Jeugdzorg

Al ruim 18 miljoen uitgekeerd aan slachtoffers van geweld in de jeugdzorg, aanvragen blijven binnenstromen

null Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

De aanvragen voor de schaderegeling geweld in de jeugdzorg blijven binnenstromen. ‘De emotie zit hoog.’

Kristel van Teeffelen

Tot nu toe is er ruim 18,8 miljoen euro uitgekeerd aan slachtoffers van geweld in de jeugdzorg. Bij 85 procent van de mensen die een aanvraag doet, wordt een schadevergoeding toegekend, blijkt uit cijfers van het Schadefonds Geweldsmisdrijven.

Het Schadefonds is verantwoordelijk voor de afhandeling van de regeling van de overheid die volgde op het rapport van de commissie-De Winter. De commissie, die onderzoek deed naar geweld in de jeugdzorg tussen 1945 en 2019, concludeerde dat kinderen in jeugdinstellingen of pleeggezinnen vaak te maken kregen met zaken als fysiek geweld, vernedering, pesten of seksueel misbruik. De overheid deed te weinig om dat te voorkomen.

Het totaal uitgekeerde schadebedrag gaat nog oplopen. Nog steeds komen er wekelijks zo’n 125 aanvragen binnen, zegt Victor Jammers, teamleider bij het Schadefonds. De regeling die in 2021 van start ging, loopt nog tot het einde van dit jaar.

Niemand had deze aantallen verwacht

Bovendien wachten nog een hoop aanvragers op een oordeel. Van de 7607 meldingen tot nu toe moeten er nog 3161 worden afgehandeld. Volgens Jammers had niemand bij de start van de regeling verwacht dat het om deze aantallen zou gaan. Het team bij het Schadefonds begon met z’n tienen, maar zit inmiddels op 35 medewerkers.

Een aanvraag dient aan twee eisen te voldoen: iemand moet onder verantwoordelijkheid van de overheid met jeugdzorg in aanraking zijn gekomen en niet bijvoorbeeld door ouders zelf naar een internaat zijn gestuurd. En er moet sprake zijn geweest van bovenmatig fysiek, psychisch of seksueel geweld. Daarvoor hoeft er geen keihard bewijs te zijn, zegt Jammers. “Als er bewijs is, zoals doktersverslagen over letsel, dan mag iemand dat natuurlijk meesturen, maar het hoeft niet. In het gesprek dat we idealiter voeren met aanvragers, vragen medewerkers door. Dan wordt duidelijk of het een authentiek verhaal is. De medewerkers zijn daarvoor getraind en hebben al veel verhalen gehoord. Ook weten we inmiddels bij welke instelling in welke periode er dingen mis gingen.”

5000 euro

Kent het Schadefonds een aanvraag toe, dan krijgt die persoon 5000 euro. In 3769 gevallen is dat tot nu toe gebeurd. 471 aanvragen werden afgewezen. Volgens Jammers vooral omdat er geen sprake blijkt van bovenmatig geweld of dat de aanvraag buiten de regeling valt, bijvoorbeeld omdat iemand destijds niet minderjarig was.

De meldingen die het Schadefonds krijgt, gaan over allerlei vormen van geweld, gepleegd door medewerkers van een instelling of andere kinderen. De teamleider spreekt over aangrijpende verhalen. “Ook na soms tientallen jaren zit de emotie nog hoog over wat er in iemands jeugd is gebeurd. Een belangrijk doel van de regeling is ook dat mensen erkenning krijgen voor dat leed.”

Wat hem opvalt bij de aanvragen is dat de spreiding groot is. “De aanvragers hebben in veel verschillende instellingen gezeten in allerlei periodes. Dat betekent dat het bovenmatige geweld zich niet tot een bepaalde tijd of instelling beperkte, maar dat het wijdverbreid was. Dat bevestigt wat de commissie-De Winter al op papier heeft gezet, maar door alle gesprekken die wij voeren, komt het echt tot leven.”

Opmerkelijk is wel dat er relatief veel aanvragen gaan over gebeurtenissen van na 1990, aldus Jammers. Een verklaring daarvoor heeft hij niet.

Lees ook

Gepest, geslagen, misbruikt of opgesloten: commissie-jeugdzorg meldt stelselmatig geweld tegen kinderen

Kinderen die uit huis zijn geplaatst, zijn vanaf 1945 stelselmatig slachtoffer geworden van geweld, concludeert de commissie-De Winter, die in opdracht van het kabinet ruim twee jaar onderzoek deed naar geweld in de jeugdzorg sinds 1945.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden