Daklozen

Advies aan kabinet: geef daklozen een huis. De rest komt later

De spullen van een dakloze.Beeld Maarten Hartman

Het aantal daklozen is in tien jaar tijd verdubbeld. Het recht op een huis moet voorop staan om het tij te doen keren, vindt de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. 

Om daklozen te helpen moeten ze ­allereerst een woning hebben. Dat bepleit de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving vandaag in een ­advies aan staatssecretaris Paul Blokhuis. Het advies beoogt een radicaal andere aanpak van dakloosheid dan wat tot nu toe wordt gedaan.

Het recht op huisvesting moet de vicieuze cirkel doorbreken waar veel dak- en thuislozen nu inzitten, zegt Jet Bussemaker, voorzitter van het onafhankelijke adviesorgaan. Nu is een huis meestal het laatste station voor daklozen, na een lang traject van nachtopvang, gemeenschappelijk wonen of wonen in een instelling.

Onmogelijke positie

“We beginnen nu aan de achterkant, in plaats van aan de voorkant”, zegt Bussemaker. “Dak- en thuis­lozen moeten wachten tot ze niet meer zelfredzaam zijn voor ze opvang krijgen. En omdat ze geen woning hebben, kunnen ze vaak ook geen inkomen krijgen – want daar heb je een adres voor nodig. Dus het systeem brengt dak- en thuislozen eigenlijk in een onmogelijke positie.”

Om op korte termijn zo veel mogelijk mensen aan een huis te helpen, stelt de raad een quotum voor per gemeente. Dat betekent niet dat er in ijltempo duizenden woningen bij moeten komen, benadrukt de raad. “Het kan ook betekenen dat je leegstaande rijkspanden benut”, aldus Bussemaker. “Of dat je zegt dat die stacaravan die mensen hebben, het begin is van een oplossing.”

Groeiend aantal daklozen

Huisvesting hoeft niet per definitie te betekenen dat mensen een ­eigen woning hebben, al zijn veel regels daar nu wel op gericht. De adviesraad denkt daarbij vooral aan de problemen met de zogeheten kosten­delersnorm. Die geldt sinds 2015 en leidt tot een verlaging van de uitkering als meerdere volwassenen in één huis wonen. Omdat het daardoor voor mensen moeilijker is een beroep te doen op vrienden of familie, wordt die regel als een van de oorzaken van het groeiend aantal daklozen gezien. Gemeenten hebben de mogelijkheid om die regel minder streng toe te passen, maar maken daar volgens de raad te weinig gebruik van.

Dit advies kwam er nadat het CBS eind vorig jaar had becijferd dat het aantal daklozen tussen 2009 en 2019 is verdubbeld tot bijna 40.000. De nieuwe daklozen zijn gezinnen die uit huis worden gezet wegens schulden, ouderen zonder passende woning, mensen die de GGZ of de gevangenis verlaten, zzp’ers met tegenslag of mensen die na een scheiding op straat terechtkomen.

Het kabinet wil dit voorjaar met een overkoepelend plan komen om dakloosheid terug te dringen.

Lees ook:

Daklozen hebben allereerst een dak nodig, daarna volgt de rest

Daklozen hebben er baat bij eerst een huis te krijgen en daarna geholpen te worden met problemen als verslaving en schulden. Housing First in Utrecht doet precies dat. 

De zwervers van nu: een bont gezelschap op straat

Daklozen als verfomfaaide, in zichzelf pratende mannen? Dat beeld moet op de helling, blijkt uit een fotoserie van daklozen in Den Haag, waar het druk wordt op straat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden