Maatregelen

Allemaal een mondkapje op kan nuttig zijn

Beeld ANP

Als de tekorten zijn weggewerkt gaan mondkapjes naar verwachting wel degelijk een rol spelen bij het versoepelen van de lockdown.

De inzet van mondkapjes is een afweging tussen schaarste, nut en vertrouwen in de mensen die ze dragen. Dat is, kort samengevat, antwoord op de vraag waarom de adviseurs van het kabinet nog niet aanraden om massaal mondkapjes te gaan dragen. Maar dat advies is wankel, want in het geval van een overvloed aan mondkapjes kunnen ze best nuttig zijn.

Nu we zoveel mogelijk thuis zitten is het opzetten van een masker niet zo zinvol. Zeker niet als het Outbreak Management Team (OMT) van het RIVM in hun afweging rekening moet houden met schaarste. Op dit moment is het tekort aan mondkapjes zo nijpend dat ieder maskertje naar een zorgverlener moet, en gaat. Particulieren die zich begeven op de markt voor mondneusmaskers; daar zit het OMT niet op te wachten.

Voorzitter Jaap van Dissel van het OMT was donderdag in de Tweede Kamer duidelijk. “Er is schaarste: we moeten prioriteiten stellen.” Maar hij stond wel degelijk open voor een ander mondkapjesbeleid, mits dat een toegevoegde waarde heeft. 

In veel andere landen menen ze dat die toegevoegde waarde er al is. Overheden adviseren (of verplichten): draag buiten een mondkapje want dat helpt bij het vertragen van de verspreiding van het coronavirus. Een meerderheid van de Tweede Kamer drong gisteren bij het kabinet aan op het het gebruik van mondkapjes door burgers. Waarom gebeurt dat in andere landen wel en hier niet, klonk het.

Vooropgesteld: geen enkel masker beschermt voor de volle honderd procent, al benaderen de beste kapjes wel een bescherming van minimaal 99 procent. De maskers in ziekenhuizen halen zeker 94 procent. Een chirurgisch mondneusmasker of simpeler kapje van een aantal laagjes keukenpapier heeft alleen als doel om uitgeademde lucht te filteren en de omgeving van de drager te beschermen.

Een mondkapje is niet volmaakt, zeker niet de huisgemaakte variant. Maar gebrekkige bescherming betekent niet nutteloos. Alle maatregelen om het virus in te dammen tellen bij elkaar op: afstand houden, handen wassen en in een zakdoek niezen. En het opzetten van een mondkapje. Dat weten Jaap van Dissel en zijn collega’s ook. Viroloog Marion Koopmans, lid van het OMT, zei woensdag: mondkapjes dragen weinig bij. Maar dus wel een beetje.

Wat als schaarste geen rol meer speelt omdat de productie hier op gang is gekomen en er zeeschepen vol mondneusmaskers in Rotterdam aanmeren? Verandert dan het mondkapjesbeleid? Misschien. Minister Hugo de Jonge noemde een ander advies donderdag nog ‘onwenselijk’. Maar de deskundigen waarnaar het kabinet luistert zien wel een rol weggelegd voor mondkapjes, als het moment is aangebroken dat we de lockdown iets willen versoepelen. Mensen in contactberoepen,  zoals kappers, kunnen ze dan misschien dragen, zei van Dissel. Of in de trein, opperde viroloog Koopmans. Want mondkapjes zijn vooral nuttig wanneer mensen elkaar ontmoeten in gesloten ruimtes en daar langer blijven, zoals bij de kapper en in een treincoupé.

Maar dan is er nog die derde afweging: het vertrouwen in de mens die het mondkapje draagt. Zorgpersoneel is daarvoor opgeleid, burgers zijn dat niet. Het gebruik van mondkapjes luistert heel nauw: ze moeten goed zitten en mensen moeten van het kapje afblijven, anders raken handen mogelijk besmet. En hoe gedragen we ons met een masker op? Misschien voelen mensen zich dan wel veiliger dan ze zijn, en houden ze iets minder afstand dan nu. Schijnveiligheid noemt Van Dissel dat, en daarom wil hij niet zomaar morrelen aan het huidige advies van afstand houden en hygiëne, dat in zijn ogen werkt.

‘Het geeft een extra gevoel van veiligheid’

Monika Svajková (28)

Woont al negen jaar in Amsterdam, maar komt oorspronkelijk uit Tsjechië. “In mijn land is het verplicht om een gezichtsmasker te dragen. Hier draag ik het niet altijd, maar wel als ik tussen mensen ben omdat ik me dan niet helemaal veilig voel. Zo bescherm ik mezelf en anderen. Dit masker heb ik zelf gemaakt van twee lagen katoen waar ook een papieren zakdoekje tussen kan. Ik heb er al zestig gemaakt die ik heb weggegeven aan vrienden.”

Martin Schipper (71)

Is even aan het boodschappen doen, waarbij hij een gezichtsmasker draagt. “Ik draag het nu voor de tweede week. Omdat ik hoorde dat een kapje niet voldoende was heb ik er twee over elkaar heen, dan krijg je een dubbele filter. In supermarkten lopen mensen toch vaak te dicht bij elkaar. Het voelt wel benauwd en sommige brillen kan ik niet meer op omdat ze te veel beslaan, maar je moet toch wat. Dit virus is zo bizar en onvoorspelbaar.”

Mekan Dimraj (21)

Werkt als fietskoerier en gaat net met een vrachtje koffie onderweg naar een klant. “Ik heb deze mondkapjes nu een maand uitgeprobeerd en het is oké. Elke dag gebruik ik een nieuw kapje. Ik doe het omdat als ik het virus zou hebben, ik in ieder geval geen anderen kan besmetten. Voor het ademhalen tijdens het fietsen is het geen probleem. Ik heb een elektrische fiets, dus het fietst nog steeds gemakkelijk.”

Nancy Vlek (53)

Is stewardess bij KLM, maar heeft nu weinig vluchten dus brengt ze als vrijwilliger op de fiets een dagje tasjes “met wat leesvoer en lekkere dingetjes” langs bij ouderen in Amsterdam-West. “Zo kan ik me nu ik niet vlieg toch nuttig maken”. Vlek heeft er rubberen handschoentjes bij aan. “Dat vind ik wel fijn, want we moeten voorzichtig zijn dat je niemand besmet of zelf besmet raakt. Het is een kleine moeite.”

Winnie Wang

Heeft een kapperszaak in de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt, die nu tijdelijk dicht is. Oorspronkelijk komt ze uit China. “Ik was daar in januari en toen droeg iedereen mondkapjes. Terug in Nederland ben ik ze blijven dragen, ook tijdens mijn werk. Klanten gaf ik er gratis eentje. In China is het snel voorbij gegaan vanwege de mondkapjes en het zou veel beter zijn als ook in Nederland meer mensen ze zouden dragen. Het geeft een extra gevoel van veiligheid.”

Lees ook:

Groepsimmuniteit? Die is in Nederland nog ver te zoeken

Naar schatting heeft zo’n 3 procent van de Nederlanders inmiddels antistoffen aangemaakt tegen het coronavirus. Hoe betrouwbaar is dat percentage en wat zegt het over de immuniteit van de bevolking?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden