Rechtszaak Shell

Advocaat Roger Cox van Milieudefensie is hoopvol gestemd: ‘Het laatste IEA-rapport bevestigt ons gelijk’

Directeur Donald Pols (L) en advocaat Roger Cox (R) van Milieudefensie in de rechtbank tijdens de tweede hoorzitting in de klimaatzaak tegen Shell.  Beeld ANP
Directeur Donald Pols (L) en advocaat Roger Cox (R) van Milieudefensie in de rechtbank tijdens de tweede hoorzitting in de klimaatzaak tegen Shell.Beeld ANP

De rechter oordeelt vandaag over de klimaatzaak tegen Shell, waarin Milieudefensie eist dat het bedrijf snel stopt met olie en gas. Een interview met advocaat Roger Cox van de milieuorganisatie.

En, hoe schat u het in vandaag?

“Ik ben hoopvol gestemd, mijn inschatting is dat we kunnen winnen. Daar heb ik gegronde redenen voor, na de behandeling van de zaak in vier zittingsdagen bij de rechter. De rechter liet, door de vraagstelling, blijken zich goed te hebben ingelezen in het klimaatvraagstuk. We hebben onze zaak goed neer kunnen zetten.”

Shell deed dat ook. Wat vond u het sterkste argument van het oliebedrijf?

“Shell bracht in dat de energietransitie een dubbele uitdaging kent. De wereld moet de klimaatcrisis oplossen en tegelijk zorgen voor voldoende energietoegang, voor de bijna 1 miljard mensen in de wereld die nog weinig of geen toegang hebben tot energie. Volgens Shell kan dat niet zonder fossiele energie te gebruiken. Dat is een gevoelig punt, waar we goed naar hebben gekeken. Het kan niet zo zijn dat je mensen op achterstand zet, door fossiele energie te verbieden. Wel zijn we ervan overtuigd dat energietoegang voor iedereen geregeld kan worden met schone energiebronnen, zoals wind en zon.”

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) zei vorige week ook: energiebedrijven moeten nu stoppen met olie en gas boren. Jammer zeker, dat u dit niet kon gebruiken in uw pleidooi?

“Ik was zeer opgetogen over het special report van het IEA. Wat het energieagentschap zegt, is eigenlijk precies waar wij nu op aandringen bij de rechter. Stop met fossiele brandstoffen en wel nu, anders is het te laat voor het klimaat. Ik was ook weer niét verrast dat het IEA dit heeft gesteld. Als je de IEA-rapporten van de laatste tien jaar leest, kwam daar steeds -een beetje verstopt- in terug dat het gebruik van olie en gas tegen harde grenzen aanloopt. Wij hebben vele andere studies aan de rechter voorgelegd, die datzelfde aantonen. Dat het IEA dit zo prominent stelt, bewijst voor mij eens te meer dat wij het gelijk aan onze kant hebben.”

U was ook de advocaat van Urgenda, in de beroemde klimaatzaak tegen de Nederlandse staat. Die won u in 2015, maar de overheid voert het vonnis traag uit. Stemt u dat niet bitter, met oog op de Shell-zaak?

“Het is waar dat de Staat draalt met de uitvoering van het Urgenda-arrest. Toch heeft ‘Urgenda’ veel in gang gezet. Het sluiten van kolencentrales staat hierdoor prominent op de politieke agenda, net als andere maatregelen voor het klimaat. De Urgenda-zaak heeft veel losgemaakt, ook talloze internationale klimaatzaken. Binnen de rechtspraak is klimaat echt ‘een ding’ geworden. Er is geen groot kantoor meer zonder een milieudesk. Indien we de zaak tegen Shell winnen zal de druk op naleving van het vonnis overigens groter zijn dan bij de staat, denk ik. Aandeelhouders, banken en consumenten kijken doorlopend kritisch mee naar het beleid en voeren de druk op.”

Mocht Milieudefensie de zaak winnen vandaag, klagen jullie dan alle andere oliebedrijven ook gelijk aan?

“Of wij dat zelf zouden doen laat ik even in het midden. Maar in het geval van winst kunnen grote, vervuilende bedrijven in de wereld wel een aansprakelijkheidsstelling verwachten ja. Ik hoop daar ook op, want deze zaak draait uiteindelijk niet alleen om Shell maar om het lot van de aarde. We staan op een kritiek punt in de klimaatcrisis. De vraag is in mijn optiek: laten we wereldwijde destructie plaatsvinden, of beperken we het tot tijdelijke disruptie?”

Tijdens een zitting was u tot tranen geroerd, toen u schetste dat de aanpak van het klimaatprobleem de leefbaarheid op aarde bepaalt. Media, waaronder Trouw, noteerden die emotie. Wat vond u daarvan?

“Als advocaat probeer je altijd neutraal te blijven in je pleidooi. Een momentje lukte dat niet, dat is dan wat het is. Als je wat betreft het klimaat echt diep in de materie zit, dan is het echt niet om vrolijk van te worden. Vandaar ook mijn drive, om me in te spannen voor het veranderen van geldstroom, bij Shell en anderen, zodat investeringen gaan vloeien naar duurzame oplossingen.”

Indien u de zaak verliest, helpt u dan grote bedrijven aan een rechtsgeldig argument om niet te veranderen en achterover te leunen?

“Ik denk van niet. Als we geen juridische victorie boeken, dan is de zaak alsnog relevant. Ik sluit ook niet uit dat we in dat geval, met het laatste IEA-rapport in de hand hoger beroep zullen aantekenen om binnen twee jaar alsnog gelijk te krijgen. Het is helder: om de klimaatdoelen te bereiken zullen oliebedrijven snel moeten veranderen. Óf ze moeten krimpen, óf ze moeten nu omschakelen naar duurzame energie.”

Lees ook:

Rechtszaak tegen Shell is uniek in zijn soort: wat kunnen we vandaag verwachten?
Vandaag oordeelt de rechter over de zaak van Milieudefensie tegen Shell. De inzet: het oliebedrijf dwingen tot een klimaatvriendelijke koers.

Zelfs de IEA zegt het nu: pomp geen nieuwe olie en gas meer op

Het Internationaal Energie Agentschap, de club die ooit werd opgericht om olie makkelijk over de wereld te laten stromen, bepleit nu een radicaal andere koers. ‘Pomp geen nieuwe olie en gas meer op.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden