Burgemeesters

Als burgemeesters grommen over vuurwerk, moet Den Haag uitkijken

Beeld Suzan Hijink

Steeds meer burgemeesters zijn voor een verbod op consumentenvuurwerk. Moet de landelijke politiek mee als burgemeesters in opstand komen?

Wat hebben Utrecht, Woensdrecht, Deventer, Hogeland, Zutphen, Zwolle, Berkelland, Voorst, Nijmegen, Den Haag, Raalte, Bergen op Zoom, Sint Anthonis, Winterswijk en Wageningen met elkaar gemeen? Het zijn stuk voor stuk gemeentes waar de ambtsketting wordt gedragen door iemand die voor een landelijk vuurwerkverbod is en zich daarover onlangs uitsprak in de media. In totaal zijn ze met meer, burgemeesters die vinden dat het particuliere geknal met Oud en Nieuw moet ophouden.

Dat wil niet zeggen dat álle burgemeesters voor een vuurwerkverbod zijn. Integendeel, veel burgemeesters van CDA-huize (die partij levert traditioneel veel burgemeesters) houden zich nog op de vlakte of zijn tegenstander van een verbod. Burgemeester Liesbeth Spies (Alphen aan den Rijn, CDA) sprak zich als voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters wel uit voor een verbod op consumentenvuurwerk, zij het in eerste instantie voor knallers en niet voor siervuurwerk.

We hebben het vaker gezien: burgemeesters die zich mengen in een landelijke politieke discussie. Het verleden heeft uitgewezen dat landelijke politici dan alert moeten zijn.

Streng beleid vanuit Den Haag werd door burgemeesters aan de kant geschoven

Neem de onvrede rond ‘bed, bad en brood’, de noodopvang van mensen die illegaal in Nederland verblijven. Streng beleid vanuit Den Haag werd door burgemeesters aan de kant geschoven, bijvoorbeeld door Ahmed Aboutaleb. “In Rotterdam geldt: daar slaapt niemand buiten”, zei hij in 2015. “Al moet ik ze zelf van de straat plukken. Dat is de bodemlijn van de beschaving.” Dagenlang was er koortsachtig overleg tussen de toenmalige coalitiepartners VVD en PvdA. Onder druk van gemeenten verzachtte de VVD haar harde lijn en sloot het huidige kabinet in 2018 een akkoord over de slepende kwestie.

“Als burgemeesters zich roeren, is er vaak een kritische grens overschreden”, zegt Arno Korsten, emeritus hoogleraar bestuurskunde. Korsten vindt het goed dat burgemeesters hun stem laten horen. “Burgemeesters zien vaak de voor­tekenen van een ontwikkeling. Ze horen dan niet slaafs uitvoerder te zijn van de burgemeestersrol, maar moeten in debat gaan. Anders is het afwachten tot de zaak echt uit de hand loopt.”

In 2014 kwam Hans Martijn Ostendorp in het nieuws. De huidige directeur van voetbalclub De Graafschap was destijds burgemeester van Bunnik, gelegen onder de rook van Utrecht. Ostendorp wist ruim driehonderd burgemeesters te mobiliseren voor een verruiming van het kinderpardon – een verblijfsstatus voor kinderen van asielzoekers die in Nederland zijn geboren of er zijn opgegroeid.

“Als burgemeesters massaal een geluid laten horen, mag je ervan uitgaan dat dit vanuit de samenleving een breed gedeeld geluid is”, zegt Ostendorp vanuit Spanje, waar De Graafschap op trainingskamp is. “Het lijkt me verstandig dat zo’n onderwerp dan op de landelijke politieke agenda wordt gezet.” Dat wil volgens Ostendorp niet zeggen dat, als burgemeesters gaan grommen, Den Haag moet handelen. “Politici in Den Haag moeten hun eigen afweging maken.”

Burgemeesters vinden het nodig een onderwerp zwaarder aan te zetten

Soms handelen ministers heel vlug na gemor in de gemeente. Neem lachgas, het roesmiddel dat in een mum van tijd zeer populair werd in de uitgaansscene. Nadat burgemeesters het goedje begonnen te verbieden, kondigde staatssecretaris Paul Blokhuis een lachgasverbod aan.

In de Tweede Kamer is echter geen meerderheid voor zo’n verbod op lachgas. Er tekende zich gisteren wel een meerderheid af voor een verbod op gevaarlijk knalvuurwerk, maar dat is nog geen totaalverbod.

Hoogleraar en bestuurskundige Klaartje Peters (Universiteit Maastricht) aarzelt daarom. “Dat burgemeesters in het openbaar treden zegt wel iets: ze vinden het nodig om een onderwerp zwaarder aan te zetten. Maar ik moet zien of dit genoeg gaat zijn om de VVD en het CDA te laten bezwijken. Als ze zich even stilhouden, waait de discussie over en gaan we 1 januari 2021 op herhaling.”

Lees ook: 

Roep om vuurwerkverbod zwelt aan, ook binnen de VVD

Steeds meer mensen zijn voorstander van een verbod op consumentenvuurwerk. Ook steeds meer prominente VVD’ers pleiten voor een vuurwerkverbod. 

‘Wat ik heb meegemaakt is onacceptabel’

Politieagent Mark Achterbergh-Copier stuurde na nieuwjaarsnacht een noodkreet, ook bedoeld voor zijn eigen partij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden