Coronacrisis

Als het virus opleeft, speelt toeval daarbij een grote rol

Reizigers op Schiphol. Met inachtneming van de nodige veiligheidsmaatregelen vanwege corona mag er weer gevlogen worden. Beeld ANP

Het coronavirus is nog lang niet verslagen, ook niet Europa, zo blijkt uit recente uitbraken. Wat kan Nederland daarvan leren?

Lissabon, Leicester, Lérida. Drie Europese steden die alle drie opnieuw kennismaken met het coronavirus. Dat zij alle drie beginnen met de letter L., heeft dezelfde reden als waarom het virus juist daar opduikt. Toeval. Mede daarom moeten we niet overdrijven, mocht het virus in Nederland lokaal oplaaien, zegt viroloog Louis Kroes van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

“Toeval? Ja, zo zou je het kunnen noemen. Het zijn in elk geval kleine verschillen die uitmaken of een regio wordt getroffen of niet. Die kleine verschillen kunnen enorme gevolgen hebben. Kijk maar naar Italië waar Lombardije zwaar is getroffen en het naastgelegen Veneto niet.”

“Als ik kijk naar de recente uitbraken in Europa, dan zijn dat incidenten”, zegt Kroes. “We moeten dat in de juiste proportie blijven zien. Ja, het kan ook in Nederland gebeuren, door een ongelukkige omstandigheid. Dan zal er direct publiciteit zijn en discussie over de koers. Daar moeten we voor oppassen. Een lokale uitbraak kan gebeuren, maar dat is geen teken dat het beleid faalt of dat we ons moeten verschansen voor een grote golf. Mijn boodschap is er een van relativering. Van die paar incidenten over het hele Europese continent moeten we niet schrikken.”

Mensen met een mondmasker in de tram in de oude buurt Alfama, in de de Portugese hoofdstad Lissabon. Door de uitbraak is er voor de stadsregio weer een negatief reisadvies van kracht. Beeld REUTERS

Feesten in Portugal

Schrikken doet Hans Heesterbeek, hoogleraar theoretische epidemiologie aan de Universiteit Utrecht, niet. Maar zorgen leven bij hem wel. Wat andere landen laten zien is dat het virus gegarandeerd opduikt als we niet waakzaam zijn, stelt hij. “Toeval speelt daarbij net als in het begin een grote rol. Toeval is bijvoorbeeld bepalend voor de vraag of een van de duizenden jongeren in Portugal iemand tegenkomt die hem/haar besmet. Als die jongere in Nederland toevallig veel risicovolle contacten heeft in de week na terugkomst, terwijl hij/zij zelf weinig of geen symptomen heeft, kan dat voor een uitbraak zorgen.”

Nederlandse jongeren in Portugal kwamen deze week in het nieuws omdat de politie hard tegen hen optrad omdat de feestende meute de coronaregels niet naleefden. Heesterbeek: “Dat gedrag in Portugal is epidemiologisch gezien onverantwoord. Er is daar een opleving van infectie en die jongeren komen straks allemaal weer naar Nederland. De meeste mensen zijn nog altijd vatbaar en het virus zelf is nog even besmettelijk.”

De feestende jongeren in Portugal doen denken aan de skicafés in februari, waar Nederlanders het virus opliepen en mee naar huis namen. Maar volgens zowel Heesterbeek als Kroes is de zomervakantie minder risicovol dan de wintersport. “In de wintervakantie was het bewustzijn er nog niet”, zegt Heesterbeek. “Al zijn er overal mensen die onbewust besmet kunnen zijn, net als in de wintervakantie. Wat wel helpt is dat de zomervakantie zich voor een groter deel buiten afspeelt, wat kan bijdragen aan reductie van infectiekans.”

Niet bang laten maken

Kroes hoopt niet dat Nederlanders zich bang laten maken door lokale uitbraken “Ik zou het betreuren dat mensen na een incident zeggen: ik ga maar helemaal niet meer op vakantie. Je kunt je dat ontzeggen, maar er is na een incident geen reden om te verwachten dat het overal mis gaat. De risico’s zijn niet nul. Maar bij alles wat je doet, loop je risico’s. Het gaat bij de infectie op dit moment om risico’s die zodanig klein zijn dat we er gewoonlijk geen rekening mee houden.”

Spanje, Engeland en Duitsland kiezen voor lockdowns van steden of wijken om het virus in te dammen. Volgens Heesterbeek is onduidelijk of en op welke manier een lokale lockdown helpt om een lokaal brandend vuurtje te controleren. “Data van mobiliteit laat zien dat we weliswaar een goed gemengd klein land zijn, maar veel van de dagelijkse contacten voor werk en privé zijn toch redelijk lokaal. Probleem is het definiëren op een heldere manier wat dan ‘lokaal’ is zodat mensen weten welk gedrag, mobiliteit en contacten er wel en niet worden afgeraden. Het is lastig om zaken lokaal af te dwingen dus veel komt neer op eigen verantwoordelijkheid, maar dan moet er wel duidelijkheid zijn over wat wel en wat niet kan.”

Lees ook:

De tweede coronagolf is misschien maar een golfje

Modeldeskundigen Sake de Vlas en Luc Coffeng waarschuwden eerder voor te snelle versoepelingen. Door de huidige ontwikkelingen zijn ze iets optimistischer. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden