InterviewAlzheimer Nederland

Alzheimer Nederland over sterfte onder dementerenden: Verpleeghuizen zitten in een vreselijke rotsituatie

In het Rotterdamse verpleeghuis De Leeuwenhoek overleed bijna de helft van de bewoners van een afdeling voor dementerende ouderen in drie weken tijd, vermoedelijk aan corona.Beeld ANP

Er lijkt zich een drama te voltrekken onder dementerenden in verpleeghuizen. Elke dag komen er nieuwe meldingen van oudere mensen uit deze kwetsbare groep die sterven aan corona. ‘Het is steeds weer kiezen tussen kwaden.’

In 40 procent van de ruim tweeduizend verpleeghuizen in Nederland, met samen ruim honderdduizend bewoners, zijn corona-besmettingen geconstateerd. “Zowel bewoners, familie als verzorgenden zitten in een vreselijke rotsituatie,” zegt Julie Meerveld van Alzheimer Nederland, belangenbehartiger voor patiënten en familie.

Waarom is deze corona-crisis voor dementerenden in verpleeghuizen zo extra ellendig?

“Mensen in verpleeghuizen zijn vaak al in een gevorderd stadium van dementie. De richtlijnen van het RIVM, die voor iedereen gelden, zijn voor hen heel lastig. Neem 1,5 meter afstand houden. Fysiek contact, iemand knuffelen, is een vorm van communicatie die vaak nog lang mogelijk blijft bij deze mensen. Dat geeft warmte, liefde en rust, waar een gewoon gesprek voeren niet meer mogelijk is. Als iemand vasthouden niet meer kan, neem je iets essentieels weg. 

“Of neem maatregelen als in je elleboog niezen en hoesten, of vaak handen wassen. Dat kunnen deze mensen niet meer onthouden. Uitleg over dit nieuwe virus blijft bij hen niet meer hangen. Wat er in de wereld aan de hand is, weten zij niet. Dus dit virus geeft telkens duivelse dilemma’s voor de omgeving.”

Hoe moeten verpleeghuizen hiermee omgaan?

“Elke dag is het weer kiezen tussen kwaden op vele terreinen. Kijk, die RIVM-richtlijnen moeten zo goed mogelijk worden gevolgd, voor de fysieke veiligheid van zowel verplegend personeel, familie als bewoners zelf. Dus het personeel moet beschermende kleding aan. Maar dat geeft onrust, want een bewoner herkent soms de verzorgende niet meer. De fysieke veiligheid gaat voor, maar het is niet fijn. Verpleeghuizen staan voor een bijna onmogelijke opdracht. Petje af voor de huizen die er toch in slagen de bewoners enigszins gerust te stellen.”

Hoe doen die huizen dat?

“Ik zie hele creatieve oplossingen. Familie kan niet meer op bezoek komen en dat is voor sommige dementerenden echt een reden voor veel onrust. Ze begrijpen dat niet. Er zijn huizen waar mensen met een hoogwerker tot voor het raam van hun naaste komen. Of die een container neerzetten waar mensen elkaar achter glas kunnen ontmoeten. Dat geeft verlichting voor zowel familie als bewoner. Er is niet één goede oplossing, maar ik zie huizen en familie maatwerk leveren. Dat vind ik heel knap. Of ze werken met beeldbellen via de iPad. Dat geeft de familie in ieder geval een plaatje van hoe iemand erbij zit. Maar ja, niet alle dementerenden begrijpen dat dan weer, beeldbellen kan ook tot onbegrip en frustratie leiden. Het is telkens kiezen tussen kwaden.”

Als er corona-gevallen zijn in een verpleeghuis, moeten mensen zelf in isolatie, hoe kan dat?

“Dat is intens verdrietig. We horen dat in sommige huizen de deur van de kamer op slot gaat, want je kunt niet hebben dat mensen rondzwerven en er is een tekort aan personeel. Er worden ook aparte afdelingen gemaakt in verpleeghuizen voor de corona-gevallen. Maar ja, dat kan in deze groep patiënten angstig maken, zo’n verhuizing. Ook hier prijs ik de huizen die met creatieve oplossingen komen, met speciale tv-programma’s van vroeger op de kamers of met een bingo op afstand. Zodat mensen fysiek veilig zijn, maar ook beziggehouden worden.”

Wat hoort u van de familieleden van mensen in verpleeghuizen?

“Uit een enquête die wij deze week hielden, blijkt dat de meerderheid de maatregelen wel begrijpt. De reactie is vooral: met ons hoofd snappen we dat we niet op bezoek mogen, maar ons hart wil wat anders. Er is een kleinere groep die een andere oplossing wil, waardoor contact wel mogelijk is. Dat zijn vaak mensen die met een terminaal familielid te maken hebben. Wij pleiten ervoor dat voor hen maatwerk geleverd wordt, bijvoorbeeld door een familielid wel toegang te geven, zo veilig mogelijk. Dat gebeurt ook wel.”

Wat kan de situatie verlichten?

“De RIVM-richtlijnen blijven leidend. Zolang het nodig is om isolatie en de bezoekersstop te handhaven, moet dat gebeuren voor de fysieke veiligheid van iedereen. Al is dat intens verdrietig voor allen. Heel concreet moet er veel meer beschermend materiaal komen voor de verzorgers, maar ook voor de naasten die in uitzonderlijke gevallen toch bij familielid kunnen zijn. Het is hopen dat de situatie niet te lang voortduurt.”

Lees ook: 

Meneer De Koning laat zich vrijwillig opsluiten in het verpleeghuis, om bij zijn vrouw te zijn

Twee weken keek hij naar zijn vrouw Adriana door de verrekijker, omdat hij niet op bezoek mocht. Nu zit Charles de Koning (83) met haar in quarantaine in het verpleeghuis.

Kijk goed wat er nog mogelijk is op anderhalve meter

Het anderhalvemeterleven valt ouderen zwaar. Voer het isolement niet te ver door, adviseert gezondheidsexpert Julia van Weert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden