Vier vragenDeventer moordzaak

Advocaat Knoops wil Hoge Raad opnieuw om herziening vragen in Deventer moordzaak

Ernest Louwes verzet zich in 2004 in het gerechtshof, na de uitspraak. Het gerechtshof in Den Bosch heeft in het herzieningsproces rond de zogeheten Deventer moordzaak geoordeeld dat hij schuldig is.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Ernest Louwes verzet zich in 2004 in het gerechtshof, na de uitspraak. Het gerechtshof in Den Bosch heeft in het herzieningsproces rond de zogeheten Deventer moordzaak geoordeeld dat hij schuldig is.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De advocaat van Ernest Louwes, de man die is veroordeeld in de Deventer Moordzaak, stapt waarschijnlijk opnieuw naar de Hoge Raad. Hij voelt zich gesterkt door een nieuw rapport dat maandag via de Volkskrant uitlekte.

Hannah van der Wurff

Wat is er gebeurd?

Na acht jaar onderzoek is het rapport van advocaat-generaal Diederik Aben over de Deventer moordzaak af. De conclusie: het politieonderzoek rammelt. Aben sloot dat onderzoek, dat in 2014 van start ging, in mei dit jaar af. Hij onderzocht of er gronden waren om de Deventer moordzaak te herzien en concludeerde dat dit niet zo was.

Geert-Jan Knoops, advocaat van de in deze zaak veroordeelde Ernest Louwes, heeft ook de mogelijkheid om zo’n herzieningsverzoek in te dienen bij de Hoge Raad. Hij noemt het onderzoek van Aben een ‘novum’. Volgens Knoops zou het rapport genoeg nieuwe, tot nu toe onbekende feiten bevatten die de rechter tot een ander vonnis zouden hebben bewogen. Knoops diende eerder zo’n verzoek in, maar dat werd verworpen.

In het rapport, dat in handen is van de Volkskrant, staat onder andere dat de politie ontlastende documenten heeft achtergehouden, cruciaal DNA-bewijs onbruikbaar is en de recherche aan tunnelvisie leed. In 2019 erkende de politie dat er fouten zijn gemaakt. In de rechtbank zijn deze feiten ook ter sprake gekomen.

Hoe zat de zaak ook alweer?

Het begon allemaal in september 1999, toen de zestigjarige weduwe Jacqueline Wittenberg dood werd gevonden in haar woning in Deventer. Ze was gewurgd en vijf keer in haar borst gestoken. Haar financieel adviseur Ernest Louwes werd in eerste instantie vrijgesproken, maar werd later alsnog veroordeeld tot twaalf jaar gevangenisstraf.

De rechters baseerden dat vonnis op bewijs dat Louwes een telefoongesprek met de weduwe Wittenberg had gevoerd kort voordat zij overleed en dat zijn geur overeenkwam met het geurspoor op een mes dat dicht bij het huis van de weduwe werd gevonden. Ook woog het financiële motief van Louwes mee. De financieel adviseur heeft altijd ontkend dat hij de dader is.

Hoe verliep het strafproces?

In 2002 keek de Hoge Raad nog een keer naar de zaak. Er waren nieuwe feiten aan het licht gekomen over het mes waarmee de weduwe gestoken zou zijn. Het gerechtshof behandelde de zaak opnieuw en besloot in 2004 om Louwes opnieuw tot twaalf jaar cel te veroordelen, ditmaal vooral op basis van DNA-bewijs.

In de jaren daarna diende de advocaat van Louwes opnieuw een verzoek in om de veroordeling te vernietigen. Ook vroeg hij wederom aan de Hoge Raad om de zaak nog een keer te bekijken. Dat deed het rechtscollege echter niet.

In 2014 verzocht Knoops de procureur-generaal bij de Hoge Raad om nader onderzoek te verrichten. Op basis van dat onderzoek verzocht hij de Hoge Raad om opnieuw naar de zaak te kijken, iets waar advocaat-generaal Aben nu, na het afronden van zijn onderzoek, geen gronden voor ziet.

Wat gaat er nu gebeuren?

In principe niet zo veel. Advocaat Knoops is van plan om pas in het najaar zijn nieuwe herzieningsverzoek in te dienen. De Hoge Raad zal dan moeten besluiten of de feiten nieuw en onbekend genoeg zijn om de zaak opnieuw te bekijken.

Volgens onderzoeksjournalist Bas Haan is die kans klein. Haan volgde de zaak jarenlang en schreef er een boek over. Op Twitter schrijft hij dat het al eerder bekend was dat de politie fouten heeft gemaakt in de zaak en dat de bevindingen in het onderzoeksrapport niet nieuw zijn. Volgens Haan zijn vragen over het DNA-bewijs bijvoorbeeld in de rechtszaak herhaaldelijk aan bod gekomen, en is tijdens de zaak al vastgesteld dat dit bewijs terecht gebruikt is bij de veroordeling van Louwes.

Tijdlijn:

1999: Het lijk van de weduwe Wittenberg wordt gevonden in haar woning in Deventer

2000: De rechtbank Zwolle spreekt Ernest Louwes vrij wegens onvoldoende bewijs, maar het gerechtshof veroordeelt hem een paar maanden later tot twaalf jaar gevangenisstraf.

2003: De advocaat van Louwes denkt dat er fouten zijn gemaakt in de zaak en roept in 2001 de Hoge Raad het vonnis te verwerpen. Dat doet het in eerste instantie niet, maar besluit twee jaar later dat het proces tóch opnieuw moet.

2004: Louwes wordt opnieuw veroordeelt, nu omdat zijn DNA is gevonden op de blouse van de weduwe.

2006-2008: Advocaat Knoops dient een herzieningsverzoek in, maar de Hoge Raad wijst dat af.

2009: Louwes komt na negen jaar vrij.

2013: Knoops dient opnieuw een herzieningsverzoek. De Hoge Raad besluit opnieuw naar de zaak te kijken. Dat onderzoek zal uiteindelijk acht jaar duren.

2022: Nadat advocaat-generaal Aben geen reden ziet om zelf een herzieningsverzoek in te dienen, zegt advocaat Knoops dat dit najaar wel te gaan doen. Ditmaal voor de derde keer.

Smaadzaak tegen Maurice de Hond

De Deventer moordzaak is mede zo bekend geworden vanwege opiniepeiler Maurice de Hond die jaren in de media de onschuld van Ernest Louwes kon bepleiten. Hij wees regelmatig de klusjesman van de weduwe Wittenberg aan als dader. Daarvoor werd De Hond in 2008 veroordeeld wegens smaad.

De Hond blijft zich met de zaak bemoeien. Tot jaren later zette hij zich in om de onschuld van Louwes te bewijzen. In 2019 stapte hij nog naar de media omdat hij nieuw bewijs zou hebben gekregen van een geheime bron.

In 2021 zei De Hond juridische stappen te willen ondernemen tegen de podcastmaker achter De Deventer Mediazaak. In die podcast, die over (de aandacht voor) de rechtszaak gaat, wordt de rol van De Hond in de zaak belicht. Hijzelf vond dat zijn rol negatief in beeld werd gebracht en meent dat de makers informatie hebben achtergehouden.

Lees ook:

Wetenschapsfilosoof Ton Derksen bekritiseert de Hoge Raad: ‘Die herzieningsverzoeken zijn een soort bingo’

Wetenschapsfilosoof Ton Derksen verdiept zich al vijftien jaar in rechterlijke dwalingen. In zijn nieuwe boek Het falen van de Hoge Raad richt hij zijn pijlen op de hoogste rechter van Nederland. Want ‘hoogste rechter’ staat niet gelijk aan ‘perfecte rechter’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden