Vervuild drinkwater

Amsterdam wil af van alle loden waterleidingen

In Amsterdam-Noord heerst veel onrust over de loden leidingen. Een paar keer per dag komen bewoners met hun pakken en flessen naar een pomp aan het Wognumerplantsoen in Nieuwendam. Ze tappen daar water om te drinken en hun eten mee te koken.Beeld Hollandse Hoogte / Jean-Pierre Jans

In duizenden woningen in de hoofdstad krijgen bewoners te veel lood naar binnen.

Waterkraantjes buiten en drinkwaterpakken binnen domineren al weken het beeld bij veel Amsterdamse scholen en crèches. De boosdoener achter deze moderne dorpspomp: loden waterleidingen, die in het drinkwater te veel deeltjes afscheiden die vooral voor jonge kinderen uiterst schadelijk zijn.

Bewoners demonstreerden tegen hun verhuurder, ouders lieten zelf hun drinkwater testen. Er ontstond zelfs ruzie over wat het beste testmoment is: als de kraan net open is, of als de kraan een tijdje stroomt? Om sneller veilig water te krijgen, schakelt Amsterdam nu over naar een ‘grote operatie’, inclusief ‘procesregisseur’.

De gemeente gaat al haar gebouwen met scholen en kinderdagverblijven aanpakken uit de periode vóór 1960, toen loden leidingen verboden werden. Wethouders Laurens Ivens (Wonen) en Simone Kukenheim (Zorg) zijn helder: “Alles moet eruit”. Dat betekent dat leidingen met een concentratie lood die hoger is dan 5 microgram per liter direct worden vervangen. Van 172 gemeentelijke locaties zijn al 120 testuitslagen binnen; bij ruim 10 procent is het mis.

200.000 koopwoningen in Nederland hebben ongezond drinkwater

Amsterdam is beslist niet de enige stad die met het loodprobleem kampt. De Gezondheidsraad schatte onlangs dat tot zo’n 200.000 koopwoningen in Nederland ongezond drinkwater hebben door loodvervuiling. Dat kan schelen bij de hersenontwikkeling van kinderen tot 8 jaar en ongeboren baby’s en tot een lager IQ leiden. Maar ook bij volwassenen vergroot lood het risico op hart-, vaat- en nierziekten.

Het aantal met lood vervuilde huurwoningen zou honderdduizenden kunnen bedragen, zegt de raad.  In Amsterdam inventariseert de Amsterdamse Federatie van Woningbouwcorporaties de problemen. In de hoofdstad beheert een aantal corporaties het merendeel van de huurmarkt. Zo heeft Ymere 40.000 sociale huurwoningen onder beheer. Vooral in de Tuindorpen in Amsterdam-Noord, die honderd jaar geleden zijn gebouwd, spelen gecompliceerde problemen, omdat zij vaak nog geen eigen wateraansluiting hebben. Buren delen de leiding, die onder de vloeren doorloopt. De wethouders dragen Ymere op de leidingen sneller te vervangen dan in de geraamde twee, drie jaar tijd. Maar dat is niet realistisch, reageert woordvoerder Coen Springelkamp. “Het gaat in Noord om honderden bewoonde woningen, die allemaal anders zijn en waar soms de vloer uit moet. En iedereen moet daarvoor toestemming geven.”

‘Wij willen een eerlijk beeld geven’

Ymere liet in 1378 woningen het water testen. Van ruim de helft is de uitslag bekend, waarbij twee derde looddeeltjes bevat. Negentien procent bevat meer dan 10 microgram lood per liter kraanwater. De corporatie heeft twintig medewerkers en 8 miljoen euro vrijgemaakt. “Het is een rotsituatie voor de bewoners, maar wij willen een eerlijk beeld geven. Veel sneller is het niet op te lossen”, zegt Springelkamp.

Naast corporaties zijn er ook particuliere eigenaars actief op de verhuurmarkt. Hun kunnen de wethouders niets opleggen. “Bij een kapot raam kan een eigenaar volgens het Bouwbesluit een aanschrijving opleggen”, zegt Ivens. “Maar dat geldt niet voor lood in leidingen.”

Zulke eigenaren zijn bijvoorbeeld verenigd bij vastgoedbeheer Rappange (5000 huurwoningen van 500 eigenaren). Daar stonden ontevreden huurders zelfs op de stoep, met testresultaten uit december van ver boven de drinkwaternorm. Wethouder Ivens verwacht ook van deze beheerder snellere actie. Maar Rob Rappange moet nog beginnen met inventariseren. “Ergens de komende maanden krijgen huurders een brief met informatie. Eerst wil ik van de eigenaren horen wat zij gedaan hebben.”

De GGD adviseert om bij het vermoeden van loden leidingen, de kraan vóór gebruik twee minuten te laten spoelen en flessenwater te gebruiken. Koken met warm water wordt afgeraden, omdat metalen deeltjes daarin eerder oplossen. 

‘Ik maak me wel zorgen dat mijn kinderen water met lood hebben gedronken’

Net als veel Amsterdamse scholen, neemt ook Daltonschool Aldoende in Oost het zekere voor het onzekere. Peuters van groep 1 tot en met 3 drinken voorlopig water uit een fles. De uitslag van een watertest moet nog komen. De andere groepen krijgen les in een pand waarvan al wel zeker is dat het water loodvrij is. 

Dulci Hill kijkt op het speelplein hoe haar dochters van 9 en 6 jaar zich na schooltijd uitleven. Haar jongste dochter zit in groep 3. “Ik ben blij dat de school snel maatregelen heeft genomen om ervoor te zorgen dat kinderen geen lood binnenkrijgen. Maar misschien hebben ze hiervoor wel water met lood gedronken. Het zou fijn zijn, als er een informatieavond komt, want drinken uit flesjes is maar een tijdelijke oplossing. Die leidingen moeten worden vervangen, als ze van lood zijn gemaakt.”

Lees ook:

Pak fijnstof bij luchthavens nu aan, de gezondheid van de omwonenden staat op het spel

Vreemd dat de overheid niets doet tegen fijnstof door vliegen, stellen longarts Hans in ‘t Veen en plaatsvervangend directeur Susanne Kuijpers van Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland vast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden