzoekers veel moeten verhuizen. Met name voor kinderen is dat schadelijk, schrijft de Kinderombudsman. Begint de procedure eenmaal, dan moeten kinderen soms na maanden of jaren afscheid nemen van school en vrienden. De sobere medische zorg betekent voor sommige mensen dat ze hun kapotte bril niet kunnen vervangen, maar volgens Vluchtelingenwerk worden zelfs medisch noodzakelijke ingrepen niet altijd uitgevoerd. 

Lees ook:

Politiek heeft problemen bij de IND vooral aan zichzelf te danken

De bezuinigingen op de IND waren te stevig en het kabinet reageerde te langzaam toen wachttijden voor asielprocedures opliepen.

Deze vluchtelingen zijn het wachten op de IND zat: ‘Ik wil een normaal leven’

Asielzoekers moeten lang wachten tot ze hun verhaal mogen doen bij de IND. Het Turkse gezin Akin wacht al negen maanden op de start van de asielprocedure. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden