Geen herziening

Advies aan Hoge Raad: Zaak Arnhemse villamoord hoeft niet over

Uit De villamoord, een documentaire over de Arnhemse moordzaak. Beeld
Uit De villamoord, een documentaire over de Arnhemse moordzaak.Beeld

De veroordelingen in de Arnhemse villamoord-zaak hoeven niet te worden herzien, adviseert de advocaat-generaal aan de Hoge Raad. Dat is een nieuwe wending in deze toch al opmerkelijke zaak uit 1998.

De seinen voor de heropening van de zaak rond de ‘Arnhemse villamoord’ leken op groen te staan. Een van de verdachten trok zijn bekennende verklaring in die hij naar eigen zeggen onder grote druk van de politie had afgelegd. Die bekentenis diende als het belangrijkste bewijs.

Toch adviseert de advocaat-generaal (AG) de Hoge Raad nu om de zaak niet te herzien. Volgens hem is er met het intrekken van de verklaring geen sprake van een ‘novum’, zoals dat juridisch heet. Een nieuw feit dat zich aandient waarmee de rechter die destijds tot een veroordeling kwam geen rekening kon houden.

De Arnhemse villamoord draait om een woningoverval in september 1998, waarbij de 63-jarige bewoonster werd doodgeschoten. Een vrouw die bij haar op bezoek was, raakte gewond. Uiteindelijk werden negen mannen veroordeeld tot straffen tussen de vijf en twaalf jaar. De zaak is al langer omstreden. Zo bestempelde de Adviescommissie afgesloten strafzaken de veroordelingen als ‘(potentieel) onveilig’.

Wenselijk antwoord

Nadat één van de mannen zijn bekentenis had ingetrokken, dienden de advocaten Paul Acda en Geert-Jan Knoops vorig jaar bij de Hoge Raad herzieningsverzoeken in voor twee van de negen veroordeelden. Rond diezelfde tijd zond de KRO-NCRV de spraakmakende documentaire De villamoord uit. Daarin waren beelden te zien van de verhoren, met schreeuwende rechercheurs die verdachten op allerlei manieren tot een voor hen wenselijk antwoord probeerden te bewegen.

Dat er onprofessioneel is gehandeld door de betrokken politieagenten in deze zaak betwist de advocaat-generaal niet zozeer in zijn advies. Ook constateert hij dat een andere rechter op basis van het beschikbare bewijs wellicht tot een vrijspraak was gekomen. Maar die constatering is nog niet genoeg om de zaak te herzien, vindt de AG.

Het belangrijkste argument daarvoor is dat het hof dat in 2000 tot de veroordelingen kwam, de verhoren destijds ook al uitgebreid had bestudeerd en de betrouwbaarheid van de bekentenissen had gewogen. Dat nu een bekentenis is ingetrokken, leidt volgens de AG dus niet tot een novum. Het hof concludeerde destijds dat er tijdens de verhoren inderdaad sprake was van een zekere druk, maar bestempelde dat als incidenten en zag niet zozeer structurele fouten in het onderzoek.

Ook het oordeel van de Adviescommissie afgesloten strafzaken dat er sprake is van ‘(potentieel) onveilige’ veroordelingen, is volgens de AG geen reden tot een herziening. De commissie concludeerde in 2018 dat er wel degelijk grove fouten zijn gemaakt door de recherche, waardoor er mogelijk valse bekentenissen tot stand zijn gekomen.

Groter risico op fouten

Maar de AG vindt dat het stempel onveilig niet kan worden gebruikt als maatstaf bij herzieningsverzoeken. Zo spreekt de adviescommissie van een ‘groter dan gebruikelijk risico’ op fouten in het onderzoek. Wat daarmee precies wordt bedoeld, is volgens de AG niet te kwantificeren.

Met de conclusies van de advocaat-generaal is een heropening van de zaak nog niet definitief van tafel. De Hoge Raad kan het advies naast zich neerleggen. Naar verwachting volgt uitspraak in april.

Lees ook:

Een echt neutraal politieverhoor is zeldzaam

De huidige technieken voor politieverhoren bieden nog ruime kans op een valse bekentenis. Zo’n 85 procent van de ondervragingen deugt niet, blijkt uit onderzoek van de Universiteit Maastricht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden