ReportageRechtshulp

Amsterdam heeft een Vrouwenrechtswinkel: ‘Het recht is voor mannen en vrouwen gelijk, maar de toegang tot het recht niet altijd’

Nathalie Dijkman (links) en Nesrine Khalloufi (rechts) in een van de spreekkamers van de Vrouwenrechtswinkel in Amsterdam. Beeld Patrick Post
Nathalie Dijkman (links) en Nesrine Khalloufi (rechts) in een van de spreekkamers van de Vrouwenrechtswinkel in Amsterdam.Beeld Patrick Post

Vrouwelijke rechtenstudenten zijn deze week in Amsterdam gestart met een Vrouwenrechtswinkel. Dat is niet alleen hard nodig, zeggen de initiatiefnemers, er zit ook een feministische boodschap achter.

Een vrouw met een plastic tas in haar hand loopt richting de uitgang. Ze heeft zojuist juridisch advies gekregen in een van de drie spreekkamers bij de Vrouwenrechtswinkel in Amsterdam. Elke sociaal advocaat of juridisch adviseur bij een rechtswinkel kent het fenomeen van de boodschappentas, zegt Nathalie Dijkman, vanuit de Universiteit van Amsterdam betrokken bij de Vrouwenrechtswinkel. Die tas zit vol brieven en documenten, waaronder niet zelden ongeopende blauwe enveloppen.

De eerste Vrouwenrechtswinkel van de hoofdstad bestaat naast de spreekkamers uit een bureau in een hoek van een al bestaand vrouwencentrum in de multiculturele wijk Bos en Lommer. Vrouwen komen hier voor naailessen, taallessen en sinds een week dus ook voor gratis juridisch advies door vrouwelijke rechtenstudenten van de Universiteit van Amsterdam (UvA). De gemeente ondersteunt het initiatief met subsidie.

De drempel zo laag mogelijk

Dat de Vrouwenrechtswinkel midden in de wijk zit en de voordeur deelt met een vrouwencentrum, moet de drempel zo laag mogelijk maken voor cliënten om binnen te stappen, zegt Dijkman. “Bij de rechtswinkel op de UvA zelf, zien we bijvoorbeeld bijna nooit vrouwen met een hoofddoek.” Het doel is om binnen nu en drie jaar ook in Amsterdam-Noord en Zuidoost een locatie te openen. “Wij willen een soort huisarts voor rechtsproblemen zijn.”

Amsterdam is niet de eerste plek met een rechtswinkel speciaal voor vrouwen. Nijmegen en Maastricht kennen al sinds de jaren tachtig en negentig vergelijkbare projecten. De rechtswinkel in Nijmegen behandelde vorig jaar 123 zaken, die in Maastricht deed er in een jaar 32. De hulpvragen lopen in beide steden sterk uiteen: van kwesties rond echtscheidingen tot huurrecht en arbeidsrecht.

Dat vrouwen een eigen plek hebben voor juridische vragen, is hard nodig omdat ze vaker in een kwetsbare situatie zitten dan mannen, klinkt het bij de initiatiefnemers in Amsterdam. Op de werkvloer, waar ze minder salaris krijgen voor hetzelfde werk of te maken krijgen met zwangerschapsdiscriminatie. Of in een relatie waarin ze financieel afhankelijk zijn van hun man.

Kwetsbaar

Hoewel het er niet altijd dik bovenop ligt, speelt het vrouw-zijn bij bijna alle hulpvragen die tot nu toe binnenkwamen in Bos en Lommer een rol, zegt Sarah Jeddaoui, juridisch expert bij Bureau Clara Wichmann, naast de UvA de andere organisatie achter de Vrouwenrechtswinkel. “Een vrouw die in scheiding lag, was er bijvoorbeeld achtergekomen dat het huurcontract op naam van haar man stond. Ze hield zich nooit bezig met de financiën. Dat maakt haar in deze situatie kwetsbaar.”

Dijkman: “Het recht is voor mannen en vrouwen gelijk. Maar de toegang tot het recht is dat niet altijd, omdat sommige vrouwen niet de vrijheid hebben om juridische hulp in te roepen, of het niet kunnen betalen om een advocaat in te huren.”

De Vrouwenrechtswinkel heeft daarmee ook een duidelijk feministisch karakter. “We zoeken een feminist in hart en nieren”, stond er in de vacatureadvertentie voor juridisch adviseurs.

Nesrine Khalloufi is zo’n feminist, bevestigt ze. De 21-jarige derdejaars rechtenstudent heeft als juridisch adviseur tijdens het spreekuur verschillende afspraken staan. Daarnaast zit ze klaar voor iedereen die spontaan binnenloopt. Zoals de twee vrouwen, een in een nikab, de andere met een hoofddoek, die hadden gehoord over het spreekuur. Khalloufi vangt ze op en begeleidt ze naar een spreekkamer.

Emotioneel

De verhalen die ze in die kamer hoort, zijn vaak emotioneel, vertelt de student. Het is aan haar om daar de juridische vragen uit te destilleren. “Ik kreeg tot nu toe vragen over zaken als toeslagen, maar ook over fysieke en mentale mishandeling.”

Zo’n gesprek in goede banen leiden, noemt ze een kwestie van empathisch vermogen. “Je voelt wel aan hoe je met iemand moet praten. Het is belangrijk om daarbij respect te hebben voor elkaars cultuur en om iemand het gevoel te geven dat je naar haar luistert. Dat ervaren de vrouwen bij veel andere instanties als de politie, de gemeente of Veilig Thuis niet altijd.”

Dat ze zelf een vrouw is, helpt tijdens de gesprekken, denkt Khalloufi. “Ik denk dat de vrouwen die hier komen het gevoel hebben dat een vrouw hen beter snapt.”

Lees ook

De pil voor nop: Bureau Clara Wichmann eist gratis anticonceptie bij de rechter

Vrouwen draaien onterecht op voor de kosten van anticonceptie, stelt Bureau Clara Wichmann. Omdat de politiek weifelt, eist de vrouwenrechtenorganisatie bij de rechter gratis anticonceptie voor iedereen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden