Interview Sluiting Hoenderloo Groep

Alles wat de autistische Robin (14) heeft opgebouwd, is in één klap weg

Heidi van 't Hoff in de kamer van haar zoon Robin (14). Hij krijgt jeugdzorg in Hoenderloo en is iedere zondag een dag thuis. Beeld Reyer Boxem

Bij De Hoenderloo Groep in Apeldoorn vond Robin (14) na een lange zoektocht eindelijk een plek waar hij zich thuis voelde en tot rust kwam. Vorige week werd bekend dat de jeugdinstelling de deuren sluit. Daarmee sluit ook zijn leven, zegt zijn moeder Heidi van ’t Hoff.

“Stel je voor: je bent veertien jaar en je hebt autisme”, schetst Heidi van ’t Hoff de situatie van haar zoon Robin. “Je bent een intelligente jongen, maar de wereld is zo vreemd en groot dat je voortdurend zoekt naar voorspelbaarheid. Als het daaraan ontbreekt, ben je zo angstig dat je dwingend en boos wordt. En dan verlies je alle grip op jezelf. Je wordt een gevaar voor jezelf en je omgeving. Dat is absoluut niet wat je wilt. Je bent er zelf ook bang voor, maar je kunt niet anders. Het is jouw manier van overleven.”

Die manier zorgde ervoor dat Van ’t Hoff uiteindelijk niet meer voor Robin kon zorgen. Ze stortte in en kon het niet langer opbrengen hem voortdurend door het leven te leiden. “Zijn broertje en zusje werden bang voor hem. Op de voor hem enige veilige plek in deze wereld, thuis, kon hij niet meer wonen.”

Rust en toekomst

Het circus dat op dat moment begon, is nauwelijks voor te stellen, vertelt Van ’t Hoff. Het was moeilijk om hulp te krijgen. Hulpverleners wezen naar elkaar. “Geld speelt een grote rol. Er werd voortdurend gekibbeld of deze ‘casus’ bij Jeugdzorg of bij de GGZ thuishoort. Robin ging van de ene naar de andere crisis om uiteindelijk, twee jaar en heel wat traumatische ervaringen verder, bij de Hoenderloo Groep te belanden. Honderdvijftig kilometer van huis. Maar wel een plek waar hij voorlopig zou kunnen blijven, waar hem een toekomst werd beloofd en waar hij langzaam weer tot rust kwam. Nu is Robin bezig daar zijn leven op te bouwen. Hij krijgt zijn gevoel van eigenwaarde terug.”

Maar vorige week werd bekend dat De Hoenderloo Groep gaat sluiten. Meteen werd Van ’t Hoff gebeld door haar zoon. Robin was in alle staten. “Ze sluiten mijn huis, ik kan hier niet blijven, alles is voor niks geweest! riep hij. Alles wat hij het afgelopen jaar heeft opgebouwd is in één klap weg.”

Beeld reyer boxem

‘Leven gestolen’

Pluryn, de overkoepelende zorgaanbieder, laat weten dat er voor de 214 jongeren een nieuwe plek wordt gezocht. Dat klinkt als goede zorg, beaamt Van ’t Hoff, maar ze vreest het ergste. “Waar zijn al die nieuwe plekken? Wat is er gebeurd met de wachtlijsten? Zijn die plotseling weg? En al zouden die plekken er zijn, dan nog heeft dit desastreuze gevolgen voor deze kinderen. Het gaat niet over honden die even een nieuw hok krijgen. Het gaat om beschadigde kinderen. Kinderen die wonen, die hechten aan groepsleiding, aan groepsgenoten, aan hun vaste therapeut, die een eigen kamer hebben en naar school gaan. Het gaat om mijn zoon.”

Robin verblijft nu een jaar bij De Hoenderloo Groep en is daar met veel pijn en moeite weer onderwijs gaan volgen, zegt zijn moeder. Hij kreeg weer ruimte in zijn hoofd om na te denken over zijn toekomst. “Hij heeft een vriend op de groep. Ook autistisch, en gamen is waarschijnlijk hun enige gezamenlijke interesse. Maar toch, hij ervaart voor het eerst in zijn leven vriendschap. Hij komt om de week een zondag thuis, zelfstandig met de trein. En toen zijn jongste zusje werd geboren had hij haar dezelfde dag al in zijn armen, omdat een begeleider van de Hoenderloo Groep hem de honderdvijftig kilometer naar huis reed. Mijn kind heeft weer lol in het leven. Maar met de sluiting van De Hoenderloo Groep wordt ook zijn leven gesloten. En met dat van hem, dat van nog ruim tweehonderd jongeren.”

Dit artikel is deels gebaseerd op een brief die Heidi van 't Hoff naar deze krant stuurde en deels op een interview. 

Gaat goede herplaatsing wel lukken?

Kamerleden spreken van ‘een ramp’ als het gaat over de kinderen in de jeugdzorginstelling van De Hoenderloo Groep. De ruim tweehonderd jongeren met complexe psychische en gedragsproblemen kunnen nooit worden herplaatst door de lange wachtlijsten. Minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) moet ingrijpen, klinkt het vanuit Den Haag.

Bij zorgorganisatie Pluryn, waar De Hoenderloo Groep onder valt, is de toon wat rustiger. Pluryn-woordvoerder Marian Draaisma zegt dat de jongeren die momenteel op de locaties Hoenderloo en Deelen verblijven het komende jaar geleidelijk doorstromen, precies zoals de bedoeling is volgens het behandeltraject. Zij krijgen bijvoorbeeld passende opvang thuis of gaan naar behandelcentra van Pluryn of naar een andere zorgaanbieder. “We gaan met elke jongere en familie individueel in gesprek om te zoeken naar een maatwerkoplossing.”

Gaat herplaatsing van de ruim tweehonderd patiënten lukken, met al die wachtlijsten in de jeugdzorg? Cijfers over de wachtlijsten in de jeugdzorg zijn er niet. Wel verhalen van ouders en patiënten die weken of maanden moeten wachten totdat zij aan de beurt zijn.

Overgang

Nu is het niet zo dat de vestigingen in Hoenderloo en Deelen morgen al sluiten. Dat gebeurt pas in de loop van 2020. In de tussentijd zullen veel jongeren hun behandeling gewoon kunnen afmaken, stelt Draaisma. Een deel van de jongeren valt onder de zogeheten Jeugdzorgplus. Dat is een vorm van gesloten jeugdzorg waar jongeren zitten met een rechterlijke machtiging.

“We hebben binnen Pluryn meerdere Jeugdzorgplus-locaties”, zegt Draaisma. “Jongeren verblijven daar gemiddeld tussen de drie en zes maanden. Van daaruit stromen zij door naar een andere zorgvorm.”

De grootste groep, zo’n 175 kinderen, zit in de reguliere open jeugdzorg. “Het behandeltraject hier is gemiddeld negen maanden tot anderhalf jaar. Een deel van hen stroomt komend jaar door naar vervolgopvang: thuis, in de regio, of naar een vervolgplek. We proberen zo veel mogelijk de overgang naar een andere plek samen te laten vallen met het einde van het schooljaar. Dan kunnen ze het nieuwe schooljaar beginnen als zij al in de andere opvang zitten. Dat geeft het meeste rust.”

Over kinderen met autisme en zware gedragsproblemen die ook in De Hoenderloo Groep zitten, maken onder anderen de Kamerleden zich de grootste zorgen. “Deze jongeren hebben vaak al een lang verleden achter de rug met het vinden van een passende plek”, zegt Draaisma. “We staan dus voor de zware opdracht om te zorgen voor een goede oplossing. Dat doen we niet alleen, maar met ouders, medewerkers en betrokken partijen als gemeenten en het ministerie van volksgezondheid. Het gaat om zo’n vijftig jongeren. Wij kijken ook hoe we voor hen intern oplossingen kunnen vinden.”

Hoeveel jongeren met zware problemen in Nederland in zorginstellingen verblijven, is niet helemaal duidelijk. Dataverzamelaar Vektis heeft cijfers die teruggaan tot 2014. In dat jaar waren er drieduizend Nederlandse jongeren onder de achttien die permanent in instellingen verbleven. De ruim tweehonderd patiënten van De Hoenderloo Groep vallen daar ook onder.

Lees ook:

Oppositie: Minister De Jonge moet ingrijpen bij sluiting van jeugdzorginstelling De Hoenderloo Groep

De minister moet zich actiever bemoeien met de sluiting van jeugdzorginstelling De Hoenderloo Groep, vinden oppositiepartijen. Jongeren dreigen op wachtlijsten te belanden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden