InterviewSire-campagne

Anashya (11) uit Maassluis groeit op in armoede: ‘Het voelde geheim’

Anashya : ‘Op school weten kinderen het nog niet, en straks ziet iedereen mijn foto hangen. Maar armoede is niet leuk’.  Beeld Arie Kievit
Anashya : ‘Op school weten kinderen het nog niet, en straks ziet iedereen mijn foto hangen. Maar armoede is niet leuk’.Beeld Arie Kievit

Een op de dertien kinderen in Nederland groeit op in armoede. Maar daar hebben we het eigenlijk nooit over, constateert de Stichting Ideële Reclame (Sire). Een campagne die vandaag van start gaat, moet dat taboe doorbreken.

Als Anashya (11) uit Maassluis na een vakantie weer naar school mag, ziet ze op tegen het bijpraatrondje met de juf. “Ik hoop altijd dat ik de beurt niet krijg”, vertelt ze. “Want iedereen is ergens heen geweest, en wij niet. Ik zeg dan altijd maar dat ik veel dingen met oma heb gedaan.”

Wat Anashya in de klas nooit heeft verteld, is waarom ze niet op vakantie gaat. Waarom ze vaak oude kleding van haar grote nicht Shreyah (14) draagt. Waarom ze geen gordijnen in haar slaapkamer had hangen. En waarom ze als enige geen loombandjes – gekleurde elastiekjes om armbanden van te maken – droeg toen die in waren. “Vanaf dat ik één jaar oud was, ben ik opgegroeid in armoede. Maar het is moeilijk om dat uit te leggen. Mensen gaan misschien anders naar je kijken. En het voelde ook een beetje geheim. Ik wist niet of ik het er van mama wel over mocht hebben.”

Ruim 250.000 kinderen

Vanaf nu in elk geval zeker. Want Anashya is een van de drie gezichten van een Sire-campagne over kinderen in armoede die vandaag van start gaat. “Die groep is enorm, en we praten er eigenlijk nooit over”, zegt Sire-directeur Lucy van der Helm. “Acht procent van de kinderen in Nederland leeft in armoede, en dat aantal gaat maar niet omlaag. Dat zijn er ruim 250.000 in totaal, gemiddeld twee per klas. Maar mensen die zelf niet in armoede leven, zien het vaak niet. En hebben geen idee van de impact. Die kinderen groeien op met elke dag stress en zorgen. Als je naar het videoportret van Anashya kijkt, zie je hoe wijs zij praat. Maar ook dat ze al heel jong volwassen is geworden door alles wat ze heeft meegemaakt.”

Anashya en haar ouders zijn slachtoffer van de toeslagenaffaire. Wat tien jaar geleden begon als een misverstand tussen het gastouderbureau en de Belastingdienst, eindigde met grote schulden. “Wij zijn extra gaan werken, ook ’s avonds en in het weekend”, vertelt Anashya's moeder Natasja Dipai. Het bleek geen oplossing om uit de put te komen. De spanningen leidden tot ruzies thuis, en uiteindelijk tot een scheiding. En alsof dat nog niet genoeg was, werd Dipai afgelopen najaar door een herseninfarct getroffen. “Ik negeerde al tijden de signalen van mijn lichaam.” Dipai raakte deels verlamd. Er is wel zicht op volledig herstel, maar die weg is nog lang.

Taboe-onderwerp

Toch bracht het infarct Dipai en haar gezin ook iets. Want eindelijk was er ruimte om al die opgekropte zorgen in elk geval naar elkaar uit te spreken. “Ik heb het hele verhaal over de toeslagenaffaire en over de geldproblemen toen ook aan Anashya verteld. Voor haar vielen er toen ook veel puzzelstukjes op hun plaats.” Ook binnen de familie bleek armoede eigenlijk een taboe-onderwerp. Dipai wilde Anashya niet te veel belasten met alle geldzorgen. “En ik zag dat mama het al heel druk had met haar werk”, vult Anashya aan. “Dus gingen we er nooit echt over praten.”

En nu, een paar maanden later, staat Anashya dus ineens op bushokjes. En is ze in reclames te zien over een heel groot en persoonlijk onderwerp waar ze tot voor kort nooit over sprak. Hoe kan dat? “Ik vind het wel spannend. Want op school weten kinderen het nog niet, en straks ziet iedereen het. Maar armoede is niet leuk. En om er iets aan te doen, moeten we er ook over kunnen praten.”

Dat het onrecht van de toeslagenaffaire de afgelopen maanden volop in de schijnwerpers stond, helpt daar ook bij. Anashya zit nu in een kindpanel dat de Belastingdienst adviseert over hoe de toeslagenaffaire moet worden opgelost. En alle publiciteit maakt het voor Dipai ook makkelijker om open te zijn over de situatie. Al is het maar omdat iedereen nu snapt dat ze geen fraudeur is, maar toch eerder slachtoffer van het systeem.

Bang voor de buitenwereld

Aan die medaille zit echter ook een andere kant, constateert Sire-directeur Van der Helm. Want veel arme ouders en kinderen die géén toeslagenaffaire hebben meegemaakt, zijn juist wel bang voor het oordeel van de buitenwereld. “Terwijl armoede iedereen kan overkomen”, benadrukt ze. “Mensen denken ook vaak onterecht dat armoede alleen mensen treft die thuis zitten. Terwijl 40 procent een baan heeft. Dat zijn de flexwerkers en zzp’ers, die ook nog eens het hardst worden getroffen door corona.”

Maar wat ook de oorzaak van armoede is, kinderen hebben in elk geval geen schuld aan de situatie waarin ze opgroeien. “En dan is het schrijnend om te zien dat Nederland internationaal heel goed scoort op het tegengaan van armoede bij ouderen, maar dat we bij het oplossen van kinderarmoede onder aan de lijstjes bungelen. Dat komt ook doordat kinderen geen stem hebben, en stil blijven. Terwijl we het hier juíst over moeten hebben.”

Lees ook:

Stichting Leergeld ondersteunt ruim 130.000 kinderen uit arme gezinnen

Meer dan 130.000 kinderen uit arme gezinnen krijgen inmiddels ondersteuning van een lokale stichting Leergeld. Die springt bij om bijvoorbeeld sportclub, schoolreis of laptop te betalen. ‘We zijn opgericht om onszelf overbodig te maken. Maar we groeien steeds maar door.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden