Ggz

Als de GGZ overbelast is. ‘Erg om je dochter te zien afglijden, terwijl we weten wat ze nodig heeft’

Beeld Suzan Hijink

Een tekort aan budget leidt tot onacceptabele wachtlijsten voor spoed- en crisiszorg voor kinderen, waarschuwt de Nederlandse ggz. In de tussentijd verergeren psychische en psychiatrische klachten.

Ze zou afgelopen zomer aan haar derde jaar in het tweetalig onderwijs beginnen, maar Femke heeft haar klas nog niet gezien. De veertienjarige scholiere kan het niet. Ze is volledig geblokkeerd, depressief en sluit zich het liefst op in haar kamer. De jeugdpsychiater die haar onderzoekt, diagnosticeert in oktober een autistische stoornis. 

Femke’s problemen zijn zo groot dat ze dringend in een instelling moet worden geplaatst. Haar ouders vinden snel een plek. Er is één probleem: pas rond maart komt er een bed voor Femke vrij. Iets waar niet alleen zij mee te maken krijgt. Een tekort aan budget leidt tot onacceptabele wachtlijsten voor spoed- en crisiszorg voor kinderen, waarschuwde de Nederlandse ggz onlangs. 

In de woonkamer van hun rijtjeswoning doet haar vader het woord, Femke laat zich niet zien. Edward praat ogenschijnlijk kalm, maar als je goed kijkt, zie je hem regelmatig even slikken. De familie staat niet met de echte naam in de krant ter bescherming van Femke. 

Tien maanden uit huis

Naar verwachting moet Edward zijn dochter straks zo’n tien maanden missen. Slechts om de twee weken mag ze een nachtje naar huis, af en toe mag hij op bezoek. “Het kan niet anders. Hopelijk kan ze na die periode met zichzelf overweg. Want dat lukt nu niet.”

Zo ver had het niet hoeven komen, denkt hij. Als Femke aanvankelijk maar geen verkeerde diagnose had gekregen. Maar vooral ook: als ze niet steeds zo lang had moeten wachten. De wachtlijsten lopen als een rode draad door haar traject. Ze spelen zelfs mee bij de beslissing om een weinig succesvolle therapie toch maar wat langer aan te kijken, bevreesd als Femke en haar ouders zijn om elders opnieuw op een wachtlijst te belanden.

Edward: “Dat was een dilemma. Femke ging achteruit. Maar een nieuw traject betekende wéér wachten. En ze was al zo beschadigd. Als je op een wachtlijst staat, worden in de tussentijd de problemen groter dan waarvoor je op die lijst staat. Ben je eenmaal aan de beurt, dan krijg je een behandeling die niet meer volstaat. Het is zo frustrerend allemaal. We zijn nu bijna twee jaar bezig en hebben veel te lang aangemodderd. Ik vind het pijnlijk en zielig om te zien hoe Femke haar puberjaren mist. Je gunt je kind zo veel meer lol, zo veel meer sociale contacten. Maar dat gaat nog een poos duren.”

Zelfs wachten voor de spoedpoli

Afgelopen juni meldde Edward zijn dochter aan bij de spoedpoli van Youz, een organisatie die kinderen en jongeren met psychiatrische stoornissen behandelt. Zelfs waar alleen de urgentste gevallen terechtkunnen, moeten ze een maand wachten. “Bedenk dat daar alleen mensen komen die langs de rand van de afgrond scheren. Suïcidale jongeren, kinderen die zichzelf beschadigen, dat is de spoedpoli. Doordat kinderen met problemen vaak zo lang moeten wachten en hun problemen verergeren, wordt de druk op de spoedpoli te groot en moet je daar dus ook wachten.”

“Toen Femke eenmaal terechtkon, bouwden haar behandelaars wel wat op. Na acht weken volgden twaalf weken intensieve begeleiding thuis, waarbij ze dagelijks werd geholpen om actiever te worden en over haar gevoel te praten. De conclusie luidt dat ze een autistische stoornis heeft en lijdt aan depressiviteit. Dat laatste is te linken aan het autisme waar ze niet mee kan omgaan.”

Nieuwe domper

Eindelijk een goede diagnose, eindelijk een helder vervolgplan. Femke moet naar een open instelling, waar ze naar schatting tien maanden zal verblijven. Er wordt een geschikte plek voor haar gevonden, maar een nieuwe domper volgt. Ze kan pas zo’n vijf maanden later terecht. In de tussentijd ziet Edward zijn dochter wéér afglijden. “Twee keer per week komt een hulpverlener een uur bij ons thuis, in de hoop de situatie te stabiliseren. Maar ze zakt af, komt nauwelijks buiten. We zien het gewoon gebeuren. Voor het kerstdiner zat ze uren op haar kamer om zichzelf te resetten. Wat in twintig weken is opgebouwd, verdampt nu weer gedeeltelijk. De instelling waar ze terechtkan, heeft al excuses aangeboden, maar er is gewoon geen plaats. Het is erg om je dochter achteruit te zien gaan, terwijl je weet wat ze nodig heeft.”

Hij hoopt dat de noodkreet van de Nederlandse ggz helpt. Kortere wachtlijsten, een minder versnipperd zorglandschap, waardoor kinderen snel bij de juiste hulpverlener uitkomen – het had Femke veel ellende bespaard. “Met een beetje geluk had ze nog op school gezeten, al weten we dat niet zeker. Ik geloof nog steeds in een positieve afloop, maar het is triest dat het zo lang moet duren.”

De echte namen van Femke en Edward zijn bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook

De jeugd-ggz staat onder druk. Er moet nú iets gebeuren’

Het aantal crisismeldingen is de afgelopen maanden met 30 tot 60 procent gestegen, blijkt uit een rondvraag van de Nederlandse ggz.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden