Groningen

Afhandeling aardbevingsschade: er gaat veel goed, maar het kan nog beter

Een scheur in de muur van een woning in het Groningse Leermens.  Beeld ANP
Een scheur in de muur van een woning in het Groningse Leermens.Beeld ANP

Er is veel kritiek geweest op de afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen. Gaat het nu beter? De organisatie die de afhandeling regelt, zegt van wel. Maar ook dat het nog beter kan.

Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) denkt dit jaar 900 miljoen euro te betalen aan mensen die schade hebben geleden door aardbevingen die het gevolg zijn van de gaswinning in Groningen. Dat is ruim 80 procent meer dan de 497 miljoen die het instituut in 2020 uitkeerde.

De verwachte grote stijging is het gevolg van een aantal dingen: er liggen bij het IMG nog veel aanvragen op behandeling te wachten. Dat komt voor een deel door de coronacrisis. Het was tijdens de eerste lockdown onmogelijk om schade-inspecties te doen en daardoor ontstond vertraging. Het kostte rond mei gemiddeld 35 weken om een schadeaanvraag te behandelen. Later in het jaar kon dat iets sneller: 26 weken. Het IMG begon tijdens de lockdown met video-inspecties op afstand.

Actief op zoek

Verder gaat het IMG, zo meldt het in zijn jaarverslag over 2020, dit jaar “nog actiever op zoek naar Groningers die nog geen vergoeding hebben aangevraagd, terwijl ze daar waarschijnlijk wel recht op hebben”. Het instituut denkt dat er nog vele tienduizenden aanvragen voor fysieke schade aan en waardedaling van huizen niet zijn ingediend.

Ten slotte begint het IMG deze zomer met betalingen aan mensen die immateriële schade leden. Het was de bedoeling daar al eerder mee te beginnen, maar dat is niet gelukt.

Cijfers en bedragen

Het IMG, een zelfstandig bestuursorgaan dat de schade afhandelt die het gevolg is van aardbevingen, bodemdalingen en bodemstijgingen die zijn veroorzaakt door de gaswinning in het Groningerveld en de gasopslag in het Drentse Norg, is uitgegroeid tot een flinke organisatie. Omgerekend in voltijdsbanen werkten er eind vorig jaar 581 mensen. Het instituut handelde 72.500 schadeverzoeken af en keerde 317,5 miljoen euro uit vanwege schade aan huizen of andere objecten en 179,5 miljoen als compensatie voor waardedaling van huizen. Tezamen: 497 miljoen.

Het IMG ontving, zo blijkt uit het jaarverslag, 1790 bezwaren tegen zijn besluiten over de vergoeding van fysieke schade. Daarvan werden er 791 beoordeeld. In 98 gevallen werden de bezwaren gegrond geacht, in 184 gevallen deels gegrond. Over 1071 bezwaren moet nog geoordeeld worden. Van de 54.664 aanvragen voor compensatie voor waardedaling van huizen werden er ruim 11.000 afgewezen. Bijna 20.000 aanvragen zijn nog in behandeling.

Het Instituut was vorig jaar 176,3 miljoen kwijt aan uitvoeringskosten voor de afhandeling van fysieke schades: dat betrof vooral het inhuren van schade-experts en aannemers. De uitvoeringskosten voor de afhandeling van de waardedaling waren veel lager: 5,7 miljoen. Die afhandeling vindt grotendeels automatisch en er hoeven geen schade-experts te worden ingeschakeld.

Maximaal 5000 euro per persoon

Het IMG verwacht dat het aantal afwijzingen van aanvragen dit jaar toeneemt. Dat komt vooral omdat er meer meldingen komen uit gebieden die aan de rand van het aardbevingsgebied liggen. Over de uitwerking van de regeling voor immateriële schade heeft het IMG zorgen: “Gezien de beperkingen die de wet ons oplegt, zal lang niet iedereen een vergoeding krijgen. Bovendien is die beperkt van omvang.” De vergoeding voor immateriële schade bedraagt maximaal 5000 euro per persoon.

Randgevallen

Er is de afgelopen jaren veel kritiek geweest op de manier waarop gedupeerden in Groningen en Drenthe zijn behandeld. Volgens het IMG, de opvolger van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen, beoordeelden 18.000 mensen de schadeafhandeling gemiddeld met een 7,9. “Een dikke voldoende”, stelt voorzitter Bas Kortmann. Zo’n 1800 respondenten gaven het IMG een onvoldoende. Niet zelden hangt dat samen met het afwijzen van een schadevergoeding, constateert het instituut.

Anderzijds erkent het IMG dat er nog veel te verbeteren valt. Bijvoorbeeld, meldt een woordvoerder, de afhandeling van schade bij huizen met een matige of zwakke fundering. Het komt, zegt hij, ‘vrij vaak voor’ dat de funderingen niet zijn aangetast door aardbevingen of bodemdaling, maar dat die bevingen wel hebben geleid tot scheuren in muren. Bij een nieuwe beving kunnen er dan, mede door die zwakke funderingen, weer scheuren ontstaan. Volgens de zegsman heeft de Tweede Kamer besloten dat ook in die gevallen de fundering verbeterd moet worden. Dat besluit is nog niet in een wet vastgelegd.

Vooral aan de rand van het aardbevingsgebied, vervolgt hij, speelt het probleem dat sommige bewoners een schadevergoeding krijgen en andere niet. “Het schort aan eenduidigheid. Bewoners ervaren dat als willekeur en onrecht.” Ook daar wil het IMG wat aan gaan doen, zegt hij.

Echt in de knoop

Dat veel mensen tevreden zijn over de schadeafhandeling komt voor Tom Postmes van de Rijksuniversiteit Groningen niet als een verrassing. Postmes, die al jaren onderzoek doet naar de manier waarop de problemen rond de aardbevingen worden aangepakt, heeft wel een kanttekening: “Het zijn vooral de mensen aan de rand van het aardbevingsgebied die tevreden zijn. Zij melden voor het eerst schades en hebben geen ervaring met eerdere meldingen. Veel mensen die in de kern van het gebied wonen, en vaak met grote schades kampen, zijn niet positief. En de kleine groep die echt in de knoop zit, wordt maar moeilijk bereikt”, zegt hij.

Lees ook:

In Groningen verwachten ze inmiddels niks meer van de overheid. ‘We krijgen spiegeltjes en kraaltjes’

Het was dit jaar relatief stil rond de slachtoffers van de aardbevingsschade in Groningen. Toch beefde de bodem zesenzestig keer in de eerste elf maanden van 2020. Drie gedupeerden vertellen over hun rampspoed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden