Islamitische school

AIVD was ongenuanceerd over Haga Lyceum

Het pand van de islamitische middelbare school Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. Beeld ANP

De AIVD trok terecht aan de bel over antidemocratische ontwikkelingen bij het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. Alleen gebeurde dat wel ongenuanceerd, concludeert de toezichthouder op de inlichtingendiensten, de CTIVD. Met alle gevolgen van dien.

Zo wekte de geheime dienst toen het een jaar geleden met een waarschuwing kwam over de islamitische middelbare school de indruk dat al vaststond dat de leerlingen lessen kregen die haaks stonden op de democratische waarden van Nederland. In werkelijkheid was dat nog niet uit het inlichtingenonderzoek gebleken. Er waren wel zorgen over voornemens van een paar radicale figuren, betrokken bij de Amsterdamse school, om de lessen zo in te gaan richten.

Doordat de nuance ontbrak, werd mogelijk de urgentie van de AIVD-informatie verkeerd ingeschat door de overheidsinstanties die het ontvingen, stelt de CTIVD. Vooral de gemeente Amsterdam had volgens de toezichthouder de indruk dat er meteen maatregelen nodig waren om te voorkomen dat leerlingen met hun rug naar de maatschappij kwamen te staan. 

Aanleiding voor het onderzoek van de CTIVD - voluit de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten - was kritiek in de media over de discutabele rol van de AIVD bij het tegenwerken van het Haga Lyceum. Voor dat laatste vond de toezichthouder geen aanwijzingen. De AIVD waarschuwde voor antidemocratische invloeden en bemoeide zich er daarna niet meer mee. 

Noodzakelijk en zorgvuldig 

Het gaat de toezichthouder vooral om de verstrekte informatie zelf. Als de AIVD om de nationale veiligheid te beschermen informatie doorgeeft aan andere overheidsinstanties, gelden strenge regels: zo moet de verstrekking noodzakelijk zijn en de informatie zorgvuldig. Dat laatste is onder meer belangrijk omdat de ontvangende instanties vaak geen manier hebben om de informatie te controleren met eigen bronnen.  

Noodzakelijk was de waarschuwing van de AIVD wel, maar aan zorgvuldigheid ontbrak het, aldus de CTIVD. Zo ging het in het zogeheten ambtsbericht waarmee die dienst voor de school waarschuwde veel over de ideologische visie van de school, gebaseerd op het salafisme. Maar dat valt onder de vrijheid van onderwijs, schrijft de toezichthouder. De CTIVD mist in het ambtsbericht informatie over hoe de democratische rechtsorde in de lessen wordt ondermijnd. 

Overtuigen andere school te kiezen

Na de waarschuwing van de AIVD volgden er verschillende maatregelen gericht tegen de islamitische school. Zo probeerde de gemeente Amsterdam om ouders die hun kind wilden inschrijven voor het nieuwe schooljaar, te overtuigen voor een andere school te kiezen. De Onderwijsinspectie, die een rapport had klaarliggen waarin stond dat er met het onderwijs op het Haga Lyceum niet veel mis was, besloot publicatie daarvan op te schorten en nog een keer grondiger onderzoek te doen. Het nieuwe rapport was een stuk kritischer over de democratische normen en waarden op de school en de manier waarop het schoolbestuur omsprong met geld. Dat was dan weer reden voor minister Slob van onderwijs om het vertrouwen in het bestuur op te zeggen en uiteindelijk de geldkraan dicht te draaien. Dat laatste werd vorige week gedeeltelijk teruggedraaid door de Raad van State. 

De vraag is of er anders was gehandeld als de AIVD wel alle nuances had aangebracht in de verstrekte informatie. De gemeente Amsterdam spreekt dat tegen. Er zou vanuit de gemeente altijd gecommuniceerd zijn dat er geen acute dreiging was, maar wel dat er zeer verontrustende signalen over de school waren binnengekomen. Dat laatste blijft staan, ook na de kritiek van de CTIVD, vindt de gemeente. 

De CTIVD benadrukt dat het rapport dat vrijdagmiddag openbaar werd alleen over het handelen van de AIVD gaat, niet over beslissingen van de gemeente, de Onderwijsinspectie of het ministerie. 

Lees ook:

Hoogleraren: Slob straft het Haga Lyceum te hard

Minister Arie Slob (onderwijs) kiest een te harde lijn richting het Haga Lyceum. Dat zeggen experts onderwijsrecht in reactie op het besluit van Slob om de subsidies aan de school te stoppen als het bestuur aanblijft.

‘Anti-democratisch’: wat betekent dat eigenlijk? 

Voor de overheid is de vage term genoeg om onder meer bij het Cornelius Haga Lyceum in te grijpen. Zo ondermijnt de overheid de rechtsstaat die ze zegt te beschermen, menen critici.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden