HuisvestingLeefbaarheid

Arme wijken zijn een verzamelpunt van kwetsbare mensen. Gevolg: de leefbaarheid gaat hard achteruit

Een galerij flats in de wijk Schiebroek Zuid in Rotterdam.Beeld Hollandse Hoogte

Kwetsbare mensen worden geconcentreerd in sociale huurwoningen, waardoor de leefbaarheid verslechtert.

Arme wijken met veel sociale huurwoningen zijn een verzamelpunt geworden voor allerlei kwetsbare groepen mensen. Deze wijken en buurten worden meer en meer ­bewoond door mensen die zichzelf amper redden, laat staan dat ze ­buren kunnen helpen. Hierdoor verslechtert de leefomgeving in wijken met veel sociale huur sneller dan verwacht.

Dat blijkt uit onderzoek van ­bureaus In-Fact-Research en Circusvis in opdracht van Aedes, de branchevereniging van woningcorporaties. Het rapport ‘Veerkracht in het corporatiebezit’ is een vervolg op een rapport van twee jaar geleden, in de volksmond bekend als het Rigo-rapport. Daarin werd al ­gewaarschuwd voor de tanende leefbaarheid in achterstandswijken, uit deze nieuwe cijfers blijkt dat de negatieve trend tussen 2016 en 2018 is versneld. Het aandeel huishoudens met de 20 procent laagste inkomens dat woont in een sociale huurwoning groeide gemiddeld harder dan in de jaren 2009 tot 2015.

Buurten waar veel kwetsbare groepen wonen, zoals mensen met een licht verstandelijke beperking, mensen zonder baan of mensen met psychiatrische problemen, zijn een gewild doelwit voor criminelen, stellen de onderzoekers. De kwetsbaarheid van achterstandswijken wordt nog eens versterkt doordat er tegelijk sprake is van een toenemende uitstroom van kansrijke huishoudens. “Als je merkt dat in je buurt de overlast toeneemt en de veiligheid afneemt dan ga je weg als je dat kan”, zegt Jeroen Frissen die meewerkte aan zowel dit rapport als het vorige.

Frissen spreekt van een zorgelijke situatie. “Het gaat in grote delen van Nederland heel erg goed. Zo goed dat we precies weten in welke wijken nog kwetsbare mensen wonen.” De oorzaak, volgens de onderzoekers: de manier waarop de overheid volkshuisvesting momenteel heeft ingericht. De sociale huur is het exclusieve domein geworden van huishoudens ‘met een vlekje’, en dat zorgt voor problemen in wijken met een hoge concentratie van sociale huurwoningen. Volgens de in 2015 ingevoerde Woningwet moeten corporaties zich concentreren op ‘kerntaken’ zoals de beschikbaarheid van huizen voor mensen met een kleine portemonnee of de verduurzaming van woningen. Een sociale wijkaanpak ontbreekt.

Volgens Aedes laat het rapport zien dat de tijd van losse ingrepen, zoals lokale initiatieven, niet meer werkt. Veel buurten staan op het punt te veranderen in probleem­gebieden als er niet nu naar een oplossing gezocht wordt, aldus de branchevereniging. Aedes wil dat de overheid de zogeheten markttoets afschaft zodat corporaties woningen met een middenhuur mogen bouwen in wijken waar veel sociale huurwoningen staan. Ook willen corporaties sociale netwerken in wijken versterken, een taak die ze in het verleden ook hadden. Daarvoor is geld nodig, aldus Aedes. 

De onderzoekers staan achter dit voorstel. Volgens hen moeten corporaties gemakkelijker woningen in het middensegment kunnen bouwen en beheren, en moet de overheid de wet aanpassen zodat het voor woningcorporaties toegestaan is om hiervoor geld vrij te maken. Een ander invloedrijk voorstel is het ophogen van de inkomensgrens voor sociale huur. De onderzoekers constateren dat het huidige beleid in Den Haag juist tegenovergesteld is, omdat de inkomensgrens is verlaagd. “Dat helpt inderdaad niet”, zegt Frissen. “We weten al honderd jaar dat wonen over meer gaat dan bouwen, het gaat om wijken waarin wordt geleefd. Het beleid van nu is doorgeschoten, er is behoefte aan een huismeester, mensen die aandacht hebben voor de huurders.”

Als die aandacht er niet komt moet er straks een nieuw masterplan komen, zoals de Vogelaarwijken, voorspelt Aedes. De in oktober overleden oud-minister Ella Vogelaar investeerde ruim tien jaar geleden in veertig wijken één miljard euro. Zo’n plan gaat nu nog te ver, vindt Aedes.

Lees ook:

Alle plannen, renovaties en goodwill ten spijt blijft het onbehagen in de Rotterdamse wijk ‘BoTu’. 

Waar vele stadsbuurten zich als vanzelf ontpoppen tot hippe bakfietswijk, wil het soms een paar straten verderop totaal niet lukken. Zoals in de wijk Bospolder/Tussendijken in Rotterdam. Leven in een van de vijf armste postcodegebieden van Nederland. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden