null

InterviewPeter Schouten

Advocaat Peter Schouten over zijn vriend Peter R. de Vries: ‘We konden ontzettend lachen samen’

Beeld Jildiz Kaptein

Op 6 juli van dit jaar werd Peter R. de Vries neergeschoten. Nederland verloor een iconische crimefighter, maar Peter Schouten ook zijn vriend. Samen stonden zij kroongetuige Nabil B. bij in liquidatieproces Marengo. ‘Ik wil opkomen voor mensen die niet aaibaar zijn. Dat heb ik van mijn moeder.’

Isabel Baneke

Peinzend stond Peter Schouten die avond in zijn Bredase keuken. De advocaat bekeek het recept op tafel, instructies van maaltijdbox Marley Spoon om het Italiaanse parmigiana te kokkerellen. Had hij daadwerkelijk zin om zelf achter de pannen te kruipen? Vanuit zijn ooghoeken zag Schouten het vuistdikke dossier dat nog op hem lag te wachten. Eten bestellen was een verleidelijk alternatief.

Zijn gedachten dwaalden af naar Bloem van Damascus. Gerechten van dat Syrische restaurant in het stadscentrum laat Schouten vaker bezorgen, de eettent vormt zijn vaste uitvalsbasis op drukke dagen. In zijn hoofd ging hij de verschillende schotels af. Maar plots werden zijn mijmeringen verstoord, een telefoon maakte lawaai.

“Peter is neergeschoten.” Aan de lijn klonk de stem van een collega, die met ‘Peter’ doelde op Peter R. de Vries. De misdaadverslaggever werd op juli van dit jaar belaagd met kogels, terwijl hij in het centrum van Amsterdam op weg was naar zijn geparkeerde auto. “Ik ben net door iemand gebeld die het heeft zien gebeuren. Hij ligt in een plas met bloed op de Lange Leidsedwarsstraat.”

Er was geen land met me te bezeilen

“Ik werd kalm”, blikt Schouten (64) terug. Gehuld in een bloemetjesblouse zit de advocaat in zijn kantoor in Breda. “Later pas, toen ik Peters familie had ingelicht en de telefoon verruilde voor de afstandsbediening, kwam de klap. Meteen verscheen er een foto van Peter in beeld. Toen was het klaar. Ik ben gaan huilen en hyperventileren, er was geen land met me te bezeilen.” De tv bleef twee weken lang uit.

De moord op Nicky Verstappen, het drama rond Natalee Holloway, de ontvoering van Freddy Heineken. Menigeen zal zich Peter R. de Vries vooral herinneren als onverschrokken icoon van de Nederlandse misdaadjournalistiek. Maar voor Schouten was hij meer dan die man van tv. De twee Peters waren vrienden.

“Eind jaren tachtig schudden we elkaar voor het eerst de hand.” Schouten was toen nog uitgever, en nam De Vries aan als hoofdredacteur van het mannenblad Aktueel. “Peter was een hele lieve man. Maar bovenal konden we ontzettend met elkaar lachen.” De advocaat kijkt richting de muur, waaraan een schilderij hangt waarop het duo overduidelijk plezier heeft.

null Beeld Jildiz Kaptein
Beeld Jildiz Kaptein

Ook werkten de twee mannen in het jaar voor De Vries’ overlijden opnieuw samen. Na de moord op Derk Wiersum in september 2019, werd Schouten uiteindelijk zijn opvolger als advocaat van kroongetuige Nabil B. in het liquidatieproces Marengo. De anonieme raadsman die het stokje aanvankelijk van Wiersum had overgenomen, stopte binnen na een paar maanden al met zijn werk voor de kroongetuige. De Vries stapte naar voren als B.’s adviseur en vertrouwenspersoon.

Justitie vermoedt dat de misdaadverslaggever vanwege die keuze is neergeschoten. Want niet alleen Wiersum, ook B.’s broer vond de dood na de bekendmaking van zijn kroongetuigedeal. “We wisten allebei waar we aan begonnen”, zegt Schouten daarover. “Peter en ik hebben vooraf ook veel gesproken over de risico’s die onze betrokkenheid met zich meebracht.”

Wat bezielde jullie precies om de kroongetuige bij te staan?

“Ik kan dat plaatsvervangend niet voor Peter zeggen. Voor mij vormt de rechtsstaat het voetstuk van de samenleving, van onze vrijheid, van de democratie. Die op gang houden, ervoor zorgen dat we eerlijke processen hebben met advocaten die tegengas geven als de andere partijen in de rechtszaal steken laten vallen, dat is de heilige graal. Iedere verdachte dient te worden verdedigd.”

Heeft de dood van De Vries u anders doen kijken naar uw rol in Marengo?

“Nee. Als ik me door zoiets zou laten intimideren, moet ik mijn toga aan de wilgen hangen.”

Werkelijk? U heeft zelfs geen ogenblik getwijfeld aan uw bereidwilligheid uw leven op het spel te zetten voor de verdediging van de kroongetuige?

“Dat vind ik een rare vraag. Zeker in deze pandemie wagen artsen toch ook hun eigen leven om anderen te helpen? Sommigen zijn daadwerkelijk gestorven. Dat hoort dan gewoon bij het vak. En ik vind ook dat je, als je vooraf met je volle verstand hebt geaccepteerd wat en waarom je iets doet, niet moet zeuren als het misgaat.

“Natuurlijk was de aanslag op Peter een hevige schok. We hadden bewust besloten de risico’s van ons werk te accepteren, wisten sinds november 2020 dat we op een serieuze dodenlijst stonden. Maar toch verwacht je zo’n bloedbad uiteindelijk niet. In onze hoofden hadden we de bijbehorende gevaren ergens geparkeerd. Ik kan dat goed, Peter kon dat goed. We waren er niet op elk moment van de dag mee bezig.

“Toch heb geen seconde overwogen het bijltje erbij neer te leggen. De dood van Peter heeft me juist gesterkt in de overtuiging dat we door moeten gaan (naast Schouten staat ook advocaat Onno de Jong de kroongetuige bij in Marengo, red.). Als we met drie man op het slagveld staan, gaan we er toch niet vandoor wanneer er een van ons sneuvelt? No way. Aan inzet ontbrak het al niet, maar was er nog een millimeter ruimte, dan is die toewijding er nu bijgekomen.”

De Astrofoon komt uit de koker van Schouten

Advocaat is Schouten pas elf jaar. Als tiener uit Haarlem koos hij aanvankelijk voor economie, een studie die hij staakte toen zijn eerste bedrijfje van de grond kwam. Dat pr-adviesbureau geldt als het startschot van zijn eerste carrière: decennialang werkte hij als zakenman in de media-industrie.

Zo bedacht hij de Astrofoon, een 06-lijn waarnaar mensen konden bellen voor hun persoonlijke horoscoop. ‘Raadpleeg gewoon de sterren met de Astrofoon.’ Hij ontwikkelde ringtones, startte een Golfoorlognieuws-telefoonlijn en Telechess, waarmee schaakliefhebbers via teletekst de volgende zet van grootmeesters konden voorspellen.

Zijn entertainmentbedrijf Teleworld verkocht hij in 1993 voor een flinke som aan Philips en KPN. Maar achterover leunen deed Schouten niet. Hij ging door als producent, tv-spelletjes als Lingo brachten hem naar Indonesië, Singapore en Maleisië, het land waar hij uiteindelijk neerstreek om onder meer kinderprogramma’s te maken. Hij had er driehonderd man in dienst.

Maar eind 2001 stokte Schoutens succes. “Alles donderde in elkaar”, put hij uit zijn herinnering. “De internetbubbel barstte, terwijl ik er de acht maanden daarvoor zo’n beetje al mijn geld had ingestopt. Ook thuis was het mis. Ik was in Maleisië met een moslimvrouw getrouwd, maar dat was uitgemond in een oorlog. Van links en rechts kreeg ik klappen te verduren.”

Opnieuw beginnen

De advocaat was op een kruispunt in zijn leven beland. “Ga ik met dat beetje geld dat ik nog heb nieuwe bedrijven beginnen? Ik verveelde me op werkgebied, na al die jaren was het intellectueel niet langer uitdagend. Ging ik die tv-spelletjes wéér in een ander Aziatisch land produceren. Al had ik een prachtig leven daar, het was saai.”

Hij besloot zijn biezen te pakken. “Als ik erop terugkijk was het misschien onverantwoordelijk van me. Maar ik vond het ­spannend om mezelf in een situatie brengen waarin het alles of niets was. Ik wilde van de rots springen.”

Schouten had ­uitgerekend dat hij met zijn spaargeld ­precies vier jaar kon studeren, en het vervolgens een half jaar kon uitzingen als hoofd van een advocatenkantoor zonder cliënten. “Ik schreef me in bij de Open Universiteit.”

Waarom koos u voor het strafrecht?

“Misschien kwam dat wel een beetje door Peter. Hij zat natuurlijk in die hoek, en in die rottijd hadden we nog intensiever contact met elkaar. Een directe aanleiding had die keuze eigenlijk niet. Wel weet ik dat dit mijn vak is. Het is eigenlijk fout gelopen in het begin in mijn leven, heb ik ontdekt. Ik ben voorbestemd voor de advocatuur.

“Tot Marengo deed ik 150 zaken per jaar. Iedere opdracht is anders, iets wat ik gaaf vind. Ik heb namelijk superfocus. Dat betekent dat ik ergens helemaal in kan duiken. Ik ben in staat om een thema van alle kanten te bekijken, iets wat past bij een advocaat. Maar aan de andere kant vervelen mensen met superfocus zich ook snel, ze branden zich gauw op op een onderwerp.”

Het valt op dat veel van de zaken die u doet mediageniek zijn. Is dat toeval?

“Ik word weleens aandachtsgeil genoemd, ja. Inderdaad máák ik zaken soms mediageniek. In bepaalde gevallen, misschien dertig van die 150 zaken per jaar, is mijn cliënt gediend bij publiciteit. Alleen zo krijg ik de verantwoordelijken achter onrecht dan zo ver te luisteren. Bestuurders, het grootkapitaal, die mensen zijn Oost-Indisch doof voor logica. Ik ken de macht van de media, en gebruik die af en toe.”

Er is nog een andere rode draad te ontwaren in uw geschiedenis als advocaat, vaak kiest u kant voor de underdog.

“Dat klopt. Ik heb er plezier in om het verschil te maken voor mensen. Neem de zaak van AB InBev versus die café-eigenaar hier uit de stad (de kroegbaas kwam in het verweer tegen de bierbrouwer, die beweerde een smak geld van hem tegoed te hebben. Na jarenlang gesteggel werd de horecaman in 2017 in het gelijk gesteld, red.). Dan is het toch veel leuker om die zieke kastelein bij te staan, dan de biergigant die hem aan het vermangelen is? Ik vind van wel. Ik heb dat machtige concern op de knieën gekregen. Fantastisch.”

Ook buiten de rechtszaal zet u zich in voor anderen. Zo schuiven in uw achtertuin jaarlijks dak- en thuislozen aan voor een barbecue en bracht u onlangs kerstpakketten aan het ziekenhuispersoneel. Waar komt die sociale bevlogenheid vandaan?

“Ik vind samenleving hartstikke belangrijk, wil opkomen voor mensen die niet aaibaar zijn. Dat heb ik van mijn moeder. Zij gaf me mee dat beschaving zich toont in de wijze waarop je omgaat met mensen die je het minst mag. Met mensen die het verst van je af staan, of die het slechter hebben dan jij. Het grappige is dat mijn oudere broer zich die les helemaal niet kan herinneren. Toch gingen zowel hij als mijn zus maatschappelijk werk doen. Zij werd secretaris van een nonnenconvent, hij voorzitter van een groot pensioenfonds. Lange tijd was ik dus eigenlijk een buitenbeentje.”

Schouten was bovendien de jongste thuis. “Ik werd opgevoed door mijn moeder, zus en een kinderloze tante, mijn vader overleed toen ik zes maanden oud was. Als jonge weduwe had mijn moeder een licentie van de staatsloterij gekregen om aan huis lootjes te verkopen. In de woonkamer had ze een loketje. Net als ik werkte ze keihard.”

En moeder was rechtvaardig. “Belandde tijdens een ruzie met mijn broer een bord spinazie tegen de tv, dan kregen we allebei de schuld. En als iemand een gereserveerd lootje was vergeten op te halen, liet ze die gewoon liggen. Zelfs die ene keer dat er op een lootje 50 duizend gulden was gevallen. Van onze tegenargumenten wilde ze toen niets weten.”

Peter Schouten (Haarlem, 1957) brak zijn studie economie vroegtijdig af. Hij werkte als journalist, was een tijd uitgever, en deed de marketing voor abonneetelevisiekanaal FilmNet. In 1991 begon hij Telenetwork. Dat mediabedrijf groeide uit tot een internationale aanbieder van zogenaamde 06-lijnen en interactieve tv-spelletjes. Ook in Azië had Schouten succes, als producent en maker van tv-programma’s. In 2011 rondde hij de studie rechten af. Sindsdien is hij strafrechtadvocaat. Schouten verwierf onder meer aandacht met Project C, een initiatief voor legale cannabisteelt. Maar meest bekend is hij als advocaat van kroongetuige Nabil B. in het liquidatieproces Marengo.

Niet over ieder onderwerp is Schouten zo open. Over bezigheden buiten het werk houdt de advocaat zijn kaken bijvoorbeeld stijf op elkaar. Hij vindt het onverstandig de vijand wijzer te maken. “Om die reden praat ik ook niet over mijn beveiliging. Het is krankzinnig allemaal. Dat was het al, maar de afgelopen tijd is het alleen maar idioter geworden. 2021 is het meest verschrikkelijke jaar uit mijn leven.”

Heeft u het verlies van De Vries een plek kunnen geven?

“Ik denk het wel. Ik mis hem enorm, vooral die privédingetjes. Het voelt tragisch en leeg dat ik hem niet meer kan bellen. Toch heb ik hem bij me. Het klinkt misschien zweverig, maar met veel dingen laat ik mij leiden door de gedachte aan Peter: wat zou hij hiervan gevonden hebben? Zo heb ik tijdens dit interview vier keer even naar boven gekeken.”

Het viel me op dat zijn levensmotto op uw website prijkt. Ook hier in de tuin staat een bord met ‘On bended knee is no way to be free.’

“En net als Peter heb ik zijn adagium op mijn kuit laten tatoeëren. Het is vooral een eerbetoon, iedere ochtend als ik me ­aankleed word ik zo aan mijn vriend ­herinnerd. Toch spreekt ook de tekst me aan. Het past bij het feit dat je niet angstig moet zijn, ik hou niet van bange of ongeruste mensen.

“Ik hoop dat ik dat wat Peter uitdroeg, iets dat samenkomt in dat adagium, levend kan houden. Dat mensen zich realiseren dat je heel erg je best moet doen om vrij te zijn. Vrijheid en veiligheid, wat mij betreft twee communicerende vaten, zijn geen cadeaus. Daar stond hij voor. En al deed hij dat met veel meer verve dan ik, ik probeer zijn voorbeeld daarin te volgen.”

null Beeld

Lees ook de andere interviews uit de kerstbijlage van 2021

Hollywoodacteur Yorick van Wageningen: ‘Ik wilde zo enorm niet mezelf zijn, dat acteren een oplossing werd’

Politica Dilan Yeşilgöz: ‘Zelden heb ik gedacht, goh, ik ben anders’

Merel van Vroonhoven over haar overstap naar het onderwijs. ‘We doen geen recht aan de ontwikkeling die een kind doormaakt’

Olympisch atleet Sifan Hassan: ‘Ik had een slecht persoon kunnen worden’

Is er tijdens de pandemie genoeg aandacht geweest voor de rol van gedrag? De vraag aan het hoofd van de gedragsunit van het RIVM Mariken Leurs.

Donald Pols won met Milieudefensie de zaak tegen Shell. ‘Wat iemand zelf doet voor het klimaat vind ik een onterechte vraag’

Ambassadeur Caecilia Wijgers gaf leiding aan de evacuatiemissie uit Kaboel. ‘Ik hoorde constant schoten. Dat was bloedstollend’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden