De reddingsboot met acht paarden rukt in 1979 uit voor een Duits schip in nood. De paarden zullen het niet overleven.

Reportage Herdenking

Ameland herdenkt de acht paarden die een heldendood stierven

De reddingsboot met acht paarden rukt in 1979 uit voor een Duits schip in nood. De paarden zullen het niet overleven. Beeld Hiekje Bruin-Rozema

Veertig jaar geleden stierven acht paarden in de golven bij Ameland tijdens een reddingspoging op zee. Vandaag wordt het drama bescheiden herdacht bij de plek waar de dieren begraven liggen.

Veertien augustus 1979, dinsdagavond, onstuimig, ‘echt augustusweer’, zal de Leeuwarder Courant later schrijven: ‘verraderlijk, veel wind’.  Ameland is de enige plek in Nederland waar de reddingsboot nog door paarden de zee in wordt getrokken. Vijf voerlieden hebben elk twee paarden standby staan. Een van hen is de 44-jarige Oene de Vries, die zich na het afgaan van de pieper naar de stal spoedt en Lies en Laura meevoert naar het boothuis. Hij noemde de twee merries naar zijn vrouw en dochter. Reddingsboot Mr. Adriaan de Bruine moet naar de Kof van Mansbult tussen Ameland en Terschelling, waar een Duits jacht op is vastgelopen.

Hoe het normaal gesproken gaat: de boot ligt op een oplegger, aan beide kanten trekken vier paarden de oplegger-plus-boot het water in. Ligt de reddingsboot diep genoeg, dan trekken twee andere paarden, die op het strand staan, de wagen eronderuit, en wordt de boot als het ware gelanceerd. Maar zo niet deze keer. 

Meegesleurd

“Toen we de rupsbanden hoorden, wist ik: dit gaat niet goed”, herinnert Oene de Vries, nu 84, zich.  De boot laat los, de tien ton zware oplegger kantelt, zinkt weg in een mui, en sleurt de paarden mee de kolkende diepte in. De sliphaken waarmee de paarden vastzitten en die normaal gesproken met één trekje los gaan, weigeren dienst. “Het duurde en duurde maar en de boel begon steeds verder weg te zakken”, zegt De Vries. De mannen proberen uit alle macht om de dieren te redden. Het is Oene die letterlijk de touwtjes in handen neemt: hij heft de zweep. “En nou gaat er niemand meer de zee in”, dreigt hij. “Anders issie voor mij!”

Beeld Foto Hiekje Bruin-Rozema

Hij ziet ze nog voor zich, paardenlijven, mensenlijven, complete chaos, de wanhoop nabij. Maar ja. “Het werd steeds gevaarlijker. We moesten zien te voorkomen dat er mensen zouden verdrinken.” Dat gebeurt niet. Wel sterven alle acht paarden in het water, onder hen ook Lies en Laura. Als de mannen terugkeren, is de zweep het enige wat nog over is.

Als de dode paarden de volgende ochtend worden losgeknipt om naar het destructiebedrijf te worden gebracht, maken de mannen bezwaar. Dit zijn helden, dat moet toch anders kunnen? Het kan anders. De paarden worden begraven langs het pad dat naar het strand leidt, een plaquette herinnert aan hun heldendood. Daar wordt woensdag met een bos bloemen kort stilgestaan bij de gebeurtenissen.

Wereldnieuws

De geschiedenis heeft een grote impact op Ameland, kranten schrijven over grote kerels die op het strand stonden te huilen, de verdronken dieren haalden het wereldnieuws. Waarom eigenlijk? “Tsja’, zegt De Vries. “Een paard is een nobel dier, dat spreekt iedereen aan. En we waren de enige plek die nog een paardenreddingsboot hadden. Het was een heel oude traditie, al sinds 1830. Ameland en paarden zijn met elkaar verweven.” Na het drama gingen paardenreddingen nog een tijd door – in 150 jaar was het ‘maar’ één keer misgegaan – maar in 1988 kwam er een einde aan het tijdperk. Een tijdperk waarin de boot ruim 270 keer voortgetrokken werd door paarden en zo meer dan zeshonderd levens redde.

Vandaag de dag zijn er zo’n tien keer per jaar demonstraties op het Amelander strand, voor toeristen, om te laten zien hoe het vroeger ging, die trekken duizenden toeschouwers. Oene de Vries gaat ook wel eens kijken, zijn zoon is nu voerman. Zo gaat dat vaak, zegt hij, van vader op zoon, ook van zijn inmiddels overleden collega’s van weleer zitten de zonen nu in de paarden. De Vries denkt er nog wel eens aan, maar ook weer niet wekelijks. “We zijn allemaal verschillend hè, de een is geëmotioneerder dan de ander.” Of hij naar de herdenking gaat weet hij nog niet. “Ik loop niet meer zo goed. Ik denk dat ik het van het weer laat afhangen.

Lees ook:

Max Kiewiet droomt ervan met zijn zoon te gaan jagen

“Ik zeg weleens tegen mijn vrouw: het wordt hier steeds drukker, zullen we verhuizen naar Alaska? Waar ik van droom, overdag en ook ’s nachts, is off-grid leven: vissen, jagen, zelfvoorzienend zijn. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden