Naaktbeelden

Altijd weer die angst dat de naaktfoto’s opduiken. ‘Waarschijnlijk gaan ze nog steeds rond’

Bilal Wahib (hier op een testevenement op Walibi Flevo) zegt ‘vreselijk veel spijt’ te hebben van het voorval. Beeld Brunopress
Bilal Wahib (hier op een testevenement op Walibi Flevo) zegt ‘vreselijk veel spijt’ te hebben van het voorval.Beeld Brunopress

De affaire rond acteur Bilal Wahib, die online een jongetje vroeg zijn broek uit te trekken, opent het gesprek over de gevolgen. Naaktbeelden op internet hebben vaak een leven lang impact op het slachtoffer.

Cindy Cloin

Non-stop het gevoel hebben dat anderen naar je kijken, omdat ze vast die naaktfoto’s van jou hebben gezien. Het besef dat deze pikante beelden altijd en overal weer kunnen opduiken. “Het is een vreselijk gevoel”, weet Nikki Lee Janssen, ervaringsdeskundige en voorlichter bij helpwanted.nl, voor advies bij online seksueel misbruik. “Je denkt dat die beelden de rest van jouw leven bepalen. In zekere zin is dat ook zo.”

Janssen was al volwassen toen er naaktfoto’s van haar op een populaire Nederlandse website verschenen, gestolen van haar computer. “Ze werden goed bekeken, waarschijnlijk gaan ze nog steeds rond.” Ze heeft te doen met de 12-jarige jongen die op Instagram na aandringen van acteur Bilal Wahib (22) zijn geslachtsdeel liet zien. De livestream is gefilmd en de beelden zijn naderhand verder verspreid.

Niet naar Beau, blokkade op Instagram, geen Edison

Donderdagavond zou Bilal Wahib (22) aanschuiven bij de talkshow Beau op RTL om te reageren op alle commotie die is ontstaan. Maar nadat de familie van de jongen die hij op een Instagram-filmpje had gevraagd zijn geslachtsdeel te tonen erop had aangedrongen dat hij van het interview af zou zien, besloot hij toch niet aan te schuiven. Dat heeft advocaat Nienke Hoogervorst, die Wahib bijstaat, laten weten. Op sociale media uitten veel mensen kritiek op het plan van Wahib om naar Beau te gaan, omdat dat mogelijk traumatiserend zou zijn voor het slachtoffer.

Bilal Wahib en ook Oussama Ahammoud (20) zijn inmiddels permanent geblokkeerd op Instagram. Ook op Facebook zijn de twee niet meer welkom.

Daarbij krijgt Wahib, anders dan was gepland, dit jaar niet de prestigieuze muziekprijs Edison Pop. Hij zou die ontvangen in de categorie Nieuwkomer voor zijn hitsingle Tigers. De Edison Stichting besloot donderdag van de toekenning af te zien.

Al die aandacht maakt het nog lastiger

“Het is niet uniek wat hier is gebeurd”, zegt Janssen. “Maar omdat hij zo jong is én er een bekende Nederlander bij betrokken is, wordt het breed uitgemeten. Al die aandacht maakt het nog lastiger. Want je hebt al het gevoel dat de hele wereld naar je kijkt en een oordeel klaar heeft.”

Francien Regelink (35) weet uit eigen ervaring hoe het voelt. Als 15-jarige stuurde ze een foto van haar borsten naar een populaire jongen op school. Niet veel later zag de hele school die foto. “Toen had je niet eens social media, maar je draagt de angst en stress dat de foto’s weer opduiken altijd met je mee.”

Volgens Janssen kampen veel slachtoffers met een schuldgevoel. “Hoe kon ik zo stom zijn om mijn broek uit te trekken of foto’s van mijn lijf te maken. Maar zij zijn niet schuldig. Dat zijn diegenen die het hebben uitgelokt en de beelden hebben verspreid.”

Het maken en sturen van naaktfoto’s is niet per se verkeerd

Slachtoffers kunnen psychische klachten ontwikkelen, schamen zich of voelen zich onzeker. Janssen: “Soms zien ze geen uitweg meer. Helaas kennen we verhalen van jonge mensen die een einde aan hun leven hebben gemaakt.”

Het maken en sturen van naaktfoto’s of pikante filmpjes, ook wel sexting genoemd, is niet per se verkeerd. “Jongeren vinden het spannend”, zegt Peter Nikken, van het Nederlands Jeugdinstituut en hoogleraar Mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit. “Het is een beetje te vergelijken met wat vroeger in het fietsenhok gebeurde. Alleen dan op social media.”

Meestal gaat dat goed. Toch betekent dit volgens Nikken niet dat sexting er gewoon bij hoort. “Vandaag stuur je je vriendje een naaktfoto van jezelf, maar volgende week maak je het uit en zet hij deze misschien uit wraak op Instagram. Zeker jongeren zijn zich er niet altijd van bewust dat anderen misbruik kunnen maken van de beelden. Zij gaan makkelijker hun eigen grenzen over.”

Er is sprake van een scheve machtsverhouding

In het geval van Wahib en de 12-jarige jongen zijn alle grenzen overschreden, vindt Nikken. “Het gaat om een volwassene en een kind. Er is sprake van een scheve machtsverhouding. Hij is een bekende Nederlander en staat misschien op een voetstuk, al geldt die machtsverhouding ook als je sportleraar zoiets van je vraagt.”

Regelink schreef het boek Help! Ik sta online, waarin ze jongeren adviseert wat ze kunnen doen als het hun overkomt. “Ga naar de huisarts, of zoek op een andere manier hulp. Want dat is echt nodig.”

Van een blootfilmpje kom je nooit meer af

Natuurlijk is het beter om het te voorkomen, maar wat moet je doen als je naakt op internet belandt? Vooral kalm blijven en hulp zoeken bij het verwijderen van de beelden, zegt Simone Belt van Helpwanted.nl.

Het meldpunt Helpwanted.nl kreeg in 2020 ruim 6318 meldingen binnen van online seksueel misbruik, waaronder het ongewenst verspreiden van beeldmateriaal. De medewerkers helpen slachtoffers bij het verwijderen van het materiaal door het te rapporteren bij sociale media als Snapchat, Instagram en Facebook. “Je kunt best veel doen om verspreiding in te dammen”, zegt Simone Belt van het meldpunt. “Bij ernstige gevallen helpen wij erbij. Vaak gaat het dan sneller omdat ze onze organisatie kennen.”

Toch is het eerlijke antwoord dat een filmpje nooit volledig kan worden verwijderd. Bij publieke sociale media kom je een heel eind, zegt Belt. “Maar chatprogramma’s als WhatsApp en Telegram vallen onder privécommunicatie, daar kunnen we niet bij. We roepen mensen wel op om zich ertegen uit te spreken als naaktbeelden worden rondgestuurd. Zeg: ‘Dit is niet oké’ en verwijder het.”

Vaak lukt het wel om zo’n filmpje dan tenminste tijdelijk te laten verdwijnen. “Maar als het slachtoffer een nieuwe vriendengroep krijgt of van school wisselt, kan het toch weer opduiken. Echt helemaal verdwijnen doet het nooit.”

Voor ouders heeft Belt nog wat tips: “Blijf vooral in gesprek met je kinderen, probeer ze ervoor te behoeden en toon interesse in hun online belevingswereld. Kijk eens met ze mee. Maar vooral: laat ze weten dat je niet boos wordt als het toch gebeurt. Zeg nooit: ‘Had je het maar niet moeten doen’. Online misbruik kan iedereen overkomen.”

(Nienke Schipper)

Bilal Wahib heeft ‘vreselijk veel spijt’ van Instagram-video

De zedenpolitie van Amsterdam onderzoekt een filmpje van Mocro Maffia-acteurs Bilal Wahib (22) en Oussama Ahammoud (20).

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden