InterviewLaurens Ivens

Amsterdamse wethouder Ivens strijdt tegen wonen als beleggingsproduct

Wethouder Laurens Ivens: ‘Het liefst zou ik verkoop van sociale huurwoningen verbieden.”Beeld Patrick Post

Amsterdam dreigt een stad voor superrijken te worden, zegt SP-wethouder Laurens Ivens van wonen. Om de stad gemengd te houden, zijn maatregelen nodig. ‘De markt werkt niet.’

De wethouder laat op zich wachten. Dat geeft kans op een blik in de vrij lege boekenkast: een essay over ‘Bullshit’ en drie exemplaren van het boek van partijgenoot Jan Marijnissen ‘Tegenstemmen’ uit 1996. Om de wooncrisis in Amsterdam te bestrijden kan wethouder Laurens Ivens (SP) wel wat oude socialistische tips gebruiken.

U wil een zelfwoonplicht voor alle nieuwbouw in Amsterdam: wie een nieuwe woning koopt, moet er zelf gaan wonen. Waarom?

“Lezers buiten Amsterdam moeten beseffen dat er in de hoofdstad geen sociale koopwoningen meer bestaan. De vrije markt heeft ertoe geleid dat Amsterdam in rap tempo een stad voor superrijken is geworden. En wij exporteren die wooncrisis naar de regio.

“Amsterdam moet een gemengde stad blijven. Maar driekwart van de huishoudens die nu in Amsterdam wonen, zou het als nieuwkomer niet redden op de woningmarkt. Een woning kost nu gemiddeld een half miljoen euro. Een vijfde wordt gekocht door beleggers die die woningen verhuren, omdat daar veel geld mee te verdienen is. Intussen staan 60.000 mensen op de wachtlijst voor een sociale huurwoning. Het begrip volkshuisvesting moet terugkeren.”

De meeste woningen zijn in handen van particulieren. Daarover heeft de gemeente niet veel te zeggen.

“Al in 2016 vroeg de toenmalige minister van wonen advies over hoe je het middensegment kunt helpen: de docenten, verpleegkundigen, agenten, de groepen die nu buiten de boot vallen. De uitkomst luidde: een ‘noodknop’ om tijdelijk een maximale huur vast te stellen. Dat advies ligt alweer twee jaar op de plank, terwijl de huren gigantisch gestegen zijn. Een zelfwoonplicht ook voor bestaande woningen is een ander mooi instrument tegen beleggers. Die optie verkent de minister nu als een van de maatregelen tegen excessieve huren, net als die noodknop en het verminderen van fiscale voordelen van beleggen in woningen.

“Maar het kabinet is besluiteloos, het doet geen recht aan de wooncrisis in Amsterdam. Het is evident dat er verandering nodig is. Een maximale huur heeft een enorm effect op beleggers en op de koopprijzen.”

Al zes jaar worden in de gemeente gemiddeld meer dan 7000 nieuwe woningen gebouwd. Toch stijgen de prijzen lustig door.

“Omdat de markt niet goed werkt. De lage rente heeft een enorme impact en van wonen is een beleggingsproduct gemaakt. Amsterdam heeft afgesproken dat 80 procent van de nieuwbouw in het betaalbare segment moet vallen, vorig jaar was dat nog niet de helft. Maar het duurt nog een aantal jaar voordat het effect indaalt. En ik heb met de corporaties afgesproken dat zij netto elk jaar 750 sociale woningen bijbouwen. Dat zorgt voor het eerst in veel jaren voor een toename. We experimenteren met voorrang voor docenten, zorgverleners en jongeren. En ik ben in gesprek met institutionele beleggers over voorrang voor deze doelgroepen, en minder huurverhoging. Kortom, over hun bijdrage aan een mooie stad.”

In de wijken bestaat verzet tegen verkoop van sociale huurwoningen. Hoe denkt u daarover?

“Het liefst zou ik die verkoop verbieden. Maar omdat de woningcorporaties 250 miljoen euro per jaar verhuurderheffing aan het Rijk moeten afdragen, moeten zij verkopen om te kunnen bouwen. Die heffing dateert uit de crisistijd, nu is er een begrotingsoverschot. Er komt steeds meer kritiek op die heffing, ook bij bouwers en beleggers, omdat al dat geld beter naar nieuwbouw en verduurzaming kan gaan. Alleen de VVD houdt eraan vast. Maar wat mij betreft is dit het laatste jaar van de verhuurderheffing.”

Dan is er nog de ergernis over medebewoners die verdienen aan huurplatforms als Airbnb en Booking.com. Slechts een kwart van de 21.000 verhuurders houdt zich aan de nieuwe meldplicht.

“Een doorbraak is dat minister Van Veldhoven van wonen een registratienummer wil verplichten voor verhuurders. Dan moet het onwelwillende deel uit de anonimiteit treden tegenover de gemeente. En dan kunnen wij eindelijk controleren of zij langer dan de maximale dertig dagen verhuren – want Airbnb weigert daaraan mee te werken.

“De Europese rechter gaat met een recente uitspraak over Airbnb – dat het bedrijf geen verhuurder is, maar een informatiedienst – aan de kant van de ondernemers staan. Ik hoop dat de minister met de grote Europese steden naar Brussel gaat om daar te betogen dat de belangen van een woonwijk zwaarder wegen dan die van verhuurplatforms.”

Lees ook:

Overtref Airbnb met eigen stadsplatform voor verhuur aan toeristen

Pak overtreders van de huidige verhuurregels voor Airbnb aan met behulp van een flitspaal. En is het een idee als stad je eigen gemeentelijke verhuursite te beginnen, oppert Tigrelle Uijttewaal, bewoner van de Amsterdamse binnenstad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden