Coronacrisis

Alle seinen staan op rood, zegt het RIVM, maar hoe rood?

Een pop-up vaccinatielocatie van de GGD in Zandvoort. De tijdelijke vaccinatie-unit is vooral bedoeld voor oudere inwoners die zich minder goed kunnen verplaatsen. Beeld ANP
Een pop-up vaccinatielocatie van de GGD in Zandvoort. De tijdelijke vaccinatie-unit is vooral bedoeld voor oudere inwoners die zich minder goed kunnen verplaatsen.Beeld ANP

Het RIVM gaf deze week een ernstige waarschuwing af. Het gaat niet goed met de bestrijding van het coronavirus. Alle wijzers staan op rood. Hoe zorgelijk is de situatie? Zes vragen.

Hoe staat het er nu voor?

Zo op het oog lijkt er niet veel veranderd ten opzichte van vorige week. Het reproductiegetal, dat aangeeft hoeveel nieuwe besmettingen een drager van het virus veroorzaakt, is zelfs iets gedaald: van 1,11 naar 1,07. Maar dat verschil is gezien de foutenmarges nauwelijks relevant. Het getal is al sinds begin februari iets hoger dan 1, en alle signaalwaarden zijn dan ook sindsdien gestaag gestegen. Tussen 24 en 30 maart kregen ruim 50.000 mensen een positieve testuitslag; dat is bijna twee keer zo veel als twee maanden geleden. Toen waren er 1200 mensen in het ziekenhuis opgenomen, nu ruim 1500. En misschien het belangrijkste verschil: begin februari waren er in Nederland 95.000 besmettelijke personen, nu zijn het er 130.000. Met zo veel besmettelijken gaat het hard.

Toch ziet het er minder heftig uit dan in december, op het hoogtepunt van de tweede golf.

Klopt. Begin december was het reproductiegetal 1,21, werden er op een dag ruim 12.000 nieuwe besmettingen gemeld en liepen er op een gegeven moment 160.000 besmettelijke Nederlanders rond. Maar toen ging dan ook een strenge lockdown in, die in januari nog eens werd aangescherpt. Zo’n omslag kunnen we nu niet maken, we zitten immers nog in die lockdown.

Ho eens even, de scholen zijn geopend. Bij een groot deel van de besmettingen gaat het om kinderen die voorheen niet werden getest. Die vertekenen het beeld.

Voor een deel is dat waar. Met name de kinderen tot tien jaar kwamen voorheen nauwelijks in de statistieken voor, nu valt acht procent van de positieve testuitslagen in deze groep. Maar zo groot is dat aandeel niet. En in de ziekenhuizen is de leeftijdsverdeling nauwelijks veranderd. Daar liggen vooral 50-plussers. Alleen de groep 80-plussers is daar kleiner geworden, dankzij de vaccinaties.

Niettemin, van een aanzwellen als bij de eerste en tweede golf is geen sprake. Wanneer en waar bereikt die derde zijn piek?

Volgens Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg zitten we nog steeds in een tweede golf die wat op en neer gaat, maar sinds een maand stijgt. Hij verwacht in de loop van april weer op het niveau van begin januari te zitten, met 2900 bezette bedden. Jaap van Dissel van het RIVM spreekt van een derde golf, maar ook hij voorspelt dat we in april de piek bereiken. Met 1300 patiënten op de ic’s zou een zwart scenario net vermeden worden. Maar daar zit een grote onzekerheid in: in het zwartste scenario zijn het er eind april 3000.

Hoe zeker zijn die voorspellingen? In januari verwachtte het RIVM dat de Britse variant half februari dominant zou worden en het reproductiegetal zou opstuwen. Kuipers voorzag voor eind maart code zwart.

Zo heet is de soep niet gegeten. Achteraf is de Britse variant iets minder besmettelijker gebleken. Of hadden de maatregelen - zoals de avondklok - iets meer effect. De modellen van het RIVM zijn ook niet bedoeld om de toekomst te voorspellen, maar om aan te geven wat het effect van maatregelen kan zijn, of van niets doen. Feit is wel dat met het pakket van 20 januari het reproductiegetal een tijdje onder de 1 is gebleven. Feit is ook dat de signaalwaarden in maart behoorlijk dicht in de buurt van de voorspelde waarden lagen.

Nog een maand volhouden dus. Dan kunnen we versoepelen?

Volgens Van Dissel zou dat een grote fout zijn. In diezelfde presentatie vorige week liet hij zien dat een grote versoepeling per 1 mei een vierde golf zou veroorzaken. Het is immers vooral de leeftijdscategorie tussen 60 en 80 jaar die op de ic belandt en die groep is op 1 mei nog lang niet gevaccineerd. De ic-bezetting zou kunnen oplopen tot meer dan 3000 en dat is veel meer dan de ziekenhuizen aankunnen. Wacht nog één maand, zei Van Dissel. Zoals het er nu naar uitziet, kunnen per 1 juni maatregelen worden opgeheven zonder dat het een grote golf veroorzaakt.

Lees ook:

Hoe Nederland een derde golf(je) in rolt

Het aantal nieuwe besmettingen steeg vrijdag naar 7425 in een etmaal. Het reproductiegetal groeide in vier dagen van 1,06 naar 1,14. De derde golf is hier.

RIVM waarschuwt vanwege toename besmettingen

Alle wijzers staan volgens het RIVM op rood. Afgelopen week kregen 51.866 mensen een positieve testuitslag, 13 procent meer dan de week ervoor. Het is het hoogste aantal sinds begin januari.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden