Vooruitblik

‘Als er een vaccin is, moet je juist jongeren vaccineren’

Beeld ANP

Als Nederland een vaccin tegen het coronavirus krijgt, is dat niet het einde van het Covid-tijdperk. Het kan wel het begin zijn van het einde van de coronacrisis, hopen epidemiologen.

Wereldwijd waarschuwen immunologen en epidemiologen al voor te hooggespannen verwachtingen rond het vaccin. Ook in Nederland stellen epidemioloog Frits Rosendaal en hoogleraar theoretische epidemiologie Hans Heesterbeek dat de zomer van 2021 echt niet zo zal zijn als die van 2019. Het virus is dan nog onder ons en verschillende maatregelen zullen nodig blijven.

“Het is al fijn als er in 2021 een paar vaccins op de markt komen”, zegt Heesterbeek. “De beschikbaarheid zal in het begin echter beperkt zijn.” Dus moeten er volgens Heesterbeek tijdens die eerste periode nog diverse maatregelen worden gehandhaafd. Testen en thuisblijven bij klachten bijvoorbeeld, zegt Rosendaal.

Effectiviteit

Welke maatregelen volgend jaar nog gelden, hangt af van de effectiviteit van het vaccin. Het is niet waarschijnlijk dat het bij 98 procent van de gevaccineerden bescherming biedt, zoals het geval is bij de mazelen. Een vergelijking met de griepprik is realistischer: die beschermt tussen de 40 en 60 procent van de gevaccineerden.

Welke maatregelen blijven, wordt ook bepaald door de ‘epidemiologische eigenschappen’ van de vaccins. Heesterbeek: “Is een vaccin in staat besmetting te voorkomen? Voorkomt het geen besmetting, maar zorgt het wel voor minder besmettelijkheid? Of voorkomt het vooral ernstige ziekteverschijnselen?” 

Hoe meer mensen zich laten inenten, des te lastiger het is voor het virus om ‘over te springen’ naar andere gastheren en -vrouwen. Het reproductiegetal, de R., zal dan dalen. “Is de reductie van besmettelijkheid niet voldoende om de R. beduidend onder de 1 te krijgen, dan blijft de ziekte zich gewoon verspreiden”, zegt Heesterbeek. Dan blijven kwetsbare personen gevaar lopen, als zij niet zelf kunnen worden gevaccineerd.

Wie krijgt eerst?

Bij wie te beginnen als het vaccin er eenmaal is? Bij de kwetsbare groepen, is het logische antwoord. Dat vindt Frits Rosendaal helemaal niet logisch. “Ik denk dat je juist de jongeren moet vaccineren. Je moet de overdracht van het virus stoppen waar die gebeurt. Dat is nu bij de jongeren, zij geven het virus aan elkaar door.”

Een andere optie is dat elke groep een ander vaccin krijgt. De farmaceuten werken met verschillende vaccintypes. De een gebruikt een levend, verzwakt virus, de ander een dood virus of deeltjes van het virus. De vaccins zullen dus verschillend werken. “Ik kan me goed voorstellen dat er voor verschillende doelgroepen verschillende vaccins worden gebruikt”, zegt Heesterbeek. Jongeren bijvoorbeeld zouden een prik kunnen halen die besmettelijkheid tegengaat, “terwijl het voor kwetsbare groepen belangrijk is dat in ieder geval ernstige ziekte wordt voorkomen.”

Geen vaccin

Rosendaal wijst erop dat het best mogelijk is dat er in 2021 geen vaccin op de markt komt. Wat dan? Terug naar de ‘flatten the curve’-gedachte, zegt hij. “Dan is de zorgcapaciteit leidend en zit er niets anders op dan te wachten op groepsimmuniteit, gelukkig wel met meer behandelmogelijkheden dan in het voorjaar. Dan houden we wel heel lang een vorm van anderhalvemetersamenleving.”

Lees ook:

Een coronavaccin en de wereld is gered? Nee, zo simpel is dat niet

Een vaccin moet ervoor zorgen dat we in 2021 terug kunnen naar 2019. Dat is alleen mogelijk als het vaccin net zo goed is als de inenting tegen de mazelen.

De vaccinrace: welke variant haalt de eindstreep?

Ruim honderd vaccins tegen het coronavirus worden ontwikkeld. Welke variant haalt de eindstreep? ‘Op papier werken ze mooi, maar je moet ze in het lichaam aan de praat krijgen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden