Rechtszaak

Advocaten verdachten moord Peter R. de Vries: Vergelding dreigt wraak te worden

Rechtbanktekening van verdachte Delano G. tijdens de inhoudelijke behandeling van het strafproces rond de moord op Peter R. de Vries. Beeld ANP
Rechtbanktekening van verdachte Delano G. tijdens de inhoudelijke behandeling van het strafproces rond de moord op Peter R. de Vries.Beeld ANP

De advocaten van de mannen die Peter R. de Vries zouden hebben vermoord, twijfelen aan het bewijs en zetten vraagtekens bij de trend om almaar strenger te straffen.

Marco Visser

Vergelding mag niet veranderen in wraak. Ook niet, of misschien juist niet, als vanuit de samenleving de roep om wraak het hardst klinkt. Dat is precies wat er nu aan de hand is in de rechtszaak tegen de twee mannen die terecht staan voor de moord op Peter R. de Vries, stellen de advocaten van Delano G., de man die de schutter zou zijn. De Vries was geliefd bij veel Nederlanders, zo bleek vooral in de dagen na de aanslag op zijn leven.

De roep om harde straffen, om wraak, vanuit de samenleving en nabestaanden is begrijpelijk, stellen de advocaten, maar het is aan de rechter om daar boven te staan, om de balans tussen delict en straf te bewaken. Het OM eiste vorige week levenslang voor beide mannen. Levenslang is voorbehouden aan de meest ernstige delicten denkbaar. Valt de moord op Peter R. de Vries daar onder?

Wel voor de nabestaanden, zoals de familie van De Vries, en Tahmina Akefi die een relatie had met de misdaadverslaggever. In de rechtszaal vertelt zij hoe moeilijk het is om op een paar meter van de twee verdachten te zitten, dat haar verleden en toekomst zijn getekend door het beeld dat zij aantrof toen ze 6 juli vorig jaar in het ziekenhuis kwam, dat van haar vriend Peter, buiten bewustzijn bloedend op de brancard. “Ik heb hem moeten laten gaan”, zegt ze waarna ze even in een stilte valt.

Levenslang leidt tot nivellering, vinden advocaten

Hoe afschuwelijk ook voor de nabestaanden, de moord is - strafrechtelijk gezien - niet het ergst denkbare delict, betogen de advocaten. Het gaat hier om een enkele moord waarvoor nooit levenslang wordt opgelegd. Dat is voorbehouden aan moordenaars die meerdere mensen hebben gedood. Als er voor deze enkele moord levenslang wordt opgelegd, leidt dat volgens de advocaten van Delano G. tot nivellering. Dan maakt het voor de straf niet meer uit of iemand tien moorden pleegt, of een.

Er is wel iemand tot levenslang veroordeeld voor een enkele moord. Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh. Verzwarende omstandigheid was dat hij handelde vanuit een terroristisch oogmerk; hij wilde angst aanjagen. Iets vergelijkbaars kan gelden voor de moord op De Vries, die volgens het OM is gepleegd in opdracht van de georganiseerde misdaad, ook om angst aan te jagen.

Die georganiseerde misdaad staat terecht in het Marengo-proces, waar Ridouan T. het kopstuk is. Maar een link tussen Marengo en de moord op De Vries is er niet, zeggen de advocaten. Er zijn enkel speculaties van het OM. De hoge strafeis kan dus geen optelsom zijn van de eerdere moorden op de broer van kroongetuige Nabil B. en advocaat Derk Wiersum. Iets dat voor het OM wel het geval is. ‘Tot hier en niet verder”, zegt de officier van justitie daarover.

‘Hoe zit het als een minder bekende Nederlander wordt vermoord?’

Het OM wil met de hoge strafeis afschrikken, maar dat werkt niet, stelt de verdediging van Delano G. Daar zijn al heel wat onderzoeken naar gedaan. Nu is de hoge strafeis ook niet alleen ter afschrikking van potentiële huurmoordenaars, het is ook een signaal naar de samenleving, stelde het OM. Dat is precies wat de verdediging dwarszit. De samenleving reageert emotioneel, roept om wraak, omdat een bekende en geliefde Nederlander is doodgeschoten. Hoe zit het dan als een minder bekende Nederlander wordt vermoord. Is de strafeis dan lager? In de woorden van de advocaat Van der Horst: “Is het leven van de ene persoon meer waard dan van de andere?”

Geenszins, antwoord het OM. “Maar je kunt je ogen er niet voor sluiten dat deze moord een schok heeft gebracht in de samenleving.”

Zowel de verdediging van Delano G. als van Kamil E. wijzen op de almaar zwaardere straffen die rechters in Nederland opleggen. Waar begin deze eeuw iemand twaalf jaar de cel in ging voor een enkele moord, is dat nu al snel twintig tot dertig jaar. Daar is ook onderzoek naar gedaan. Tussen 2006 en 2018 steeg de zwaarte van de celstraffen. Dat komt door de roep vanuit de samenleving, waar de politiek weer op reageert, zegt advocaat Admiraal, die Kamil E. bijstaat.

Anonimiteit zou eerlijk proces in de weg staan

De verdediging wil eigenlijk niet eens praten over welke straffen hun cliënten moeten krijgen omdat het bewijs tegen de mannen deugt niet. Uniek aan de rechtszaak is namelijk dat het gehele dossier volledig is geanonimiseerd. Getuigen, politieagenten, deskundigen, iedereen is anoniem. Dat staat volgens de advocaten van Delano G. een eerlijk proces in de weg.

De betrouwbaarheid van de getuigenissen is namelijk niet te toetsen, betoogt advocaat Ronald van der Horst. Het OM antwoordt dat alles getoetst kan worden, behalve de namen.

Als het al tot een veroordeling komt, dan willen de advocaten van Kamil E. vrijspraak, omdat de Pool slechts chauffeur was en niet wist wat er ging gebeuren. De verdediging van Delano G. wil dat het OM niet-ontvankelijk wordt verklaard vanwege de anonieme getuigenissen en verklaringen. In dat geval zouden de verdachten ook vrijkomen.

Delano G.: Ik heb niemand gedood

Aan het eind van de zitting kregen zowel Delano G als Kamil E. de gelegenheid iets te zeggen. G., die tot nu toe niets had gezegd, zei dat hij wel degelijk meeleeft met de nabestaanden en wenst hen sterkte. E. herhaalde onschuldig te zijn en was geschokt door de eis van levenslang van het Openbaar Ministerie. “Die straf is voor mensen die een of meerdere mensen hebben vermoord. Ik heb niemand gedood.”

Lees ook:

Moord op Peter R. de Vries kan begin zijn van nieuwe wetgeving op zware georganiseerde misdaad

Leidt de zaak tegen de verdachten van de moord op Peter R. de Vries, die woensdag verder gaat, tot langere celstraffen voor georganiseerde misdaad?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden