Nieuwe uitbraken

Alweer nertsenfarm besmet, hoe kan dat?

Een nertsenfarm in Deurne wordt onderzocht.Beeld ANP

Een tegenvaller, noemen experts de twintigste uitbraak op een nertsenfarm. De NVWA gaat strenger controleren.

Sinds 28 mei geldt in nertsenfokkerijen een hygiëneprotocol, is er een bezoekverbod in de stallen en een transportverbod voor nertsen en hun mest. Besmette bedrijven worden geruimd en toch blijven er nieuwe corona-uitbraken bijkomen. Afgelopen weekeinde waren het er weer drie.

“Dat er nog nieuwe besmettingen waren in de eerste weken is normaal. Maar ik had verwacht dat het nu wel was opgehouden”, zegt Arjan Stegeman, epidemioloog aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht en vicevoorzitter van het Outbreak Management Team Zoönose.

Blijkbaar werken de genomen maatregelen onvoldoende. Of nemen de bedrijven het niet zo nauw met de opgelegde regels. Stegeman: “Ik sta niet als een agent op het erf. Maar het is niet aannemelijk dat het virus via de lucht binnenkomt. Als er dan ook geen transport van mest en dieren mogelijk is, moet het haast van mensen komen. Dit is een arbeidsintensieve tijd op de nertsenbedrijven. De jongen worden nu bij de moeder weggehaald en gevaccineerd tegen andere ziekten. Net als half maart, toen de nertsen werden gedekt, is dit een risicoperiode. Daar moeten nertsenhouders zich goed bewust van zijn.”

De NVWA is belast met de handhaving van de opgelegde regels. Dat deed ze tot nu toe slechts beperkt. Daar komt na de twintigste uitbraak verandering in, zegt een woordvoerder. “De naleving is een verantwoordelijkheid van de ondernemers, zij moeten doen wat hen is opgedragen. Maar de nieuwe besmettingen zijn voor ons aanleiding het toezicht te intensiveren.”

850.000 geruimde nertsen

Onderzoek moet uitwijzen hoe de drie jongste besmettingen hebben plaatsgevonden. Bij de eerste 17 bedrijven had het virus telkens een andere genetische code, waarmee is uitgesloten dat een dier van het ene getroffen bedrijf rechtstreeks een nerts van een ander bedrijf heeft besmet. Stegeman: “Wel zagen we verbanden. Dat komt doordat bedrijven soms meerdere locaties hebben en personeel met elkaar in contact staat.”

Vanaf 2024 geldt in Nederland een verbod op het fokken van nertsen. Tegenstanders zien in de uitbraken genoeg reden om er eerder mee te stoppen. Voorzitter Jan van Hoof van Mens, Dier & Peel is het zat. “Hoe ver willen we het laten komen? Er zijn nu al 850.000 nertsen geruimd. Op de bedrijven werken veel arbeidsmigranten, die in pensions dicht bij elkaar wonen. Straks zijn alle bedrijven besmet, let maar op. Deze dieren zijn zo bevattelijk voor het virus.”

‘Mondkapje op farm verplicht stellen’

Medewerkers op nertsenfokkerijen verplicht beschermende kleding laten dragen, kan helpen om verdere uitbraken tegen te gaan, denkt viroloog Wim van der Poel van Wageningen University.

Ondanks de genomen maatregelen blijven er besmettingen bijkomen. Bent u verbaasd?

“Enigszins wel. We hadden gehoopt dat het na de besmettingen van de afgelopen weken wel gedaan zou zijn, zeker nu ook de infecties bij mensen afnemen.

“De risico’s zijn behoorlijk gereduceerd, dus dit is een tegenvaller. Aan de andere kant is het virus nog niet weg en kan dit gebeuren.”

Hoe kan het dan? Er is een vervoersverbod voor dieren en mest, een bezoekersverbod en een hygiëneprotocol op de bedrijven.

“Het meest waarschijnlijke is dat het virus van mensen afkomstig is. Eerdere getroffen bedrijven zijn immers allemaal geruimd. Er kunnen nog materialen zijn verplaatst met virusdeeltjes, maar dat mag ook niet. Of een mens het virus inderdaad heeft overgedragen, onderzoeken we nu. Dat gebeurt aan de hand van virus sequenties, de volgorde van de bouwstenen van het genetisch materiaal.

“Daaruit kunnen we afleiden of de besmettingen aan elkaar te linken zijn of dat er sprake is van een besmette medewerker. We hebben er minstens een week voor nodig om dat uit te zoeken.”

Hoe verliep de besmetting bij de eerder getroffen bedrijven?

“Soms door medewerkers, maar er zijn ook bedrijven die het van elkaar hebben. In dat laatste geval is het moeilijk te achterhalen hoe het precies komt.

“Het kan door verplaatste materialen of mensen die het virus van het ene naar het andere bedrijf hebben overgebracht. Sinds 28 mei is er een verbod op transport en mogen er geen andere mensen op de bedrijven komen, dus is het waarschijnlijker dat besmette medewerkers verantwoordelijk zijn.

“Al weten we nooit zeker of iedereen zich volledig aan de regels houdt. We zijn daar niet bij.”

Het gaat niet goed met de sector, vanaf 2024 is het verboden om nertsen te fokken. Kan er opzet in het spel zijn?

“Daar durf ik niets over te zeggen. De suggestie wordt vaker gewekt. Maar in de contacten die ik heb met de ondernemers, krijg ik het gevoel dat het integere mensen zijn. Op de bedrijven werken veel arbeidsmigranten die vaak ook dicht op elkaar wonen.

“Zolang het coronavirus onder de bevolking aanwezig is, heb ik geen reden om aan te nemen dat de besmettingen het gevolg zijn van verkeerde dingen.”

Moeten er dan niet nog meer maatregelen komen?

“Daar valt iets voor te zeggen. Het werken met beschermingsmiddelen gebeurt nu nog op basis van adviezen. Op bedrijven waar geen zieke dieren zijn, bestaat geen verplichting. Je kunt eraan denken om het gebruik te verplichten.

“Enerzijds beschermen die middelen de mensen. Anderzijds ook de dieren, want een medewerker met lichte of beginnende symptomen kan heel goed een nerts besmetten.”

Lees ook:

Boeren vrezen voor dierenextremisten, maar geweld komt vooralsnog weinig voor

De vee-industrie ziet met lede ogen aan hoe dierenactivisten verharden in hun acties. Boeren vragen om hulp van het kabinet. Volgens hoogleraar Kees van den Bos gaat het vooralsnog om extremistische uitzonderingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden